1. Op de Tytel-Plaet.

DEes Juffer die ghy hier dus treurich siet bekleet
Is d' aerdige Thaly, bewenend' haer Poëet.
Die haer soo haest ontviel in 't Bloeyen van sijn Leven;
Mercuur genegen, om sijn Nicht wat troost te geven,
Stoot haer heel sachjes aen, en wijst haer Hemel-waert.
Om hem te sien, die nu gelijck een Dafnis vaert
Door Lucht, en Starren, na de Elizeesche Velden,
Daer hy geplaetst wort by al d' Afrikaensche Helden,
En snaeckse Sangers, in het Lust-Hof van de Faem,
Om daer in Eeuwicheydt te Leven door sijn Naem.
Siet ghy wel in 't verschiet dat Schip, gins op de Baren?
Wel, dat 's die Helsche Barck, daer Focq meê heên most varen,
Na 't Rijck Guineé, 't geen hem quam noden met sijn Gout,
Op welckers woordt hy sich te dwaeslijck heeft vertrouwt,
Niet denckend dat sijn Doot in al dat soet beloven,
Gelijck een Slangh in 't Gras Moordadich lach bedoven.
Aen d' ander kant siet ghy een Moorsche Ronde-Dans,
Een dodelijck gespuys van Vrouwen, en van Mans,
Die sich niet kreunen met de droeve Brandt van Troyen:
't Mach Branden wat dat wil, sy singen, springen, poyen,
En weten van geen druck, sy weten van geen noot,
Maer spelen tot haer Graf, en Dansen tot haer Doot.

UYT.

2. Waerschouwingh aen de LESERS.

GUnstige Liefhebbers, die wel eer met het grootste vermaeck, de Geurige Gesangen van de Hr: Focquenbroch doorlesen hebt, en noch somtijdts doorleest, om de dofheydt van uw Geest wat op te schudden, en te verluchten; 't heeft ons, sijne Speciale Vrinden goet gedacht, (opgeweckt; en aengemoedight zijnde door uwe graegheydt) U:L: oock dit laetste Lapje van sijne Wercken mede te deelen, in het welcke wy (op een beetje na) alles by een geraept, en geschraept hebben wat wy voorder weerdighs van hem in sijne Boecken hebben kunnen vinden, 't geen als noch met den Druck niet en was gemeen gemaeckt: welck laeste Deeltje bysonderlijck daerom van ons wordt in 't Licht gegeven, om U:L: te waerschouwen, hoe dat ghy u wyders in het koopen van sijn geheele Werckje, sult believen te gedragen: op dat ghy door misverstandt den Autheur niet te last en leght, 't geen eygentlijck door de voorbaerigheydt van een Winst-gierigen Drucker is veroorsaeckt.

't Is seer verre van ons, dat wy den yver, die Balthasar Boeckholt aengewendt heeft, om de Wercken van de Hr: Focquenbroch, Compleet te Drucken, souden willen misprijsen; in 't minste niet: maer het spijt ons dat hy soo voorbarigh geweest is, met het selve maer op de Pars te smacken, sonder ymandt van Focquenbrochs Vrinden in 't minste deel hier in te kennen: waer door het onvermydelijck gekomen is, dat'er in sijn Druck, niet alleen ontallelijcke fauten ingeslopen, heele Regels vergeten, maer heele stucken in geraeckt sijn, dewelcke den Autheur voor sijn werck in 't minste niet en erkent: gelijck onder andere die Japansche Droom: de Brief van Toeëygeningh: aen P.H. voor aen 't Hooft van De Min in 't Lazarus-Huys, en noch meer andere Sottises, dewelcke wy tegenwoordigh niet nodigh achten om op te noemen.

't Sal dan de goetgunstige Leser believen de Kraem van Baltus Boeckholt, vry schielijck leegh te koopen, en aen flenters te lesen: op dat hy toch voor sijn yver geen schaede en lijde: door dien wy van voornemens zijn, mogelijck binnen eenige weynige Maenden, het gansche Werck, met sijn volle stricken, eens soo volmaeckt uyt te geven, datter niet een Kootjen aen sal haperen; waer na de gunstige leser sijn selver kan reguleren.

3. VOOR-REDEN.

SChrick niet Vrinden, dat ghy dit laetste Deeltje van Focquenbroch sijn aenvangh siet nemen, met die verbaesde Brandt van Troyen, dat deerlijck, en verschrickelijck Schouspel, in het welcke men, even na die vermaerde tijdt van Reyntje de Vos, de schoonste Stadt des werelds in Roock, en damp sach verswinden: want schoon die hoogdravende Poeet Virgilius, dese deerelijcke distructie, in 't Latijn wel eer soo droevigh, en beklaechelijck beschreef, dat die gene die de selve als noch leest, sich qualijck van Tranen kan onthouden: soo derf ick u echter wel versekeren, dat ghy de selve aldus in 't Duyts doorlesende vry wat meerder noodt van Lacchen, als Huylen sult hebben.

Laet het u oock niet vreemt voorkomen: dat ghy wel eenigermaten de Geur, maer nochtans de rechte smaek van Focqs Geest in dit tweede Boeckje van Virgilius niet volkomen en sult gewaer worden, door dien het eygentlijck sijn werck niet en is, maer het werck van iemandt, met dewelcke hy voorgenomen had alle de twalef Boecken van Aeneas op dese Trant over te Setten, en alsoo desen Heer, van het Hooft af, tot de Voeten toe, in dese Nieuwe Lappen te steken: in welck voornemen sy tesamen, eerst door sijn vertreck na Guineé, en naderhandt door sijn ontijdigh afsterven, 't eenemael belet zijn: soo dat 'er niet meer als het Eerste Boeckje van hem, en het Tweede Boeckje van dien anderen vrindt in het geheel over gebleven zijn: 't welck wy u evenwel na sijn Doot onder sijn Naem niet geschroomt hebben mede te delen, door dien wy versekert zijn, dat hy het in sijn Leven de plaets (om nevens sijn Wercken Gedruckt te worden) noyt soude geweygert hebben.

Verwondert u oock niet, dat 'er behalven dit Twede Boekje van Virgilius, noch al wat in dit Derde Deeltje van St: Anne heeft moeten onderlopen, gelijck onder anderen de Klagende Nooteboom uyt Ovidius, en noch een drie à vier Mengel-Dichten, door dien wy genootsaeckt waren dese Lappen hier, en daer in te lassen, om dit kleet eenigermaeten sijn behoorelijcke groote te geven, 't geen wy andersins onder de hant bevonden dat vry wat te kort geschoten soude hebben.

Welcke prullen, wy daer na wederom eens achter de bank sullen werpen, wanneer wy het geheele Werck eens volkomen de Liefhebbers sullen ter handt stellen.

Als dan sult ghy Thalia reden hooren geven, waerom dat sy in dit laetste Deeltje de Naem van de Afrikaensche Thalia heeft willen dragen, schoon het tot noch toe, soo weynich Afrikaensche Brieven en Versen behelst.

Als dan sult ghy haer noch met een Oude Vorstelijcke Comedie op het Toneel sien verschijnen, dewelcke den Autheur (uyt het Spaens over geset hebbende) haer noyt by sijn Leven toegelaten heeft te ageren: door dien de selve wat te stadigh na sijn sin zijnde, altijdt van hem met stilswijgendheydt is achter gehouden.

Eyndelijck sult ghy sijn gansche werck sien besluyten met een verheven Droom, in de welcke een van sijn beste Vrinden geraeckte, wanneer hem het droevigh af-sterven van desen geestigen Autheur wierdt verwittight; in de welcke hy door den Droom-Godt opgevoert zijnde, in de groote Sael van Phoebus, onder veel wonderlijcke, en beklaechelijcke voorvallen, Momus op hem een Lijck-Oratie hoorde doen: die (gelijckse aen al de Goden, en insonderheyd aen Ian Commé de Afgod der Guinesen, ten hoogsten aengenaem geweest is) wy niet willen twijfelen, of sy sal u mede eenighsints de rouw doen vergeten, die ghy gehadt hebt, over het ontijdigh afsterven van de schranderste Ziel, en de Geurighste Poeet, die 'er mogelijck oyt aen die Dodelijcke Strandt van Da Mina met Rode Aerde bedeckt wierdt.

Hier veel Lof-redenen van onsen Autheur op te halen om te meerder treck in dit Boeckje te maken, en lust ons niet, door dien selfs de Quacksalvers Briefjes van Mr: Nicolaes de Vijfde ons genoechsaem kunnen leeren, dat het werck selfs sijn eygen Meester behoort te prijsen.

Veel min lust het ons hem te prijsen, met kleynachtingh, of verachtingh van andere eerelijcke Poëeten: die oock (een ygelijck na sijn kennisse) haer best gedaen hebben om de Wereldt te vermaken, want ick verfoey de Geur van dien lof, die men uyt de stinckende mishoop van een anders gebreken moet gaen opsnuffelen, gelijck onder anderen die goeyen vriendt poogt te doen, die de Voor-reden op de Hr: Overbeecks wercken heeft believen toe te stellen. Gantsch Bloet! dat dien eerelijcken Oost-Indisch-Vaerder eens uyt sijn Graf mocht opsien, hoe sou hy sijn danck wech hebben? want hoe begeerigh was Nout eer na het geselschap van Focq? hoe aengenaem schatten hy 't een ganschen Achter-Middach al Dampende, en Rymende met hem door te brengen? hoe snackte hy wel eer na een Versje van sijn handt? en meenje dat hy nu sonder misnoegen soude lijden, dat die Persoon daer hy in sijn leven selfs, soo veel Lof-redenen van sprack, na zijn Doot, voor aen 't Hooft van sijn eygen werck, van een ander soude veracht worden? voor my, ick en kan dat in genen deele geloven: Want wat manier van seggen is dat? ja Focquenbroch was wel een aerdige Rymer, maer hy souw vry wat meer eer ingeleyd hebben, indien hy sich niet met de gedachten van een ander had moeten behelpen: maer mijn Autheur (of hy seggen wilde) ja dat, dat was een Man die op sijn eygen Rymen kon drijven, en by gevolgh, wiens werckje vry wat lesens waerdiger is, als dat van Focq, wel ja dat wint hy met kosten met al: wel wat een Man is onse Claes; seker had hy die Bal gemist hy had het heele spel quyt geweest: neen, wy bekennen garen indien dat Focq beter had kunnen Dichten, soo souw hy beter hebben kunnen Dichten. Indien hy noch snaeckser dingen had kunnen maken, soo souw hy noch snaeckser dingen hebben kunnen maken, en by gevolgh meerder lof verdient hebben: maer waerlijck, of hy niet genoegsaem getoont heeft dat het hem aen de Concepten van Scharron niet en haperde, blijckt genoechsaem aen sijn andere wercken, dewelcke niet (gelijck dese Voor-reden-maker van Nout meent) het minste, maer wel het meeste gedeelte, ja laet ick vry seggen de twee-darde-parten van sijn Sangen uytleveren: behalven dat hy in die stuckjes selfs, die hy uyt Scharron heeft, sich soo weynich aen de juyste oversettingh van Scharron laet gelegen leggen. Dat het by na soude te bedisputeren staen, of hy niet alsoo veel van Scharron, als Scharron, van Virgilius verschilde.

Maer dat overgeslagen, om niet in gelijcke mislach te vervallen, soo willen wy yder in sijn waerde laten, ende de Leser niet na onse, maar na sijn eygen smaeck laten oordeelen.

Vaer Wel.

4. Op de Afrikaense Thalia Van W.G. van Focquenbrog.

STa by nu Rymers, en Poëten:
En ghy, die 't digtsel van haer breyn
Veel liever lesen wilt, als eten,
Al was je lees-lust noch soo kleyn,
Soo wedd' ick om een vierstoops Vaetje,
Dat j' op het sien van 't eerste bladt
En 't lesen van het Tijtel-plaetje,
Soo heet sult worden in je gat,
Dat j' alles stracks sult laten varen:
Om eens te sien wat Mr. Focq.
Voor Geurichs schafte in dese blaren,
Eer dat hy noch ten Hemel trock.
Die Focq. die u soo vaeck voor desen
Met sijn Thalia heeft vermaeckt,
En door sijn aerdigheen te Lesen,
Soo dick deê Lachen dat het kraeckt,
Die geeft voor 't laest u dit Bancketje,
Het geen je kunt op jou gemack,
Als een Memory Tafiletje,
Steets met u dragen in je sack.
Om, alsj' eens elders vrolijck wesen,
En vreucht wilt aen 't geselschap doen,
Daer voort wat Geurichs uyt kunt Lesen,
Om yders slaep soo te verhoen.
Voor 't laest, helaes! wijl dat de parkes
Hem 't Leven hebben af gesneên,
Light, om dat hy haer dick voor Varckens
Uytscholdt, hoewel niet sonder reên.
Ach! was dien baes nu noch in 't Leven!
Wat sou hy menigh geur op geur,
Aen ons noch by packetten geven
Te snuffelen gretich deur, en deur?
Hoe sou Aeneas staen te prijcken,
En proncken als een Kermis-pop?
Hy sou sijn selfs schier niet gelijcken
Had Focq. hem mogen schicken op;
Maer neen, 't schjnt dat dat sproockjen uyt is,
En dat met Focquenbroch sijn Doot,
Dat hele werck soo schoon vebruyt is,
Dat niemendt sich daer eens aen stoot,
Soo dat hy in sijn Onder-kleeren,
Pas half gekleet is blijven staen,
Dat yder die hem siet souw sweeren,
Dat hy van kouw noch sal vergaen.
Wat souw Climene Serenades,
En menigh schoone Madrigal,
Haer hebben horen voor Aubades,
Noch geven met een bly geschal?
Wat sou een talloos tal van Iuffers,
Noch sijn versien van een galant,
Die nu slechts van een party suffers,
Haer sien gehouden aen de handt?
Wat souw men noch al damptuychs bladen
Sien in een ydele roock vergaen,
Daer nu de sleghste Mascovade,
Wel tien per cent is af gaen slaen?
In 't endt, wat sach men al gesangen,
Soo Duyts als Frans, hol over bol,
Hem uyt sijn Fulpen Py-rock prangen,
Dat alles weer klonck door 't gelol?
Daer wy nu sitten als te dutten,
Pas offer geen meer stof en was,
Om de melancholy te stutten,
Als 't Mergh uyt Focq. sijn Herssen kas.
Wel dan, soo siet hier weer als voren,
Wat raers wat nieuws van 't selve werck,
Dat u op nieuws oock sal bekoren,
En singen doen als in een Kerck.
Want of schoon d' Afrikaensche Stranden,
Hem tot hun locken met haer Gout;
En gretich in haer ingewanden;
Opslockten sonder Broot, of Sout.
Soo kan nochtans sijn geest niet rusten
In die barbaersche, en barre hoeck
Maer quam sich herwaerts wat verlusten,
En vestichden hem in dit Boeck;
Dat hy soo nu en dan sijn Vrinden
By stuck, en brocken oversont,
En daer je sult die smaeck in vinden,
Die j' in sijn eerste Rymen vont.
Soo komt die oude spreuck van Romen,
Op nieuws in dese tijdt te sta,
Dat m' altijdt weer wat nieuws siet komen;
Na dit gewest, uyt Africa.
Sta by dan Rymers, en Poëeten,
En ghy; die 't dichtsel van sijn breyn,
Veel liever lesen wilt, als eeten,
Al is dit werckje vry wat kleyn:
Soo leeft doch Focq in dese bladen,
Wiens Geest, wiens Loopjes, en wiens Swier,
U leeslust sullen flucks versaden,
En roepen doen; Focq is noch hier!

UYT.

5. Op het Selfde.

LIefhebbers die eer Focqs gesangen
Doorlaest, met ongemeen playsier,
En die met lust scheen te verlangen,
Als hy yets Geurighs op 't Papier
Door sijn Thalia op liet sagen:
Siet hier noch wat van d'oude handt,
't Geen u niet minder sal behagen,
Gesongen op die selfde trant:
Want hier sult ghy niet slechs in dichten,
Maer oock in Brieven, vremt van swier,
De kaers van sijn verstandt sien lichten,
Als in een slonsje van Papier:
Hier sulje hem sien Vojajeren
Na 't Rijck doch dood'lijck Moorenlandt,
Pas als een Koninck in de kleeren,
Verçiert met Pluym, en Diamant;
Voer Overbeeck eer na het Oosten
Gelijck een groot Justiçy-Raedt,
Focq voelt de Zon in 't Westen roosten
Als een Guineesche Potentaet.
En treckt na dees uytheemsche Stranden:
Om als een Iongh, en stout Fiscael,
De Lorren-Draeyers aen te randen,
En af te stroopen als een Ael.
Kost ghy dan oyt u geest verlusten
Met sijn gedichten groot, of kleyn,
Soo volght hem nu oock op dees kusten,
Daer ghy niet min vermaeckt sult zyn;
Och had hy slechs maer mogen leven!
Wat had hy menich schoon Coeplet,
En vremde Geur ons mogen geven?
't Geen hem de Doot nu heeft belet!
Hoe had Thaly tans mogen Proncken
Gelijck een Dido heel galant,
Als sy met haer verliefde loncken
t'Hart van Aeneas stack aen brant?
Daer sy nu rouwich in de kleeren
Versoeckt vol druck, en ongedult,
Dat ghy u slechs sult Contenteren,
Met 't geen ghy hier nu vinden sult,
Tot dat sy eens (als 't haer mach beuren)
Focqs werck, in een volkomen swier,
Met al sijn Frans', en Duytsche geuren,
Eens braef sal planten op 't Papier.

6. KORTEN-INHOUT Van dit volgende WERCK.

TWeede Boeck van de Æneas van Virgilius. 1
Minnestrijdt tusschen Moeder, en Dochter. 61
Op 't vereeren van een Kermis-Haentje 67
Een Kermis aen Juffr: N.N. 68
Op 't senden van eenige Boeckwyte Koecken. 69
Tegen het beklagh over de Boeckwyte Koecken, 70
Op 't Trouwen. 71
Bruylofts Dighje aen Monsr: Baers. 72
Aen Climene. 72
Aen Clorimene. 73
Aen Jan. 73
Aen Phillis. 73
Bruylofts Rondeel. 74
Minne-klacht van Leonora. 74
Aen Phillis. 75
Op Dr. Jan. 76
Op het vereeren van een Diamantje. 78
Bruylofts-Zangh. 78
Verbaesde klachte op 't Noodlot. 80
Aen Phillis. 81
Klachte over de ontstantvastigheydt van Climene. 81
Op het afwesen van Phillis. 83
Minne-klacht. 83
Op het Snarenspel van Mejuffr.S.L.T. 84
Spes mea Fumus est. 84
Sonnet op een Pijp die hy niet aen kon houden. 84
Verheven gedachten. 85
Op een Spiegeltjen van Mejuffr. M.H. 85
Aen N.N. op het versoeck om een Versje. 86
Ongeluckige Vistoght. 86
Bruylofts-Gesangh. 89
Op de Oogen van Cloris. 90
Op't verjaren van Juffr. A.G. 109
Op't verjaren van Juffr. M.L. 112
Klagende Nooteboom. 119
Een Brief aen C.H. 128
Een Brief aen N.N. 129
Een Brief aen een Vrindt. 135
Een Brief aen een Juffr. 138
Een seer gewichtich Compromis. 142
Sententiael Sonnet. 144
Een Brief aen een Juffr. 146
Een Brief aen een Juffr. 148
Aen een Vrindt. 153
Afrikaensche Brieven. 156
Gedachten gehouden in een Canoá. 172
Alerame, en Adelasia. 176
Toegift van eenige Rondeelen. 201

7. DE ÆNEAS, Van VIRGILIUS In sijn Sondaeghs-pack. TWEEDE BOECK.

EYNDE.

Vervolgh Van de AFRIKAENSE THALIA Of GEURIGE ZANG-GODIN, Bestaende in eenige mengeldichten, Lietjes, en Brieven.

8. MINNE-STRIJT, Tusschen Moeder, en Dochter, om de Posessie van mijn Hart.

HElaes hoe is mijn hert in pijn !
Tot wien van tween sal ick my keeren ?
Een Moeder met haer Dochterlijn
Die willen beyd daer in logeeren,
En'k weet niet wien 'k sal gunstigh sijn;
Mijn harte deurtje staet vaft aen,
En hoe schoon dat sy beyde praten,
Een van haer tween fal moeten gaen ,
Want soo'k haer beyden in souw laeten,
'k Soud vreesen Bloet-schand te begaen;
Des dient hier ernstigh overleyt,
Wie dat ick van dees twee moet kiesen,
Want elck heeft sijn bevalligheyd,
Dies om dees plaets niet te verliesen,
Genoegsaem tot haer voordeel pleydt:
Des Moeders oogen schoon van schijn
Die souden my het Hert ontsluyten:
Soo 's Dochters Lipjes als Robyn
Met kracht haer daer niet hielden buyten,
Mits niet van soo veel macht mach sijn;
't Is waer, de aengename kin
Des Moeders, roept seer tot haer voordeel,
Maer 's Dochters lockjes, daer de min
Sijn macht in toont, herroepen 't oordeel,
En seggen, laet de Dochter in;
Maer dees haer voorhooft al te breedt,
Doet my 't weer met de Moeder houwen,
Vermits 't noch van geen rimpels weet,
Doch als 'k weer gae haer Neus aenschouwen,
So wort my dese keur weer leet;
Voorts waer dat mijn gesicht sich set,
't Zy op de Oud', of op de Jonge,
't Zy op hun wesen, gangh, en tret,
Ick vind my steeds met vrees besprongen,
Die my een vaste keur belet.
Heeft d'Oude Vrouw schier Veertigh Jaer,
Haer Dochter heeft'er noch geen Sestien:
Dat jonge goet steeckt vol gevaer
En doen my haer gelijck de Pest vlien
Dus valt my 't kiesen bijster swaer:
Doch soo 'k de jeugt vrees van den een,
Ick haet weer d'Ouderdom van d'ander,
So dat 'k in dees onsekerheen,
Weer 't elckens in mijn keur verander,
En weet niet wie'k sal in doen treen:
Oock dunckt my dat ick voor mijn hart,
Haer met hun beyd al hoor aen't kijven,
Want elck van hun twist even hart,
En geen van bey wil buyten blijven
Soo dat den een den ander tart:
'k Vrees, 't slaen volght strácks noch op het woord,
Want hun gekijf werdt langh hoe bitser.
Soo dat 'k souw vreesen voor een moord,
Indien mijn hert niet van een switser
Versien tot wacht was van de poort:
Dees dient stracks met sijn Hellebaerdt
Haer in't gekijf van een te scheyden,
Op dat hun bloedt toch wordt gespaerdt:
Oock heb ick vrees van straf te lyden
Indien daer een ter Hellen-vaerdt;
Wel, om soo veel dan als 't kan sijn,
Van mijn kant hun verschil te slissen,
So moet mijn keur wat vaerdigh fijn,
Des (schoon 'k int best misschien sal missen)
Segh ick treet in ghy Dochter-lijn
Doch op Conditie, dat een Maendt
U, tot een tijdt van proef sal strecken,
Want toont ghy u maer wat verwaendt,
Soo sult ghy in die tijdt vertrecken,
Want siet uw wech is al gebaent:
Doch draeght g'u wel soo blijft ghy vast:
Soo niet, soo sult g'uw plaets verliesen
Op dat uw Moeder wordt mijn gast,
Daerom so packt vry stracks je biesen,
Indienje niet wel op en past.
Dus brack mijn voorsorg haren strijdt
Maer hielt my steets de oogen open,
Vol vrees, dat dit volck mett'er tijdt
Mijn hart noch eensjes af moght lopen
En maecken my mijn selven quyt
En dan was 't werck genoech verbruyt
Des om all' onheyl te Caveeren,
So blijf ick vast by dit besluyt,
Dat die geen die wil revolteren
Terstont het gat sal raken uyt.

9. Op het vereeren van een Kermis-Haentje aen Juffr. N.B.

ISt dan omje vinger-hoedt,
En om datje niet kunt naejen,
Datje soo moet leggen grayen,
En my staedigh quellen moet?
Segh, wie dat hetje gedaen het
Datje my gedurigh moeyt?
Of ist dat je hen niet broeyt,
Om dat hy geen Kermis haen het?
Ja voorseker dat sal 't sijn,
'k Loof oock dat dat arme biesje,
Mager is gelijck een giesjen,
Nouw het sonder man moet sijn?
Och! 'k heb seper medelyen,
Met dat arm verlaete beest:
Want ick ben beloo bevreest,
Dat 't van rouw sigh doot sel schreyen.
'k Send u daerom hier een haen,
Om nu hem, en uw te paeyen,
En op dat jy op sijn krajen,
's Morgens wat eer op souwd staen.
'k Send uw vinger-hoed oock mede
't Welck ick noch niet had gedaen
By aldien dees Kermis-Haen
Daer niet langh had om gebeden.
'k Denck jy bent nu wel te vreên.
Daerom doe ick niet als hopen
Dat je m'oock wat moeys sult koopen
Als je na de markt gaet treên.
't Is toch alle daegh geen Kormis,
En in d'heele Werreld siet,
Isser sulcken Kormis niet;
Die soo heerlijck in sijn Form is.

10. Aen Juffr. N.N. Hem tot Kermis een Oudt Besje vereert hebbende.

Heer wat is je Besje kribbigh,
Nimmermeer is zy te vreên,
Al haer woorden sijn soo snibbigh,
Dat het is al t'ongemeen:
d'Heelen dagh leyt zy te preeken,
Met de Bybel in haer arm,
En dat doet me qualijck spreeken,
Want het hooft dat wortme warm:
Daerom ben ick heel 't onvreeden,
Dat ghy my dat wijf toe sondt,
Konje niet je gelt besteden
Aen een Kat, of aen een Hond?
Moetje my juyst met dit backhuys
(So vol rimpels, datmen 't schier
Dient te spijck'ren op een kackhuys,
Dreygen met het vagevier.
'k Ben beloo! om sulcke streecken,
So gramsteurigh, en soo quaet;
Dat ick my op u wil wreecken
Eer de kermis noch vergaet.
'k Send u daerom hier een Vryer,
Die men altijdt besigh vint;
't Is geen Wever, noch geen Snyer,
Maer een die wat kinders spint.
Set dees Vryer sleghs aen't wercken,
Siet eens hoe dat spinnen gaet:
'k wed dat je wel haest sult mercken,
Dat hy't Ambacht wel verstaet?
Kon men met dat Kinderspinnen,
Wijf, en Kind, de kost voor winnen;
'k Wed dat ick, en d'heele stadt,
Nacht, en Dach, aen't spinnen sat.

11. Op het senden van eenighe Boeckwyten Koecken.

'k SEnd mijn Heer en Juffrouw Spaers,
Aen u, en Me-Juffrouw Betje,
Hier een Saturdaeghs bancketje,
Dat gemaeckt is by de Kaers:
't Sijn, ses wel gekrente koeken,
Van het best boeckwijte meel,
Voor elck twee, dat 's net je deel;
Want dat 's voor drie leege hoecken.
'k Weet wel jy luy bent niet graegh,
'k Send u daerom geen dosijntje,
Want ick vreesde voor Katrijntje
Mits zy heeft een quaje maegh:
En om dat ons Juffer Lijsje
Liever eet rauw' Abberdaen,
Derf 'k haer aen geen koecken raên
Want ick vrees voor 't soete Meysje;
Maer soo 'k oock wist dat mijn Heer
Floris, nu by u souw wesen,
Wijl 't beslach noch is geresen,
'k Sond'er noch een drie vier meer?
'k Loof hy moet vry leegh van maegh sijn
Mits hy even komt uyt Zee,
Daer hy byster honger lee:
Bloemenhart! wat moet hy graegh sijn?
'k Bid des daedlijck antwoordt geeft,
Of hy meê wacht nae de gratie:
En met een, of die Purgatie
Oock al wel gearbeydt heeft:
Want soo dees twee dingen waer sijn
So moet noch een Pan te vuur,
En in een kleyn half uur,
Sal der noch wel seven gaer sijn:
Want 't Purgeeren van de maegh
Van ons jonge nicht Catrijntje
Sal my schaen een half Dosijntje,
Floris ('k wed) is niet soo graegh?
Nouw dat laet ick lijck wel varen,
Segh maer hoe uw saecken staen,
'k Sel noch wel een Pot beslaen,
Wilt sleghs dit Bancket niet sparen,
Maer eet op, en lust je meer
Wilje Meydt maer herwaerts stuuren,
'k Heb byloô voor sulcke buuren
Koecks genoegh, en noch wat meer.

12. Tegen het beklach over de Boeck-Wyte Koecken,verbetert met een Hoen, en vier Kuyckens.

IMmers sult ghy my bekennen;
Dat een Pankoek ses, of acht,
Niet werd half soo veel geacht,
Als vijf vette Kermis hennen:
Daerom, schoon mijn laest bancket,
U niet wel, kon contenteeren,
Wil 'k u nu wat aers vereeren,
't Geen uw schimpen wat belet;
Daer's een Klockhen met vier jongen
Die op 't vijfde zit en broedt
Kijck' eens Heer! is dat niet soet?
't Jonch is op de Moer gesprongen.
Ben ik nou niet lieberael?
Lijck ick nou niet wel een Vryer?
'k Ben biget altijt geen snyer,
Eens 's jaers ben ick Cordiael.
Ja wel siet dat werck een reysje?
Is dat niet wel hiel ondieft?
'k Wed je wort 'er op verlieft?
Maer holla je bent een meysje:
Wel maer Heer! dat sijn oock rancken,
Als een mensch j'oock wat vereert,
Ist je dan niet soo veel weerdt,
Dat j' hem eerlijck souwt bedancken?
'k Denck ten minsten evenwel,
Dat je my te gast sult nooden,
Als je wilt dees Hoenders Dooden,
'k Sweer je dat ick komen sel,
Of wil jyse liever houwen?
Setse fraeytjes in een kooy,
Heer! dat goetje broet so mooy,
't Sel je seeper niet berouwen:
Maer Holla dats of sey Styn,
Want je seght j' en hebt geen haentje,
Dat verbrust het heele baentje,
Bloemen-hart! dat kan niet zijn.
Doch, wat hoef j'oock veel te vreesen,
Soo 't u aen een Haen ontbreeckt,
'k Bidje maer een woordje spreeckt
Want ick wil jou Haen wel wesen.

13. Op het Trouwen

Tappen, dichten, en het trouwen,
Dat sijn huydens daeghs dunckt mijn,
Voor drie Neringen te houwen,
Die het meest profijtlijck sijn.
Want in dese slechte tyen,
Klaeght schier yder Ambachts-Man,
Maer het Tappen 't dicht'en Vryen,
Neemt God lof noch dagelijcks an:
Dat sijn dingen by gansch lichters,
Daer schier yeder een wil aen:
Tappers, Vryers, Bruygoms, Dichters,
Sie j'als saet langhs straeten gaen;
Maer voor al, het Vryers ambacht,
Dat is heden so gemien,
Dat ghy geen uur op de dam-wacht
Of je sult'er tachtich sien:
Na 't behoorlijck salueeren
Spreeckt men nergens van soo ras,
Als alleen van 't Juffriseeren
Even of't een houtjen was,
Daer vertelt men, aen malkander,
Wie dat Bruygom is, en Bruydt:
d'Een verhaelt weer aen den ander
Wie sijn scheenen heeft gestuyt.
Trouwen is het ouwe Deuntje,
't Komt een Mensch als 't hoesten an,
Sy lest Teuntje tegen Pleuntje,
Want haer Vryer Janneman,
Had in twee drie hele dagen,
't Hylick met haer klaer gemaeckt;
Want soo dra hy't quam te vragen,
Was de sloof aen't hert geraeckt.
Eyndlijck, j'hoort dan schier niet spreecken,
Als van Bruygoms, by't Dosijn;
So dat ick wel deeglijck reecken,
Dat, dat Ambacht goet moet sijn.

14. Bruylofs-Dighje aen Monsr. Baars.

BLoemenhart dat is een sootje!
Dat 's eerst puyck van bruyne Baers!
Raeckt dat saemen in een Vlootje,
'k Wed, sy kruypen Neus in Naers?
Sulcken Baers kan immers tarten,
d' Alderbeste Purmer-Pos?
'k Wed de Bruyd eet oock van harten
Liever die, als van een Os?
't Is een Hommert, by gans-felten!
Bruydtje, dat is na je sin,
'k Wed, hy in je mondt sal smelten,
Want daer 's Vet, en Reusel in?
Je moet graet, noch niet wech smijten,
Tot de staert toe, is hy goet,
Steeckt hy wat hy sal niet byten
Steeckelbaers is oock wel soet.

15. Aen Climene.

MYn schoone Son, wilt ghy dan vluchten,
Sonder dat ghy mijn droeve suchten
Of mijn bedruckte klachten hoort?
Helaas! denckt schoon ghy zijt verbolgen,
Dat steets mijn hart u na moet volgen;
Mits 't u meer dan my toebehoort.
Wel aen mijn hart, volght dan haer treden,
Speurt na gestaegh dees Godlijckheden,
Oorsaecken van uw slaeverny
De Min, schoon sy sich toont verbolgen,
Geeft u verlof van haer te volgen,
Mits j' haer meer toebehoort dan my.

16. Aen Clorimeen.

WIlt ghy niet dat ick om u sucht,
Soo laet u gunst mijn smart verdrijven,
Of wilt voortaen soo schoon niet blijven
Op dat ick uyt uw boejens vlucht?
Maer blijvend in mijn ongenuchten
En ghy steets soo vol Godlijckheen,
Wat is dat wreede Clorimeen,
Als willen dat ick steets sal suchten?

17. Aen Jan.

IAn seyt dat hy stracks mijn gesontheyd heeft gedroncken,
Maer hoe droes kan dat zijn want ('k meen) ik hebse noch?
En Jan is sat, en sieck, en droncken als een sogh,
Hoe mooy gaet Jan daer nu met mijn gesontheyd proncken?
Waert ghy gelijck ghy seght van mijn gesontheyd droncken,
So ick, o Ian! u mijn gesontheydt had geschoncken,
Uw woorden, en u doen, souw komen over een?
Maer mijn gesontheyd, maeckt geen sotte siecken: Neen:
Hoe drommel seght ghy dan, dat ghy die hebt gedroncken?

18. Aen Phillis.

PHillis de gansche stadt roemt wel uw Godlijckheydt,
Maer seydt met een; dat men uw strafheyd heeft te vresen:
Voor my, ick weet seer wel hoe machtigh dat ghy zyt,
Maer 'k twijffel, of ghy soud so onverblijd'lijck wesen;
Van uw maer eens te sien heeft my mijn ongeval
Meer als te veel geleert, dat men u dient te vreesen,
Des vraegh ick maer alleen, of 'k hooploos sterven sal
En of ghy steeds voor my sult onverbidlijck wesen.

19. Bruylofts Rondeel.

't IS voor de Bruyt en u ô Bruygom meede,
Dat ick hier kom met een Rondeel getreden,
Met hoop, dat ghy sult hooren hoe het luyd
't Roept over u geluck, en zegen uyt,
Na dien ghy nu met even blye schreeden,
Treet na de plaets soo vol van vrolijckheden,
Daer g' hebt, so langh ô Bruygom! om gestreden,
So dat ghy nu met recht roept overluyt,
Ick leef vernoegt: Want 't geen ick heb geleden
't Is voor de Bruydt.
Nu wordt g' alleen besitter van die leeden,
Die ghy wel eer van elck saeght aengebeden,
Uyt wiens genot nu al uw wellust spruyt;
Gaet wil dan vry tot 't heyligh Outaer treeden
En Offert daer aen haer bevalligheen,
Al 't geen ghy hebt, en schenckt het haer tot buydt,
Want al het geen ghy morgen hebt, en heden
Is voor de bruydt.

20. Minne-Klacht. Van Leonora.

WIe souw op een Minnaer bouwen,
Die soo los is als de Wint:
Want soo hy van daegh bemindt,
't Sal hem morgen weer berouwen?
Want als hy my 't huys komt spreecken,
Schoon ick sijn bedrogh wel merck,
Veynst hy sigh in min soo sterck,
Dat 'er niets aen schijnt 't ontbreecken.
Carel mindt my so hy seydt,
En heeft my sijn trouw gesworen;
Maer met dees mijn eygen ooren,
Hoord ick sijn ontrouwicheyd.
En ontmoet hy my bedeckt,
Soo heeft hy sijn min verlooren,
En vervloeckt schier Leonore;
Met wiens liefde dat hy geckt.
Want als ick mijn spraeck verander,
En verbergh hem mijn gesight,
Doe 'k hem doolen in sijn plicht,
En mijn aensien voor een ander:
En in dees gemaeckte schijn,
Doe ick my van hem beminnen
Soo, dat ick merck dat sijn sinnen,
Niet dan ydle losheyd sijn.
Dus wouw ick sijn min beproeven
Door dees, mijn arglistigheyd;
Waer door ick sijn trouwigheyd
Vond te staen op losse schroeven.
Minnaers losser als de windt,
Wie sal des op u betrouwen,
Mits 't u Morgen sal berouwen,
Hoe seer ghy van daegh bemindt?

21. Aen Phillis.

WAt baet my mijn stantvastigheyd?
En wat kan my mijn suchten baten?
Wijl sy mijn liefde schijnt te haeten
Die loonend' met ondanckbaerheydt.
Laes! 'k heb mijn min te lang gevleyd,
Met d'ydle hoop in mijn ellende,
't Is best, ick door de doot gae enden,
Haer haet, en mijn standvastigheyd.
Want 'k was gewis te ver verleydt,
Indien mijn ydele gedachten,
Van haer beloningh derfden wachten,
Voor alles 't geen mijn ziel nu lydt;
Neen, dat was my te veel gevleydt,
Des al 't geen ick souw hoopen derven,
Is haest te eynden door mijn sterven,
Haer, haet en mijn Elendigheyt.

22. Op Dr. Jan.

NEen Ian, jy sult wel bedyen,
Houd die voet maer als een Man,
Iy verstaet jou op het Vryen,
Na dat ick het hoore kan.
Want schoon dat j'een ses of seeven,
Blauwe scheenen overwindt,
Iy kunt s'oock aen andre geven,
Des acht ghy dat maer voor windt.
So gehaspelt, so gesponnen,
Soo verlooren, soo vergoedt,
Soo gewonnen, soo geronnen,
Dunckt my speel jy met dat goedt.
Ses gekregen, een gegeven,
So ontlast ghy vast uw ramp:
Kun je dat noch vyfmael plegen
Kameraet, soo speelje kamp.
Seecker j'hebt een goe Methoode,
Om u van de rest 't ontslaen,
Des hebt ghy niet meer van noode,
Dan daer slechs in voort te gaen.
Wijl g'uw studie, en Promotie
Trouwend', eyst voldaen te zien;
Mits 'k u nu een Idioot zie,
Loof ick niet sal 't licht geschien.
Want wie sou uw studie achten,
Die ver voor uw sotheyt swyght;
Des sult ghy al vry langh wachte,
Eer ghy daer een Duyt voor krijght:
Wie oock sel een stront betalen
Als men 's hem voor Gout verkoopt;
Vriendt laet eerst je key uythaelen,
Eer j'op sulcke vetjes hoopt.
Want ghy weet dat wel van buyten,
Dat elck Juffer Blauwen moet,
Als ghy op het Huwlijck sluyten,
Wildt uw studie sien vergoet,
Wijl die niemandt sal vergoeden,
Schoon ghy d'heele weereld vraecht;
Mits geen Mensch schier kan vermoeden
Dat ghy immer letters saeght.
Seecker dese vondt der vonden,
Om te speelen leer om leer,
Is al wel van jou gevonden,
Bruydt men jouw, jy bruydtse weer.
Des mooght ghy wel glorieeren
Lancks de straet, by yeder een,
Dat ghy Juffers, meê kunt leeren,
Hoe dat smaeckt een blauwe scheen.
Maer ô sot van alle sotten!
Weet'ghy niet, dat 't gansche landt
Sal met dees uw glori spotten,
Wijl ghy roemt uw eygen schandt?
Byt van spyt eer op uw naeg'len,
En houdt best die glory in,
Wild ghy 't niet sien, vuysten haeg'len,
Op uw domme kevel kin.
So je scheenen, eer wat leeden,
Daer j'oock nu Canons voor draegt,
'k Sweer je kop sel haest wel mede,
Met wat blauwtjes sijn geplaeght.

23. Op het vereeren van een Diamantje Aen Juffr. N.N,

DE trouwste Minnaer van het Landt
Gaf schoone aen u dees Diamant,
Die, hoe schoon dat hy blinckt in luyster,
Noch by sijn Minne-vlam is duyster,
Berooft van alle glans, en licht;
Doch sonder dat ghy zijt verplicht
Iets aen hem wederom te geven,
Stelt hy sijn grootste vreught hier in,
Dat hy aen u sijn Af-Goddin
Hier by noch schenckt sijn ziel, en leven.

24. Bruylofts-Sangh.

O Bruyd'gom! die de Troon nu van 't geluck gaet naed'ren,
Waer toe de liefde uw het spoor geweesen heeft,
En die nu in een Staedt van vreughd en wellust leeft,
Nu ghy de treden volght van uw versturven Vaed'ren.
Gedoogh, dat in dees staet mijn blye Sang-Goddin
U naeder, om uw luck, en Vreughden uyt te singen,
En dat zy als vervoert, in veel verwonderingen,
Verbrijden gaet de macht, en mogentheyd der min.
O Liefde! wie kan doch uw heerschappy ontvlieden?
Wat isser hier op aerd, in 't water, of in lucht,
Dat onder u gebiet, niet dagelijcks en sucht,
En wat ziel kan uw macht niet dwingen en gebieden?
Van d'aldergrootste mensch tot aen de kleynste mier,
Sach men nooyt schepsel vry van 't perssen uwer banden;
Want al wat adem schept doet ghy de boesem branden
Ja smelten in de gloedt, van sulck een Godlijck vier.
Geen tijdts veranderingh, kon ooyt uw macht verand'ren,
Vermits ghy van 't begin tot op dees laeste tijdt,
Van ieder een gedient, en aengebeden zyt,
En 't menschelijck geslacht alleen hout by malkand'ren.
Dus praelt uw Heerschappy, door 't gansche werelds rondt,
Waer onder d'eene sucht in sijn gedurigh lijden
Wanneer ghy (schoon ghy hem kundt van sijn smardt bevryden)
Hem stadigh quynen doet door een vergifte wond.
Een ander wederom, van dese pijn genesen,
En siende sigh vol vreught, en sich van sorgh bevrydt,
Recht u Altaren op, van enckle danckbaerheyd,
Sijnde als door u uyt 't stof, tot op den Troon geresen.
Ghy des ô Bruydegom, en ghy volmaeckte Bruydt
Die van de min, geniet dees Balsem voor uw wonden;
Wijl uw twee zielen door zijn macht aen een gebonden,
Nu smaecken gaen het soet, 't geen uyt de liefde spruyt;
Wat staet vol luck en vreught, kan uw staet evenaeren?
Heeft immer 't menschlijck breyn, een wellust overdacht,
Die voor de vreucht niet wijckt die ghy liê nu verwaght,
Wijl u twee zielen 't saem, na Cypres Lust-Hof vaeren?
Wat vruchten kunne by die vergeleecken sijn
Die ghy nu beyde gaet in volle weelde plucken?
Gewis, de smaeck daer van, en kan geen mensch uytdrucken
Mits die het Nectar tarte, en 't Hemelsch Ambrosijn.
O Liefelijcke staedt, van twee vereende harten!
Wat valt ghy voor die geen die u besitten soet?
Wat baerd ghy voor een vreughd in een verliefd gemoed?
Vermits 't u hebbend selfs, al ongeluck kan tarten.
Dus ryst vereende dan uw beyder luck om hoogh:
Dus maeckt ghy, dat na dees geen ramp uw vreucht kan hind'ren,
Dus siet ghy nu voortaen uw droef gesught vermind'ren,
Als ghy u staet aenschouwt met een steets vreugdigh oogh:
Des wenst mijn Sang-Godin, dat ghy die nooyt siet enden
Maer dat u soete vreucht so lang steets groejen mach,
Tot ghy noch hondertmael verjaeren siet dees dagh,
Die u in overvloedt dees vreugde toe komt senden.

25. Verbaesde Klachten Aen 't Nootlot.

O Droevig nootlot 't geen my steets!op nieuws doet suchten!
Sult ghy my nimmermeer, doen 't endt sien van mijn smart,
Maer eeuwigh dagh, op dagh, mijn droef, en quynend hart
Weer knellen onder 't juck, van Duysendt ongenuchten?
Wat heb ick wreede Beul, mijns levens ooyt misdaen,
't Geen, immer heeft verdient dat ghy my dus verbolgen,
Met nieuwe quellingen gestadig moet vervolgen,
En daegelijcks mijn ziel, met varsche geessels slaen.
Ist niet genoegh uw haet, ses jaren te verdragen,
En al te lyden dat een ziel ooyt lyden kon,
Maer moet uw Tyranny, gelijck een Helsche bron,
Met soo veel bitterheyd, volharden my te plagen?
Sal 't endt van mijn verdriet, dan 't endt mijns levens zijn?
En wilt ghy eeuwigh my doen domp'len in d'ellenden,
Sonder dat 'k immermeer, derf hoopen te sien enden:
Uw haet, en mijn verdriet, uw strafheydt en mijn pijn?
Bestiert u God Jupijn door sijn rechtvaerdig' handen?
Waerom word ick van u dus 't onrecht dan geplaeght?
En segh, waerom mijn ziel alleen uw wreetheyd draeght,
Daer 'k meer als an'dre nooyt my tegens hem aenspande?
En nochtans vindt ick elck van uwe strafheyd vry,
En niemandt voelt op d'Aerd, als ick u felste slaegen
En 't geen veel andere diende met my te draegen,
Leght g'ongerechtveerdelijck, alleenigh maer op my:
Of soo ghy maer alleen wordt van 't geval gebooren,
Waerom? wyl men 't geval soo ras verandren siet,
Verandert ghy met een dan oock uw wreedheyd niet,
Maer traght my dagh aen dagh in nieuw verdriet te smooren?
Helaes! wijl ick dan dus uw felle straffigheyd
Gedwongen ben altijdt soo langh ick leef te draegen:
Schenckt my dan na de maet, van al dees felle slagen
Op dat ick die verdraegh, oock soo veel lijdtsaemheyd.

26. Aen Phillis.

TRots al het lijden van mijn hart,
Bemin ick selfs mijn eygen smart
Phillis, en moet my luckigh achten;
Want, 't wijl ick u oprecht bemin,
Soo stort ick nimmer sucht, of klachten,
Of 'k vind'er vreucht, en soetheyd in.
Niets kan een Minnaer moey'lijck zyn;
Ja selfs sijn lyden, en sijn pyn
Die kunnen hem tot vreughde maenen
Phillis, soo heerlijck is de min;
Voor my, ick storte nimmer traenen,
Of 'k vondt, daer vreucht, en soetheyd in.
Waerom, mijn schoone haet ghy dan
't Geen soo veel vreucht verschaffen kan?
Ey! wilt de min niet langer vluchten,
Denckt dat een die getrouw bemint,
Nooyt smart gevoelt noch ongenughte
Daer hy geen dubb'le vreucht in vindt.

27. Klachte over de ontstantvastigheyt van Climene.

DE Schoone Venus mindt Vulkaen,
Hoewel hy Kreupel, Lam, en Manck is,
De Brave Mars moet achterstaen,
Schoon 't tegen al sijn wil, en danck is.
So eygen schijnt het aen de schoont,
Te minnen 't geen niet minnens waerd is,
So word ons dag'lijck klaer betoont
Hoe dat een schoone Vrouw van aert is,
Sy volght alleen haer kriele lust,
En om geen minnaers te verliesen,
Is 't haer alleens wie dat haer kust,
Al souden sy selver kreupels kiesen:
Aen wien zy (als hy na de kunst,
Haer yetwes weet in 't oor te praten,
Schoon zy voor dees hem swoer te haten)
Bewijsen sal de grootste gunst;
Dan stopt zy voor de waerdigheydt
Van and're Minnaers, oogh, en ooren,
Dan acht zy op geen trouwigheydt
Die haer een ander heeft geswooren.
Climene, ach! uw losse sin
Doet my dit meê in uw bevinden!
Wijl ick, geblindt-hockt door uw min
Dacht dat ghy my alleen beminde;
Maer ach! uw onstantvastigheyd
Of eer, uw hollende gedachten
Die doen my sien wat seeckerheydt
Ick van uw woorden heb te wachten:
Ghy swoerd te haten dien Vulckaen
Die minnaer met verkrompen pesen,
Ghy swoerd dat ick van nu voortaen,
Alleen van u bemind souw weesen:
En ondertusschen is 't gewis,
Dat ghy in beyden hebt geloogen,
Want wijl hy meê begunstight is,
Wat ben ick beter dan bedroogen?
Vergeef my al te schoone maecht,
So ick u van bedrogh beschuldigh,
De liefde die u slaef u draeght,
Maeckt hem door erghwaen onverduldigh:
Sijn hart het geen hy u alleen,
En niemant anders heeft gegeven,
Kan oock, ô Godd'lijcke Climeen!
In geen verdeelde gunsten leven.

28. Op het afweesen
Van Phillis.

VErsteken van de Son, die my wel eer verlichte,
En die wel eertijts plagt vreugt in mijn ziel te stigten
Leef ick nu vol verdriet:
Wat; leef ick? Neen 'k leef niet,
Mits dat ick daegelijks voor duysend doôn moet swigten.
Ick leef dan niet: 'k doe al: wel hoe souw ick niet leven:
Ick voel te seer d'ellendt , waer door ick wordt gedreven
En d'endeloose smart?
Maer ick leef sonder hart,
Vermidts dat is tot pandt by mijn Goddin gebleven.
Hoe leef ik sonder hart? dat kan geen mensch goet vinden
Mits dat het hart de ziel komt aen het lichaem binden;
Maer, 'k ben mijn ziel oock quyt:
Wat dient'er dan geseyt?
Dat 'k in mijn self niet leef, maer leef in mijn beminde.

29. Minne-klacht.

WAerom volght men de min, so 't niet is datmen meyndt
In 't lest, voor ongelucken
Veel soete vreucht te plucken,
Om so betaelt te zijn van alles 't geen ons pijnt:
't Geen ons den arrebeyd, niet moejelijck doet vinden,
Is dat men iets verwacht,
't Geen al de smart versacht,
Die men in d'arbeyt leê, en die die doet verswinden;
Die dan verseeckert was dat hy voor al sijn pijn,
En alle sijn verdrieten,
Geen soetheyd souw genieten,
Souw die geen groote sot, in zijn volharden sijn?
Waerom volhard ick dan in mijn stantvastigh minnen?
Daer ick verseeckert ben,
Dat ick niet anders ken,
Als droefheyt, en ellend, voor al mijn moeyte winnen?

30. Op het Snarenspel van Mejuffr. S.L.T.

ORpheüs trock wel eer, door 't lockend snaer geluyt
Sijn lief Euridice, de Helsche poelen uyt:
Ghy aengename Leonoor,
Wanneer uw Knie-Viool mijn oor
Quam streelen. net geraeckt van uwe lieve ving'ren
So deed ghy soete maeght mijn ziel op u versling'ren:
En trockt my uyt een Poel van diepe suffery,
En maeckte dat mijn ziel nu steets sweeft aen u zy.

31. Spes mea fumus est.

WYl ick, dus sit en smoock een Pijpjen aen de haert,
Met een bedruckt gelaet, de oogen na de aerd,
d' Een elboogh onder 't Hooft, soeckt mijn gedacht de reden
Waerom 't geval my plaeght met so veel straffigheden?
De hoop daer op, (die my vast uytstelt dach, aen dach,
Schoon dat ick nooyt yet goets van al mijn hoopen sach)
Belooft my wederom haest tot mijn wensch te koomen:
En maeckt my grooter als een Keyser van Out Romen.
Maer nauw ist smoockend kruydt verbrant tot stof, en asch,
Of 'k vind my in die standt daer ick voor dees' in was.
En nauw sie ick de roock in yd'le lucht verswinden,
Of 'k segh, dat ick in 't minst geen onderscheyt kan vinden,
In, of ick leef of hoop, of dat 'k een pypje smoock;
Want 't een is niet als windt, en 't ander niet als rook:

32.Sonnet op een Pijp, die hy niet Aen kon houwen.

O Goude Son! wiens licht noch noyt is uyt gegaen,
Maer die gedurig brant by ons, of d'Antipoden
Ghy, die geen swavel-stock, noch vuurslach hebt van noden,
Om, (of ghy wierd gedooft) u weer in brandt te slaen:
Ghy van wiens vuur, al de Planeeten, en de Maen,
Haer leven trecken, als de menschen van de brooden,
Ja sonder wien ons vuur geen pot sou kunnen zooden,
En niemandt schier een bout half gaer sou kunnen braên;
Ghy, welckers vrolijck licht de Weereldt doet herleven,
Met recht word u de naem van God'lijck toegeschreven,
Nadien g'al meerder deugt op aerdt doet als de Wijn;
Ick sal tot uwer eer een Hoog Altaer doen bouwen
Soo ghy maeckt dat dees Pijp die schier geen vuur wil houwen
Meê even eens als ghy, altijdt ontfonckt mag sijn.

33. Verheeve Ghedachten.

MYn sinnen, en mijn siel, waer dwaelt ghy buyten westen?
Ay keert doch van het padt, van uwe Dooling weer:
Rampsalig, als ghy sijt, wat moogt g'uw hoop toch vesten,
Op yets het geen uw hoop, smyt 't eenemael ter neer?
Aenschout dees schoone wel, so sult g'uw dooling kennen,
Hier siet ghy immers, dat indien ghy uw gedacht,
Op so verheven, en soo hoogen plaets wilt wennen:
Light al uw hoop vervalt, en werdt tot niet gebracht.
Siet toe dan, so ghy niet als Icarus wilt vaeren,
Keert van dees heete Son, uw teere wiecken af:
Haer straelen dreygen u met 't vallen in de Baeren:
Eer u sulcks dan gebeurt, soo vlucht dees sware straf.
Roemt liever hare glans, en wond'ren soo verheven:
So sult ghy vry van straf, en veel geruster leven.

34. Op een Spiegeltje van Mejuffr. M.H.

O Glas! het welck so vaeck de schoonheen komt vertonen,
En al de wonderen, die by dees Engel woonen:
Mijn siel die vindt met u groote gelijckenis:
Vermits dit soete beelt soo wel geschildert is.
In 't binnenst van mijn hart, dat ick daer in kan lesen,
Al 't geen bemin'lijck is, in dit aenlockend wesen:
Maer weet oock, dat mijn ziel heel veel van u verscheelt,
Vermits ghy maer alleen haer wonderen uytbeeld,
Wanneer zy voor u staet; maer mijn siel kan dees schoone
(Schoon ick haer bysijn mis) soo vol in glans vertoonen,
Als of ick haer selfs sach. Dit 's oorsaeck dat de tijdt,
Dees soete Beeltenis nooyt uyt mijn siel en slijt.

35. Aen N.N. Op sijn Versoeck om een Vaersje.

BEnje dan aen Mossel-schelpen,
Noch aen Kladt-Papier te helpen?
Noch aen Themaes uyt het School?
Kunnen de Begraffnis Brieven
U dan niet genoegh gerieven?
Koopt je Wijf nu niet meer Kool?
Is dan Meester Claes de vijfde
Doot? Of staet sijn Ambacht stil?
Of doet hy voortaen geen ceelen
Aen de goeje luy meer deelen
Tot gerief van meenigh bril?
Dat ghy my juyst komt versoecken,
Om uw Secreetale hoecken
Met wat wissers te versien?
Wel, voor een der wijste Neersen
Schaf ick gaeren al mijn veersen:
By provisie dit 'ser ien.

36. Ongeluckkige Vis-Tocht.

'k SIe wel vrinden 't sel niet lucken,
Kom na huys toe met de Schuyt:
't Lijckt de Vis die heeft meê nucken
En lacht ons maer leelijck uyt:
Baers, en Pos, en Snoeck, en Voores,
Loof ick leggen sieck te bed,
Even of haer Doctor Joris,
Had een Pil na 't hart geset;
't Slaet byloo daer Ellef uuren,
En de schuyt die heeft sijn last
Sa Neef pas wel op het sturen,
Set je kromme schinckels vast.
Joncker Lubbert sel wel roejen,
Wijl den Damp-Voogt Meester Fock,
Sig sal met de roock bemoejen,
Want daer heeft hy 't al te drock:
Meester Hendrick, dien aerdsch Visser
(Schoon dat hy van dese Nacht
Is geweest een rechte misser)
Houdt vast by de Drinck-kost wacht;
Kees Oom, sal geen tijdt verliesen
Maer eens singen lustig op:
Van de Boer lagh in de biesen,
Dat hy paers word om sijn kop.
Daer meê raeckt de Schuyt aen 't drijven,
Onder 't lichten van Diaen,
Die haer oogen lijckt te wryven
Of zy graeg na bet souw gaen:
't Geen ons door haer glans te missen,
Wel souw missen doen het pad,
Stuurman wilt je niet vergissen,
Stuur je schuyt in 't rechte gat:
'k Meen in 't gat daer die lick jyse
Die je licht wel ruyckt van veer
Met veel kraeckens uyt quam dyse,
Toen sy quam in 't water neêr.
Fy! daer moet de droes meê speulen:
Dat de Kat de Mulder haelt,
'k Loof schier dat hy in sijn Meulen,
Niet als Roggen-Brood en maelt:
Maer holla! hier van niet grover,
'k Maeck het anders light te buys,
Jonges ruck de schuyt sleghs over,
Kom, soo sijn wy daed'lijck 't huys.
Bloemenhart! wat wil ick schranssen,
Word ick stracks je brood gewaer,
'k Wed mijn kiesen sullen danssen,
Als de Voorens in het kaer;
Wel nouw sa! stap uyt dan vrinden
Want hier sijn w'er, na ick gis,
Is'er nu slechs volck te vinden
Dat noch niet te kooy en is:
Maer daer hoor ick onse Grietje
Die volmaeckt'en schoone Bruydt,
Die noch al een Minne-Viertje
Voelt in haer verkrompen huydt;
Die komt ons de Poort ontsluyten
Van haer Romanieck Paleys,
't Geen bykans gelijckt van buyten
Het Casteel van Malegys:
Dat's u voor; ick stap na binnen,
By Juffrouw Emilia
Maer holla, ick sie haer spinnen
Vrinden kom noch niet te nae,
Let eerst met wat Aerdigheden,
Dat haer aengename voet
Onder veel bevalligheden
't Rad op 't geestigst draejen doet.
'k Raed u wilt wat buyten blijven
Want ick sal, ick moet, en wil
Eerst de lof hier van beschrijven
Houd so lang je kaecken stil.

Siedt de rest in 't eerste deel van Thalia Fol.132.

37. Bruylofts-Gesangh.
Toon: La Lande.

IS'er een Vreugde,
Hier op Aerd, s'is in de Min,
Mits'er nooyt yets soo verheugde,
Lichaem, Hart, en Ziel en sin,
Als de liefde, die de Trouw
Vast maeckt tusschen Man en Vrouw,
Die gehanthaeft van de Deugden
Is de steun van 't Aerdsch gebouw.

Want so onendigh.
Als de vreugd is van de Min
So 's op Aerdt sijn macht nootwendig,
Want 't bestaet daer alles in:
Daer is liefde 't soetste soet
Daer is liefde 't hoogste goed.
Niemandt is op aerdt ellendigh,
Dan die liefde niet en voedt.

[ ]Ach hoe verheven!
In geluck, vereende twee,
Moet voortaen uw gansche leven
Sijn in liefde, en hyl'ge vreê?
Hoe volmaeckt is nu uw lust?
Hoe vol vreucht is nu uw rust?
Nu uw sorgen sijn verdreven,
En uw lyden uytgeblust.

Slijt dus de dagen,
Van uw aengenaeme lent
Op dat ghy moogt vruchten draegen
Die geen bitse tweedracht schend,
Want so liefde u altijdt bindt
En ghy steets de liefde mint,
Sult ghy eens dat luck sien daegen,
Daer ghy 't eeuwig heyl in vindt.

38. Op de Oogen van Cloris.
STEMME: La Duchesse.

WAer bleeck immermeer de Min,
So vol macht en vol vermogen
Als in d'alverwinnende oogen
Van mijn soete Vyandin?
Welckers aengenaeme loncken,
Soo vol van een Godlijck licht,
Door een tal van Minne-voncken,
Ieders ziel vol vlammen sticht.

Wat hert kan soo sijn verhert,
Die door dees vergoode lichten,
Niet verwonnen stracks moet swichten,
En niet gansch vermeestert werd?
Soo veel machts te gaen bestryen
Schoone Cloris, is om niet,
Ieder laet sijn vryheyd glyen
Die u soo vol wond'ren siet.

Toen het kleyne Minne-wicht,
Hier op Aerd sijn macht wouw toonen,
Quam hy in uwe oogen woonen
Waer van elck hem streckt, een schicht,
Maer 't is vremt daer in uw oogen,
Soo veel min gevonden werd,
Dat uw Hart nooyt word bewoogen,
Maer altijdt blyft Even hert.

39. Toon: Hebbense dat ghedaen.

ONs Leysje buur, ons Leysje buur
Die is soo seer verlegen, seer verlegen
Sy sorght seer van die tureluur
Haer mancke Dochters wegen:
Want die fraje Trijn soeckt een Vryer,
Want die fraje Trijn, lyt groote pijn.

Trijn seyt zoo vaeck, Trijn seyt zoo vaeck
Och had ick Jaep enomen, Jaep enomen
Ick leefde nu steets in vermaeck,
't Was nooyt zoo verr' gekomen,
Dat ick nu steets klaegh, om een Vryer
Dat ick nu steets klaegh, schier alledaeg.

Haer moer die seyt, haer moer die seyt
Jou malle Trijn wilt wachten, Trijn wilt wachten
So lang tot dat je word evrijt.
Mijn pijn ken niet versachten
Roept Trijn even staeg, moet ick toeven,
Roept Trijn even staeg, na dese vraeg.

't Is sulcken deun, 't is sulcken deun,
Dat soete sollebollen, sollebollen,
Och! seydme lestend' jaep ooms seun,
Je weet niet van dat sollen,
Wacker as een meyd, haet het wachten
Wacker as een meyd, het wordt al tijd.

En had ick toen, en had ick toen
Sijn raet in acht genomen, acht genomen,
Ick souw dees klachten nu niet doen
't Was nooyt soo verr' ekomen:
Daerom Moertje ey, weet j'een Vryer,
'k Bid'je Moertje ey! stuert hem tot my.

40. Oscula vana quidem, sed in his quoque magna voluptas.
Toon: Eerste Carileen.

LAetst geleên,
Daer ick lach onder d'elsen,
In vermoeyde sluymer lust:
Dicht by daer 't beeckje bruyst,
En safjes Ruyst,
Wierd ick van Phillis verstoort
In mijn rust.

Met geweên,
Quam zy my daer omhelsen,
En het kussen van mijn kaeck:
Nooyt wierd ick meer verheught,
Door soete vreucht:
Ick waende te dromen, maer
Toen ick ontwaeck:
Kon 'k niet sat blussen,
Mijn over hete Min:
'k Riep staeck het kussen,
O mijn Af-Goddin
Off ick
Verstick,
In Leckerny:
Want de Vreucht,
Noch Geneucht
Vindt geen meerder plaets in my.

41. Toon: Nova.

WEgh wech ick verlaet het malle Vryen:
Faustina had wel eer mijn siel bekoort;
Maer door de tijdt is die Min gants versmoort,
Nu schuyf ick het minnen heel ter syen,
Want wie sagh ooyt dat de Min,
Immer aenbracht groot gewin?
'k Roem voortaen dan mijn geluck,
Want ick draegh geen liefdens juck.

'k Sal niet meer op liefd van Maeghden hoopen;
Gelijck ick eertijts op Faustina deê:
Neen losse Maeght, 'k haet de pijn die ick leê
Des soeck ick de Liefde nu 't ontlopen.
Want wie sach ooyt dat de Min
Immer aenbracht groot gewin?
'k Roem voortaen dan mijn geluck,
Want ick draegh geen liefdene juck.

42.Toon: La Prima

'k IOckte wel eer
Met all het dartel weeldrigh minnen;
Maer siet ick leer,
Dat men sulck jock niet moet beginnen;
Nu Venus kleyne Guyt,
Mijn jocken heeft gestuyt;
My handlend' na sijn wetten
Die hy my voor komt setten:

Doch 'k roem het kindt,
Dat my mijn zieltje doet verhuysen,
Na 't geen het mindt:
Want nu sie ick de blijde sluysen
Der soetheydt van de min
Ontsloten, nu ick in
De aengename Golven,
Van liefde legh bedolven.

O soete Maeght!
Die in uw aengename oogen,
Mijn zieltje draeght:
(Want toen zy my tot min bewoogen
Verliet mijn ziel haer steê
En koos die soete reê
Uw oogh, 't welck door sijn straelen
Mijn ziel my quam onthalen.)

Wel schoone Son!
Ick laet u dan mijn zieltjen houwen:
Maer 'k bid u, gon
My, op uw goetheyd te betrouwen:
En handelt het niet wreet,
't Geen ghy soo te roven weet:
Of so ick vernoeght sal leven,
Wilt my weer het uwe geven.

43. De ontwapende Cupido.
Toon: La Duchesse.

LEst bad ick 't kleyne Venus Wight,
(Om voor mijn pijn verlichtenis te vinden)
Dat hy mijn beminde,
Raeckte met sijn schight:
Cupied en had noch nauw mijn beê vernomen,
Of hy is stracks van boven af gekomen,
Versien met boogh, en schichten,
Daer het al voor beeft,
En die het all doen swichten,
Wat op Aerde leeft:
Het guytje had heel aerdigh,
Stracks sijn tuygje vaerdigh
De pijl quam op de snaer,
En daer meê was hy klaer.

Hy mickt' een poos al was hy blindt,
Om 't hart te treffen van ERANEMITE:
Maer helaes! sijn schieten,
Was soo veel als windt:
Want schoon Cupied inspanden al sijn krachten,
Zy scheen sijn boogh en pijlen te verachten
Geen schichten mochten baten,
Want haer harde borst,
Was even als met plaaten,
Van Metael beschorst:
Sijn kracht en mocht niet gelden,
Des teeg hy aen 't schelden:
En riep het is om niet,
Dat ick dit hardt beschiet.

Met wierp hy boog, en koocker neer,
En heel verstoord begon hy dus te klagen;
'k Ben niet waerdt te dragen,
Dit mijn oud geweer;
Ick die in 't schieten meester plach te weesen,
En die de Goden self voor my deê vreesen,
Hoe! is mijn kracht vermindert?
Ben ick niet die 'k was?
Wel wat of my dan hindert,
Dat ick niet soo ras,
Dees Boesem kost doorboren,
Sal ick moeten hooren,
Dat men dan Godt Cupied,
Voortaen niet meer ontsiet?

Dus klaegend, quam hem in den sin,
Dat hem een doeck de Oogen deê benevlen,
Des maeckt hy van 't revlen,
Weder een begin;
En sprack; waerom is my 't gesicht bewonden?
En met dees doeck de oogen toe gebonden?
't En kan geen wonder weesen,
Dat ick somtijts mis;
'k Begin voorwaer te vreesen,
Dat het seecker is,
Dat 'k hier door ben bedrogen,
Want ick mis mijn oogen,
Des neem ick selfs verlof,
En treck die doeck eens of.

Noch voer hy voort, Ick wil gaen heen,
En sien, of stracks mijn pijl niet quam te missen,
Want ick souw schier gissen,
Dat ick op een steen,
Of op een harde rots, mijn pijlen spilde:
Soo dra als 't kindt dit nu gaen kijcken wilde,
Is hy met d'oogen oopen,
Na Eranemiet,
In aller haest geloopen:
Maer soo dra hy haer siet,
En merckt' haer gloeinde loncken;
Vreesden hy haer voncken:
En riep 'k moet aen een kandt,
Eer ick mijn Vleugels brandt.

44. Toon: Courante la Bare.

ERanamite, schoone Son!
Wijl my de noodt lest dwongh van u te scheyden,
So moet ick door dit afzijn lijden
De swaerste pijn, die men oyt dragen kon:
Den Hemel schijnt my sonder licht,
Wijl dat ick missen moet uw soet gesicht,
Wiens gunst dat my wel eer placht te bestralen;
Maer nu mijn hart,
Geen aêm kan haelen:
Leef ick steets in smart.

Mijn oogen die wel eer haer vreucht,
En 't leven selfs, uyt uw gesicht ontfongen:
Zijn van 't verdriet nu soo gedrongen,
Dat sy versmelten door haer ongeneugt.
Mijn tranen smooren Gras en Kruydt,
Op 't vruchtbaer landt, tot aen de wortel uyt:
Ia d'Aerde selfs die schijnt met my te weenen,
Mits mijn Ellendt,
De harde Steenen,
Selfs tot Treuren wendt.

's Nachts als men 't al in ruste vindt,
So woelt mijn geest, 'k meen somtijts met mijn oogen
Uw glans te sien, maer 'k ben bedrogen:
Want in uw plaets, omhels ick niet dan wint.
'k Ben Levend' Doot: want 'k mis mijn Ziel,
Mits ghy ô Schone! die tot pandt behiel.
Maer lijckwel kan ick dese dood niet haten
Mits ick tot pandt,
Mijn siel mach laten,
In soo waerden handt.

45. Toon: Gavotte d'Anjou.

'k LAet nu vaeren 't snoode goet,
Dat de Ziel met sorgen voedt,
En verleyd een wijs gemoed:
'k Sal van 't malle Vryen,
My voortaen wel myen.
'k Haet voortaen dit snood geslacht,
Dat my heeft in noodt gebracht.

Ach! hy dwaeldt die geen die mint;
Want die gunst die is maer windt,
Die men by de Maegden vindt:
't Zijn niet dan Sirenen:
Die, hoewel zy weenen,
Inderdaed heel anders zijn,
Als 's haer toonen in den schijn.

Dat dan elck mijn raedt onthoudt,
En sig van de Maegden houdt,
Eer het hem hier namaels rout.
d'Eden zy die sweeren,
Sijn als lichte veeren.
Want zy laeten Mars wel gaen,
En verkiesen een Vulkaen.

Haer vervloeckt', en loos gevley,
Brengt 'er menigh in de ly:
Want die door haer tovery,
En haer loose loncken,
Maer een reys wordt droncken:
Wordt als van Natuur verkeert,
En geheel Getransformeert:

Als de mackers van Ulyss',
('t Welck ons dunckt dat wonder is)
Die geheel haer beeltenis,
En gestalt verlooren:
Om dat zy haer ooren,
Leend', aen Cyrces soet gevley,
En vervloeckte Tovery.

Maer die als Ulysses zijn,
En niet drincken van die Wijn;
Heel doormengt met snood fenijn,
Die 's ons komen geven,
Sal gerustig leven
Vluchtende dat snoo serpent,
Dat ons oorsaeckt all' ellendt.

Leer hier uyt dan, domme Jeught!
(Wijl dat ghy u spieg'len meught)
So ghy soeckt d'Oprechte vreught,
Laet de Maegden vaeren,
Die steets onrust baeren.
Vlied 't lichtvaerdige gespuys,
't Geen ons streckt als tot een kruys

46. Toon: Ba watte parten?

'k IOckte voor desen,
Met de wulpse en dartle min,
Maer nu dat ick sijn kracht bevin,
Begin 'k mijn straf te vreesen:
Want ick weet, Cupied die kleyne Godt
Die houd de spot,
Met die geen die hem heeft veracht,
Als hy daer na sijn hulp verwacht.

Des heb ick reeden,
Om het kleyne Kindt 't ontsien,
En hem met neergebogen kniên,
Op 't offeren mijn gebeden:
Want ick vrees so ick hem niet versoen,
Dat hy sal doen,
Dat mijn ziel noyt het ende siet,
Van de strafheyd van Eranemiet.

O Venus wigje!
Ick versoeck dan uw genaed.
En dat ghy van booven dalen laet,
Maer een eenig schigjen;
In de borst van mijn Eranemiet,
Die my nu vliedt,
Maeck dat haer noyt vermurruwt hert,
Door uw schight tot min bewogen werdt.

'k Sal dan na desen,
U erkennen voor een Heer,
En u steets geven lof en eer:
En ick sal uw Dienaer wesen:
't Sa wel aen, maeck dan uw pijlen reê,
Verhoort mijn beê:
En toont dat ghy noyt mis en schiet,
Treft 't hart van mijn Eranemiet.

47. Aer Sleutelbagh

'k AChtse voor dwaes
Die sich op Mans vertrouwen:
Want het is maer sotterny:
Want in de plaets
Van haer beloft te houwen,
Is het maer bedriegery:
Hy, welckers woorden,
My tot min bekoorden:
Beloofde my wel eer
Dat hy souw nimmermeer,
Geen van sijn eeden breecken,
Maer Helaes! het quam te veer:

't Is waer, hy swoer
Dat hy niet dan mijn oogen
Beminden in sijn hart;
Maer hoe ick voer,
Toe 'k van hem wierd bedroogen
Voel ick noch wel door de smart:
Want al mijn eeden,
Heeft hy vertreden,
En koos een aêr voor my.
Denck nu of 'k sulck gevley?
Niet, dan met groote reden
Scheld voor bedriegery.

'k Sal nu voortaen
Soo sot en dwaes niet wesen
Dat ick aen een man geloof,
Nu 'k ben verraên,
Zoo schandelijck door desen,
Houw ick my voor haer als doof.
Maer 'k sal nu leeren
Haest te verkeeren
Mijn trouw beloftenis:
Want 'k acht het voor gewis,
Dat men 't nu doet met eeren,
Wijl 't doch de moden is.

48. Toon: Gavotte d'Anjou.

DIe geen die het kleyne Kindt
Afbeeld met 't gesicht geblindt,
't Is gewis dat die niet mindt,
En dat hy sijn wonden
Nimmer heeft bevonden:
Want 't is seecker en gewis,
Dat Cupied niet blind en is.

'k Heb sijn pijl genoegh gesmaeckt;
Want vermits hy heeft gemaeckt,
Dat mijn borst in liefde blaeckt:
Heb ick wel bevonden,
Dat ick dese wonden
Niet en kreeg, van 't kleyne wight,
So hy miste sijn gesigt.

Vlucht ick, schoon in Bosch of Veldt,
Om 't ontvluchten sijn gewelt,
Waer meê hy mijn zieltje quelt:
Wil ick my verschuylen,
In de diepste kuylen,
't Baet niets: mits het kleyne kindt
Over al mijn hart wel vindt.

Wie ontkent nu dat hy niet,
Wel te reght, en deeg'lijck siet,
Mits geen mensch sijn schigt ontvliedt?
Maer hy heeft geen ooren,
Om mijn klacht te hooren:
Want als ick mijn klachten uyt,
Ist of hy sijn ooren sluyt.

Dat hy doof is loof ick meest:
Want had hy niet doof geweest,
Al had hy een Tyger-beest,
Of een Wolf gesogen:
Mijn klacht had hem bewogen.
't Guytje siet wel als hy schiet,
Maer als 'k bid soo hoort hy niet.

49. Toon: Petits sots de Bordeaux.

ALs ick aen de soetigheden
Denck, die men in 't minnen vindt,
En de soete vrolijckheden,
Acht ick luckig een die mint:
Maer als 'k weder gae bedencken,
Dat die mindt veel pijnen lydt,
En de min fenijn kan schencken,
Houw ick 't met de vryigheyd.

Ach wanneer men mach gelooven,
Dat men weder wordt besint:
Dan kan men dees smart verdooven:
Dan is luckig die bemindt:
Maer als men weer komt te vinden,
Dat dees eerste liefd verslijt;
En verandert als de winden,
Dan ist best in vryigheyd.

Die geen die in d'ooge-straelen,
Van sijn schoone wellust vindt,
En daer al sijn vreught kan haelen,
Die acht luckig een die mindt:
Maer die vindt dat by sijn schoone,
Niet en is dan straffigheyd:
En dat daer geen liefd kan woonen,
Houd het met de vryigheyd.

Maer wat ist een groot vernoegen,
Soo m'in 't lest haer gunst noch wint,
En dat's haer tot min wil voegen?
Is hy luckigh die soo mindt:
Maer als 't dan weer komt gebeuren,
Dat de noodt u van haer scheyd:
En met macht dees vreucht komt scheuren,
Dan ist best in vryigheyd.

Maer men kan sich noch verblijden,
Schoon men sigh gescheyden vindt:
Want de hoop versoet dit lijden,
Hy 's dan luckigh die bemindt.
Maer als zy is weer gekomen,
Soo ghy dan verstooten zijt,
En uw plaets vindt ingenoomen,
Wast niet best in vryigheyd?

Ghy dan die uw vreuchd kundt vinden,
By die geen die ghy besint,
Houd u slechs by uw beminde;
En acht luckigh een die mindt;
En ghy weder die in 't minnen,
Vindt geen vreught noch soetigheyd,
Eert de vryheyd als Goddinne,
En blijft steets in vryigheyd.

50. Toon Courante la Bare.

O Soet gedencken, van de vreucht
Die 'k in mijn ziel wel eer plag te genieten,
Wanneer ick van Eranemite,
So meenigmael wiert door haer gunst verheugt!
O soete vreught my noyt begeeft!
Mits dat mijn hart door uw gedencken leeft;
Want soo ick most dit soet gedencken derven,
Soo souw d'ellendt,
My wis doen erven,
d'Onderaerdsche tendt.

O soet gedencken! leef altijd
Dan in mijn ziel, en wilt my nooyt begeren;
So sal ick steets in vreughde leven:
Schoon my 't geval van dese Schone scheydt.
Haer af-sijn (schoon 't my streckt tot pijn)
Zoo 'k u maer heb, sal my soo swaer niet zijn
Mits dat ghy kunt aen my dees overschone,
Als in een glas,
Zoo wel vertonen:
Of ick by haer was.

51. Toon Courante la Bare.

KUpied legh nu uw wapens neer,
Mijn schoone Son verlaet het tegenstreven:
Sy komt sig in uw maght begeven:
Ach! seyd zy, ach! hier baet geen tegenweer:
Haer tegenstant was slechs onnut;
So dra uw schicht haer strafheyd had gestut:
Haer Marmer hart wierdt stracks tot min bewogen,
Sy riep dus uyt:
Ick ben bedrogen,
Door die kleyne Guyt.

Heb danck dan kleyne Minne-Godt!
Voor al de gunst van u aen my bewesen:
Mijn luck is nu op 't hooghst geresen,
Nu dat mijn schoone leeft na uw gebodt.
Nu dat de min haer ziel gebied,
Begint myn vreucht, en eyndight mijn verdriet.
Haer strafheyd, en mijn ramp sijn nu vervlogen.
Nu ist getraen,
Van bey mijn Oogen,
En mijn rouw gedaen.

52. Toon: Gavotte d'Anjou.

WYl ick hier dus aen den haert
Met de oogen na de aerd,
En 't gemoedt, en 't hoofdt beswaert,
Sit een pijp te dampen,
Denck ick aen de rampen,
Die mijn ziel onschuldigh draeght,
En daer my 't geval meê plaeght.

d'Hoop die my steets weer verblijdt,
(Schoon zy my van tijdt, tot tijdt,
Steets weer uytstelt) komt, en seyt
Dat ick mijn ellenden;
Wel haest sal sien enden,
En belooft my tot een loon,
Veel meer als een Kysers-Kroon.

Maer nauw is mijn Pijp tot asch,
Of ick vind my alsoo ras
Die geen, die 'k voor desen was:
'k Voel weer d'oude pijnen:
'k Sie mijn hoop verdwijnen
Als de Roock in d'ydle lught:
Mits 't my allebey ontvlught.

Daerom heb ick vaeck geseyt,
Dat ick vindt geen onderscheyd
In die geen, die d'hoop verblyd,
En die 't houwt met smoocken,
En als leeft van 't roocken:
Want is 't eene windt, en roock,
't Ander is maer Damp, en Smoock.

53. Toon: Courante la Françoise.

DUs pleeght de min op u sijn wraeck;
Ghy die mijn suchten hoorden met vermaeck:
Ghy die met vreught mijn lijden saegt,
Wordt nu te recht met dubb'le straf geplaeght.
Nu sught g'om my: maer 't is verlooren,
Mijn vrye ziel die stopt voortaen sijn ooren,
Wijl dat ghy klaeght.

Toen ick wel eer uw wreev'ligh hart
Wou buygen door mijn duldeloose smart,
Toen hielt ghy u voor my als doof,
En gaeft mijn trouwe eeden geen geloof:
Nu doe ick oock soo, wijl uw sinnen,
Uw hart, en ziel, het kleyne kindt der minnen
Sijn tot een roof.

Klaeght nu, als ick wel eer, uw pijn,
Ick sal voortaen als ghy, onwinbaer sijn:
Slijt nu uw daegen in geween,
En proeft nu meê het geen ick heb geleen:
Op dat 't berouw uw ziel magh knaegen,
En al dat swaer verdriet 't geen ick most draegen,
Om uw straffigheên.

Kost ghy Onnoos'le! toen niet sien,
Toen ghy my dwonght uw strafficheyd te vlien,
Dat ick vermoeyt van al mijn pijn,
Daer nae niet meer souw in uw boejens sijn?
Ick vloodt: maer 'k liet u uwe banden,
En mijne ziel (die eerst was in uw handen)
Nam ick tot mijn.

Nu leef ick vry, en ghy gevaen:
Ick leef verheught, en ghy met druck belaen,
Ick ben verwinnaer, en ghy strijdt:
Ghy zijt geboeyt, en ick mijn banden quyt.
Soo kan de min haer wraeck meê pleegen.
Ghy hebt tot loon, uw straf, en ick de zeegen,
En de vryigheyd.

54. Aen Eranemite.

WAerden Engel trots uw strafheyd,
Trots uw afkeer en, verwijt,
Trots uw haet die my in 't graf smijt,
'k Min uw tot in eeuwigheyd.

Schoon ghy my laest hebt verdreven,
Schoon ghy al mijn hoop afsnijd,
Schoon 'k als leevend' doot, moet leven,
'k Min uw tot in Ewigheyd.

Schoon ick al uw haet moet dragen,
Om een woordt so light geseyt
('t Welck ick lijckwel moet beklagen)
'k Min u tot in Ewigheyd.

Schoon 'k u daer door heb beteeckent,
't Grootst van mijn genegentheyd:
(Hoewel ghy 't heel anders reeckent)
'k Min u tot in Ewigheyd.

Ja, schoon dat mijn ziel onschuldigh,
Noch meer and're rampen lijdt;
'k Draegh het alles heel geduldig,
Mits 'k u min in Ewigheyd.

55. Op 't Verjaren Van Juffr. A.G.

NA dat ick onlanghs quam te hooren,
Hoe ghy, O zoet Driekoninghs Kindt!
Op heden vreughdigh wierd gebooren,
Terwijl dit Nieuwe Jaer begint:
Soo daght het my niet buyten reden,
Dat ick u mee geluck quam biên:
Doordien (om onse vrolijckheden)
Ick uw geluck oock graeg sou sien.
Want heb ick macht om met gesangen,
Met Fluyt, Fiool, of Cyter-Snaer,
Uw Levens loop wat te verlangen,
Je leeft te minsten hondert jaer;
Maer wat sal ick u best gaen schencken,
Op sulcken heugelijcken dagh?
Wat vers sal ick nu best bedencken,
Daer ick u mee behagen magh?
Wil ick een Anna-Gram, gaen maecken,
Met een verkeerde Letterswier?
O neen, 't is best dat werck te staecken;
Dat Rymen past hier niet een sier:
Hier past een sangh met soeter swieren,
Waer op dat Anna heel verheught,
Met ons haer Boorten-dagh magh vieren,
Als d'oorsaeck van haer eerste vreught.
Wel aen dan, waer sijn nu mijn vaersen?
Maer ziet, elck is ontrent zoo groot,
Gelijck wel eer die steeckel-baersen,
Die wy eens trocken uytje sloot,
Maer daer is heel niet aengelegen,
De langhte heeft niet te bediên:
Indien ghy sleghs, maer had verkregen,
't Geluck dat u mijn vers komt biên.
Want, soo ick wat vermach met wenschen,
Derf ick wel wedden sonder schandt
Dat ghy uw luck tans met geen menschen,
Verruylde van dit gansche landt.
Want seker als ghy ginght uyt Vissen,
Het zy op Pos, of Baers, of Schol,
Je soud noyt vanje leven missen,
Te vangen kaer, ja Schuyten vol.
Geen goetje soo van Duym, of pincken,
Van twaelif in een Toebacks Nap,
Maer even als Westfaelsche Schincken,
Soo van een ellen, of een stap;
De Snoecken souje nimmer missen
Te trecken aen je Angel-Koord,
Gelijck als kleyne Wallevissen,
Die Somers swemmen om de Noordt:
Je soud met Lobbes, niet na Spreeuwen
Gaen grab'len yvrigh in het sandt.
Maer pas als in de Gulde Eeuwen,
Patrysen vangen metje handt.
Je Schuyt die souw van selver vloeyen
En vliegen luchtigh lancks de vloedt,
Soo datje waert verlost van 't roeyen,
En van die moeyelijcke kloet.
Die kloet daer ick meê ley te moorden
In 't kroos, gelijck een halve geck,
En noch te nauwer noodt doorboorde
Dat my het sweet liep langhs mijn beck:
In 't endt, om niet te langh te singen,
Je deed' al watje selver woud,
Al woudje selver alle dingen,
Verand'ren metje handt in Goudt,
(Maer slechs met een handt moetje weeten
Want anders voerje als dese sot
Die van sijn Goudt doe niet kost eeten,
(En borst als een vergeven Rot)
O neen, uw schat sou slechs vermeeren,
Om ons op 't bloeyen van uw Jeught,
Te met eens wacker te tracteeren,
In volle vrolijckheyd, en vreughd;
Maer wat mach al dit wenschen baten,
Mooght ghy licht dencken? niet een mijt:
Doch even wel men moet wat praten,
Tot blijck van sijn genegentheyd;
Want anders, wat is al het wenschen,
Op Bruylofts-Feest, of Nieuwe-Jaer,
Als een gewoonte by de menschen
Al baet het somtijts niet een hayr?
Neen, schoond'er niet en quam te beuren
Van al dat ick hier heb geseyt,
Ghy hoeft daerom niet eens te treuren,
Maer leven evenwel verblijdt.
Ghy hebt den Hemel sleghs te loven,
Voor al de gaven die hy u,
Soo rijcklijck heeft verleent van boven,
Voor desen niet alleen, maer nu:
Uw Ouders zijn noch beyd in 't leven,
En wel soo ficks, en soo gesont,
Dat zy geen oortje souden geven,
Voor een purgatie van een pondt;
Maet houdt: ick mach wel uyt gaen scheyen
Tot dat ghy wederom verjaert
't Geen weer moet beuren met verblyen
Verblijdt ons slechs maer met je Taart.

UYT.

56. Verjaer-Sangh. Op de Geboorten-Dagh Van Juffr. M.L.

MYn soete Juffer die op heden
(Na ick verstaen heb) zijt verjaert,
In die nu in die tijdt gaet treden,
Bequaem om haest te zijn gepaert:
Hoe souw mijn Pen sigh toch bedwingen;
Om niet met een verheugden geest,
Eens 't uwer eeren op te singen,
Mee hakend' na uw Bruylofts-Feest?
O neen! al wist ick tans van dichten,
En van al 't rijmen niet een beet,
Uw deught, souw noch voor my doen swigten,
De alderaerdighste Poëet:
Want geensins is my noch vergeten,
De tijdt die wij gerust in vreucht,
Weleer tot uwent 'saem versleeten,
Een jaertje nader aen uw jeught:
Die jock, die soete boerteryen,
Dat foppen dickwils, keer om keer,
Dan eens met quellen, dan met vlyen,
En duysend and're geuren meer:
Soo dat ick met een dubb'le reden
My heden gansch'lijck voel verplicht,
Om eens een uurtjen te besteden
Voor u, aen dit verjaer gedicht.
O helder Lampje! welckers stralen,
Op heden eerst ontstoocken zijn,
Wat sien ick haest al muggen dwaelen,
Om uw vervoert van minne-pijn?
Wat sien ick haest al serviteuren?
(Want nu word het de rechte tijdt)
Gaen draeven, om uw stoep, en deuren,
By tien, ja twaeleven om strijdt?
Waer vander vaeck met kromme kooten
En krijtende, na huys zal treên,
Mits hy sijn Schinckels had gestooten
Op 't kantje van je Drempel-steen:
Voorts salder een met Veel, en Fluyten,
U savondts 't jancken aen het hooft?
Noch meenend' dat hy met dit tuyten
Sigh yselijck heeft uytgeslooft;
Een ander sal u weer versellen
Met meenig deer'lijck Compliment
Of leggen u een poos te quellen,
Gelijck sulck volckjen is gewent.
In 't kort dit staet u haest te beuren,
Want om het seventiende jaer
Geschiên gemeenlijck dese geuren:
Door 't samen loopen by malkaer.
Maer hout eens Pause van dit praten,
My dunckt ick loop te veel terzy,
Des om wat meer de zaeck te raecken
Schey ick uyt dese Vryery,
En koom u veel gelucks toe wenschen,
't Geen soo het sleghs maer wouw geschien
Ghy u wel haest by and're menschen,
Soud tref'lijck, en geluckigh sien.
Van dit jaer hadje niet te vresen,
De minste quaal (na mijn vermoen)
Mits ghy gestaegh soo fris soud wesen,
Gelijck het alderfickste Hoen.
Geen hooft, geen tant sweer, souje deeren
Ja selfs, van d'alderminste pijn
Die men sou kunne practiseeren,
Soud ghy geheel bevrijd van zijn:
Voorts in je huyselijcke saecken,
Daer waerje puur geluckigh in
Mitsje niets hoefden aen te raecken,
Of 't most juyst wesen met je sin:
Je Besem souw van selver Schrobben,
En maecken 't werck voor u gedaen,
En soghtje water inje Tobben,
Hy vloogh zoo dryvend na de Kraen,
Je Kraen, die pas van selfs souw blincken,
Gelijck het aldergladste Tin,
En neemt je wensten om te drincken,
Soo stont de kan al aenje kin;
Geen spin sou inje Huys logeren,
Geen Vliegh, geen Luys, geen Muys, geen Rot,
Of al het geen u quam temteren
Dat raeckte datelijck Kapot;
Uw Tafel sou sigh selver decken,
En wouje Naeyen 't een, of 't aer
Uw Naelt die sou van selver trecken,
En maecken alje werckje klaer;
In 't endt je hoefde sleghs te prijcken,
Op uwe stoel, als Keyserin,
Mits alles na uw oogh sou kijcken,
Om sigh te voegen naje zin;
En sooje lust kreegh om te Trouwen,
Je kreegh gewisselijck een Man,
Die schijt Prinses, en grootse Vrouwen,
Soo Rijck souw wesen als Paep-Jan,
Ja al de Wereldt souwje roemen.
(Gelijck als ick, tans omje taart)
En niet met onrecht luckig noemen.
De uur wanneer ghy waert Gepaert.

UYT.

57. De Clagende NOOTEBOOM Van OVIDIUS.

ICk Nooteboom, die aen de paden,
Seer schoon en çierlijck stae geplant,
Soo vroom van leven, en van daden
Als eenigh Boom in 't gantsche Landt:
Wat of 't Canalje wel mach meenen
Denck ick, 't geen daeg'lijcks hier passeert?
Dat het met stocken, en met steenen
Mijn soo gedurigh tormenteert?
Soo plaghtmen eer de Schobbejacken
Al 't samen met gelijcker handt
Met Key, en Keegels Doodt te smacken
Die yetswes smeeden tegen 't Landt.
Maer ick Helaes! die van mijn leven
Niets quaets gedaen heb (dat ick weet)
Als met mijn Meester 't sijn te geven,
Indien men dat een Schelmstuck heet,
Moet laes! soo onrechtvaerdigh lijden
En yder tot een Doelwit staen,
Maer, ach! ach! in die oude tijden
Doe pleeght'er anders toe te gaen:
Doe pleegen wy malkaêr te tarten,
En droegen Vruchten elck om strijdt
En onse Planters, vroom van harten,
Die Kroonden onse Vruchtbaerheyt:
Elck offerde sijn eerstelingen,
Soo dat Heer Bacchus, dick van pens,
Vaeck stom stont van verwonderingen,
Dat het soo schoon gingh na sijn wensch;
Mits hy op dese Offermaelen
Met Franse, Spaense, en Rijnsche Wijn,
Sijn hart gestaegh soo opgingh halen
Dat hy soo vol was als een Swijn.
Minerva 't puyckje van de wijven
Vrat als een magere Jodin
Op hare Offer-Feest Olyven
Dat haer het Vet droop lancks de kin;
De Peer, en Appelboomen gaven,
Door hare last staeg krack, op krack,
Soo dat men schier met stock, en staven,
Most onderschragen yder Tack;
De Kinders selfs, al lijckend Droomen
Die wiesen in die tijden, pas
Gelijck de Appels aen de Boomen
Soo datt'er niet een Moeder was.
Maer na Aandoorn breet van loover,
Meer als de Vruchtboom is geschat
De kaele Neet, die Joncker poover
Die niet als bladen heeft aen 't gat;
Begonnen wy Vruchtboomen mede
(Soo 'k haer geselschap waerdigh ben)
Ons kruynen dapper te verbreeden.
En op te schieten als een Den:
Nu sietmen alle Jaers geen Vruchten
Ja 't beste jaer doet noch den Heer
Over sijn schaerse Boomgaerd suchten
Met sijn verrotte Druyf, en Peer;
Die nu een schoone Boom wil wesen
Moet sonder Vrught sijn als de rest,
En selfs de naem van Moeder vreesen,
En sijne Vruchten als de Pest:
Helaes! indien ick meê geen Vruchten
Soo mildelijck hadde voortgebracht
Soo sou ick nu niet sitten suchten,
Met CLYTEMNESTRA Dach, en Nacht:
Maer wacht, komt dit de Druyf te weten,
Dat ick dus deerlijck word geplaeght,
Om dat ick vrucht draegh om te eeten
Ik wed ghy 't u wel haest beklaeght?
Sy sal haer voetsel wech doen druypen,
Bevreest voor een en 't selfde lot.
Soo dat ghy niet meer Wyn sult suypen
Maer water gieten doorje strot:
En als d'Olijf-Boom meê sal weten,
Hoe ick gequelt word sonder schult,
Sult ghy wel droogh Broodt moeten eeten.
Mits ghy geen Oly vinden sult;
De Appelboom sal in sijn bloeyen,
Op 't hooren van dat droef gerucht
U niets wes gunnen om te snoeyen
Maer smooren al haer soete Vrucht:
De Karsen, Pruymen, en Morellen
Die sullen oock haer vrucht vertreên,
En al de rest van haer Gesellen,
Meê vresende voor stock, en steen.
't Is waer dat ick haer niet benijde
Maer ick sie nochtans met een sucht
Vaeck hoe die Boomen niet en lijden,
Die bladen dragen sonder Vrucht:
Siet gins een rey van Groene Telgen
Soo gaef van blad, als in een Thuyn
Om dat'er juyst niet valt te swelgen
Van hare vruchteloose kruyn:
Maer ick met afgescheurde loten
Sta hier schier naeckt, en sonder bast,
Niet dus uyt haet, maer om mijn Nooten
Gesmackt van meenigh hongerigh gast:
Laet vry een aêr meê vruchten dragen,
Soo hy meent dat ick hem bedriegh
Hy sal door goyen, en door slagen
Haest voelen dat ick niet en liegh?
Dus sietmen meest die geen in 't lyen,
Die sijne vrecke weêr-party,
Tot eenig voordeel kan gedyen,
Die niet heeft is gemeenlijck vry;
Soo heeft hy voor sijn geldt, en packen,
Die op een reys is buyten 't Landt,
Wijl hy, die niet heeft in sijn sacken
Een deuntje op singt in passant;
En even soo bruydt men mijn mede,
En sit alleenigh my aen 't gat,
En and're laet men wel met vrede
Mits sy niet hebben als slechts bladt:
Want siet ghy hier ontrent de tacken
Van eenig ander Boom gekraeckt,
't Is dat sy door mijn valse smacken,
By ongeval meê sijn geraeckt:
Wat haer belangt sy souden vry gaen
Maer dat sy nu wat sijn gebruyt,
Dat krijgen sy alleen van 't bystaen,
En niet als van de wederstuyt;
Ghy hoeft my des niet te gelooven,
Siet slechs wat verder hier van daen,
Hoe daer van onder af tot boven
De Boomen ongeschonden staen,
En praelen met haer jeugdigh lommer
Bevrijt van alle ongemack
Ja selfs van d'alderminste kommer
Die haer moght storten op haer dack:
Indien sy dan wijs willen wesen,
En sigh als vrienden laten raân
Soo mogen sy mijn schaeuw wel vreesen
En packen sigh hier ver van daân:
Maer ach! hoe kan ick het verdragen;
Dat daer ick, leyder! doe mijn best,
Noch boven al die droeve slagen,
Van elck gehaet word als de Pest?
Ick meen de Boer die mijn derft planten,
Een werckje vinden sou als Vlas,
Indien hy voor de grage quanten
Beschermen wou mijn soet gewas,
Laet hy mijn maer eens ergens stellen
Daer ick wat meerder krijgh als aerdt,
By and're brave metgesellen,
Wiens leck're vruchten hy bewaert?
Maer ach! wat mach ick leggen praten
Een yder ken alreê het kruyt,
En set mijn hierom by de straten
En bant mijn schier de Boomgaert uyt:
Of gunt my plaets, dicht aen de kanten
Van 't Landt, op een verlooren hoeck
Daer hy niet anders weet te planten,
Pas of ick was een yders vloeck:
Want soo veer is 't alreê gekomen
Dat men mijn rekent als een Pest,
Van and're Vruchten, Kruyt, en Boomen
Dies ben ick staegh te droevigh lest:
En ick, och! armen bloed der bloeyen!
Hoe yslijck dat ick word gequelt
Ben altijdt willigh in het groeyen
Al stondt ick midden in het Veldt.
Hoe dor, en haveloos de Tacken,
En telgen hangen om mijn kruyn
Daer 's niemandt diese af komt hacken
Niet meer als van een wilste Duyn:
Heeft men my d'Aerde gaen ontvroeten
Men vint'er niemant (is 't niet schand)
Soo barremhertigh, die mijn voeten
Eens decken sou met aerd, of sant:
Hoe heet de Zon bestaet te blaecken
Dat ick van dorst schier word verteert
Soo is'er niemant die mijn kaken
De minste droppel presenteert:
Maer als de Bast begint te rijten
Van mijne Nooten, hart van schel,
Dan soud ghy eerst met macht sien smijten
Na my, met stocken buyten tel:
Met stocken die my, Laes! soo plagen,
Dat ick met naer, en droef gesteen,
Mijn onheyl naulijcks kan verdragen,
'k Laet staen die Hagel buy van steên.
Twee Maenden is mijn tijdt van dragen,
(Of lichtelijck dat het wel wat scheelt)
Altoos om die tijdt krijgh ick slagen,
Terwijl mijn Vrucht wort om gedeelt,
Niet veel aen Prinsen, of aen Heeren,
Aen oude liên, 't zy Man, of Wijf,
Maer pas, om my te affronteeren,
Aen Kinders, tot haer tijd verdrijf,
Tot tijd verdrijf om meê te speelen
Want in de Vasten, om de klucht
Soud ghy de Vloeren, en de Deelen
Besaeyt sien met mijn soete Vrucht:
Hier worden sy gebruyckt voor Knickers
Waermeê de ongebonden Jeught
Malkander sit na 't gat als ickers
Al joelende met sotte vreught:
Daer set m'er drie vier op malkander
Als kleyne Huysjes op een ry
Of schiet den eenen na den ander
En die wat raeckt, die wint'er by:
Gins siet m'een vyf ses rasebollen
Van jongens, met een vremt gejanck
Een Hagel buy van Noten rollen,
En stooten van een Schuynse Planck,
Waer van een yder staet te haecken,
En doet op 't yverigst sijn best,
Om d'een, of d'ander Noot te raken,
Mits hy dan baes is van de rest;
Hier staen'er drie vier uyt te geven
Wat afgesondert van deluy
Wat raeye eeven, of oneeven
Die 't raed, die wintse alden bruy:
Oock siet men vaeck een Pot met Nooten
De Kinders steken tot een doel,
Daer sy al blindelincks op staen stooten,
En smacken met een dol krioel,
Tot dat in 't endt dees steenen molick,
Sijn heele ingewand ontglijd,
Terwijl de Iongens bly en vrolijck,
Vast yder grabbelen om strijt:
Daer souje dan sien scheepjes maken,
En schaeltjes van mijn lege Dop,
Terwijl se dese staet te kraken,
En smacktse op een anders kop;
Ach! hoe geluckigh sijn die Boomen?
Al staen sy veer in 't Velt alleen,
Die nergens hebben voor te schroomen
Wanneer haer Heer slechs is te vreên,
Want dese hebben niet te lyen,
Al dat gerammel lancks de Paân,
Noch al dat rossen, en dat ryen,
Noch al dat stuyven van de Raân,
Maer kunnen aen haer eygen Heeren
Al 't geen sy droegen van dat Iaer
Volkomen ongeschent vereeren
't sy Peer, of Pruym, of Haselaer.
Ick daer en tegen sach noyt eeten,
De minste rijpe vrucht van 't mijn,
Mits sy alreê sijn afgesmeeten,
Eer sy ter deegh aen 't rijpen zijn:
Daer zijnder al, die na mijn Tacken,
Alleen uyt puure Schelmery,
Als jonge Drommels staen te smacken,
Al is mijn Pit soo weeck als bry:
Ia schoon se gansch niet deugt te eeten
Van binnen mellekigh, en hol,
Sy staend'er nochtans op te sweeten,
En smacken my gelijck als dol:
Soo dat ick altijdt sie met suchten;
Hoe dit Canalje met malkaer,
Wel driemael meer vreet van mijn Vruchten
Als selfs mijn Heer, en Eygenaer.
De liên die dickwils hier passeeren
(Te weten eerelijcke luy)
Die sien my nauw soo schrael van Veeren
Of seggen, Och? wat Hagel-buy?
Wat Blixem? of wat felle Donder
Heeft dese Boom soo afgesmeert?
Dat hy van boven af tot onder
Soo schricklijck is gevioleert?
Den eenen seyt, dit heeft de hette,
De aâr dit heeft de Kouw' gedaen,
Dees' weêr de wind gingh hem verpletten
Ick wilje wedden om een vaen.
Dus leyt dit volck te hacketteren,
't Geen daegh'lijcks hier voorby komt gaen,
Ia staen wel te Philosoferen,
Waer dat mijn onheyl komt van daen
't Wijl ick mijn leet vast op moet steken,
En denck, ach! kon ick als een aâr,
Meê voor een hallef Uur eens spreecken,
Ick sey loop sotten met malkaer;
Geen Donder, Wind noch Hagel-Buyen,
Geen heet of al te koude lucht
Heeft my soo deerelijck doen bruyen,
Maer niemandt als mijn eygen Vrucht.
De roof die van mijn valt te scheuren,
Doet my soo bar en byster sien,
Gelijck men meer heeft sien gebeuren,
In Duysende van and're liên:
Had POLIDOOR geen Gout noch schatten,
En and're schoone roof beheêrt,
Hy was soo vroeg niet voort gaen spatten,
Met Duysend Piecken gelardeert;
Had PARIS Prins van 't magtigh Troyen
Dien roof gehouden van sijn grondt
Men had sijn Stadt niet uyt sien royen
En soo verpletteren tot stront;
Indien geen Boom met Goude Peeren,
In uwe Boomgaard had gepraelt,
HESPERIDES ick wilje sweeren
Dat'er geen Mensch na had getaelt.
Voorts raeckt een yder dan in 't lyen,
Die sleghs maer wat te missen heeft,
Terwijl Jan Kaelgat van ter zyen,
Gerust, en onbekommert leeft:
Want ziet de Distel, en de Dooren
Hoe gaef sy staen, hoe fris, en Groen,
Schoon sy niet anders sijn gebooren,
Als om een yder quaet te doen:
Ick daer en tegen die geen schade
Oyt aen het minste schepsel deê
Word voor mijn goetheydt staegh beladen
Met maght van steenen in de steê;
Wat baten al mijn vrome daden,
Mijn armen, en onnos'le Geck?
Dat ick een yder met mijn bladen
Een schut voor Zon, en Regen streck?
Elaes! wat souden sy my baten?
Als dat, dat Canaljeus geslacht
My noch veel meerder schijnt te haten;
En smackt met steenen op mijn vagt;
En dit is noch al niet met allen,
Maer dan komt noch mijn droeven Heer
My met sijn klachten lastigh vallen
En knort soo loens gelijck een Beer,
Ja tyt vaeck dus op my aen 't vloecken
De Drommel hael de Boom vry heen
Die my soo schrickelijck doet soecken
En rapen sijn gesmackte steen.
Dus morrende neemt hy de steenen,
En smijdtse weder op het padt
Als of hy elck weer stof quam geven
Om mijn te sitten aen mijn gat:
Soo dat ick na de Winter-vlagen
Voor elck soo bitter, en soo bangh
Veel meer als na de Somer dagen
Met al haer soetigheydt verlangh:
Al sta ick dan al sonder lover
Gelijck verstorven, doot, en uyt
't Is nochtans beter kael, en pover,
Als dus gestaegh te sijn gebruyt
Want nauw begin ick vrught te dragen
Of siet een maght van steen, en back,
Gelijck de dichste Hagel-vlagen,
My tevens storten op mijn dack,
Maer, moght hier lichtelijck ymand seggen,
Die Boom, en Vrughten sijn gemeen,
Die soo dicht aen de wegen leggen,
En sijn geset voor yder een:
Ha braaf! wel, soo dit waer sal wesen,
Soo maeyt het Kooren van het veldt,
Soo steelt Olyven sonder vreesen,
En spaert je moeyten, en je gelt:
Steelt Moes, steelt Wortelen, en Rapen,
Steelt al den bruy, maer lancks het padt
Ia treckt aen 't Roven, en aen 't Kapen,
Lancksal de straten van de Stadt:
Gaet in de Gout, en Silver Kramen,
Of daermen diere Parels vind
Neemt al wat los is, sonder schamen,
En tyter slegs meê aen de wind:
Maer 'k meen begonje dit te klaren,
Al was 't al op 't gemeene padt,
Dat ghy haest op uw beurt soud varen,
Na Gard, na Galligh, of na radt:
Dies swijght van sulcke sotte reden
En van soo Harsenlose praet;
Want sulcken roof word niet geleden
In onse welgestelde staet:
De staten van dees Vrye-Landen
Beveyligde niet slechs de steên
Maer selfs de Velden, Bos, en Landen,
En paden daer men lancks gaet treên.
Maer ach! wat baten my die wetten?
Terwijl dat elck by lichten Dagh,
My mijne Vruchten af mach setten
En schroomt noch wetten, en gesagh.
Ben ick alleen dan uytgenomen?
En een exeptie van dees wet
Ben ick alleen niet van die vromen,
Daer dit Placcaet is voor geset?
Ick segh die my dit derft negeren
Dat hy het lieght door Hals, en Strot
Want 'k ben soo wel een Boom met eeren
Als een Boom in ons gansche rot.
Doch dat ick soo van alle syen
Word' afgerost met stock, en steen,
Dat moet ick met de vrome lijden
Die meest al lyen, in 't gemeen.
Door al dit goojen dan, en smacken
Soo derft'er niet een Vogel schier
Logeeren in mijn Dorre Tacken
Maer packt sigh daedelijck van hier:
De stocken, en de kneppels steken
In tegendeel op yder tack
Gelijck als tot een droevigh teken
Van al mijn Geld, en ongemack
Doch schoon de menschelijcke wetten
Mijn wraeck niet vatten by de hant
Maer laten my van elck verpletten
Die hier voorby stapt in Passant:
Soo hebben sigh de goede Goden,
Bewogen door mijn droeve klaght,
My door Mercurius haer bode
Gegunt, dees wonderlijcke kraght:
Een kraght, om selfs te mogen straffen,
De Rovers die my leet aen doen,
Mits onse staet geen raed wil schaffen
Om dees mijn schade te verhoen;
Voor eerst dan die my staeg verveelen,
En maken al mijn Vrucht Capot,
Sal ick met haer verroeste keelen
By kans doen sticken in haer strot:
Haer diefse klauwen daer'se als ickers,
My staegh mee sitten aen het gat,
Die sal ick alsoo swart als nickers
Doen worden, door mijn bitter nat,
Het geen niet light door wassen, vrijven,
Met Seep, of Water af sal gaen,
Maer 't geen haer soo langh aen sal blijven
Tot dat haer diefsheyd is gedaen.
Doch wat magh my dees wraeck al baten
Een weynig troost en anders niet
't Wijl ick mijn leven toch moet haten
Wanneer ick let; op mijn verdriet,
Dan wensch ick dat een Nare Hette,
Mijn gansche lijf verdorren magh:
Dan dat een buy my magh verpletten
Of schrickelijcke Donderslagh;
En och! of my de vlugge winden,
Soo dra beroofden van mijn vrucht,
Dat geen Passant die oyt moght vinden,
Soo was ick vry van mijn gesucht:
Of kost ick selfs die neêr doen storten,
En laten vallen als ick wouw'
Wat souder dan ô CASTOR schorten,
Dat al de rest niet was voor jouw?
Want denck eens hoe ick sta te schricken,
En sta te ysen dat ick tril,
Wanneer een Reyser staet te micken
En let waer hy my smacken wil?
't Wijl ick sijn werp niet kan ontleggen,
Maer moet soo pal staen als een Mof
Die niet een woord en heeft te seggen
Al was de smack noch eens soo grof:
En och! wat sou ick oock veel seggen
Ick heb noch Tong, noch Keel noch Mondt,
En noch behalven dat, soo leggen
Mijn Leên geketent in de Gront:
'k Ben dan genootsaeckt toe te laten
Mits ick volkomen ben verheert,
Gelijck die droevige Soldaten,
De m'in de krijgh Harquebuseert:
Of als een stier die men sal slaghten
Met krom, en half verdraeyden kop,
In lijtsaemheyd sleghs staet te wachten,
Na slagers doodelijcke klop.
Ghy hebt mijn lof wel vaeck sien drillen,
Licht meenend' het quam van de windt,
Maer neen, de vrees deê mijn dus trillen
En beven even als een Kindt;
Soo ick niet waerd ben, om te leven,
Waerom en roeyt men my niet uyt,
En gaet mijn stam de dootsteeck geven
Met Duysend pricken door mijn huyt:
Waerom, indien mijn doen soo quaet is
En helpt men mijn niet stracks van hier?
Of geef, om Crimen laesae Majestatis
Mijn gansche lichaem aen het vier?
Op dat, een schand my magh verlossen,
Van al dit leet en ongemack
Daer men my eeuwigh meê gaet rossen,
Gelijck een pure schobbejack;
Of soo ghy niet, noch op mijn leven,
Noch mijn persoon te seggen weet,
Om my aen Vier, of Swaert te geven,
Ja selfs niet aen het minste leet,
Soo wilt my oock niet molesteren
Maer staegh met Vrede laten staen,
Of Pluto sal u fricasseeren,
Gesoôn, Gebacken, of Gebraân.

UYT.

58. Aen Mijn Heer C.H.

HOllansche Maro, en Apolloos grootste Zoon
By die oyt songen, op een Nederlandsche Toon:
Heb ick u barsch gedicht, zoo menigmael gelesen,
En voor soo grooten Gunst, noyt danckbaerheyt bewesen?
Zoo gunt my dat ick nu, mijn schult eens af kom doen,
Niet om uw schrander breyn, met jeughdigh Lau'wre groen,
Of met een klim-krans, na uw waerde te verçieren.
Uw eygen kunst, verschaft u Palmen, en Lauw'rieren:
Maer om te toonen waer uw hoog geachte luyt,
My vaeck te byster klinckt met een vervalst geluyt,
Onschuldigh my, soo ick wat ront gae in mijn spreecken,
De beste vrinden, zijn aenwijsers van gebreecken.
Twee Swarte Wolcken zijn 't, waer door u swaer gedight,
By my verdooft werdt van zijn luyster, en zijn licht;
Dat's duysterheyt van zin, en hardigheyd van toonen,
Twee Feilen die in geen Poëet zijn te verschoonen,
Die selfs zijn Vader noemt, de Vader van het licht
Daer alle hardigheyt, en duysterheyt voor swight.
Wat is het eyndt, waer toe een Dichter treckt aen 't singen?
Is't niet om yder een, met sijn gesangh te dwingen,
Gelijck eer Orpheus met sijn liefelijcke Lier,
Door welckers soet geluyt, het alderwilste Dier,
Ja selfs en Bosch, en Veldt, en Rotsteen wiert bewogen:
En sult ghy selfs uw sangh ontroven, dit vermogen?
O Barse Sanger! door uw wrange Duysterheydt?
Het schijnt, of ghy, en N.N. u staeg verpijnt, en strijdt
Om schier van niemandt als u selfs verstaen te wesen,
Was 't dan niet best, dat ghy uw Vaersen noyt liet lesen?
Want dus is't seker datse niemand vatten zal;
Hoe droevigh komt het, hoe onnosel, en hoe mal,
Of men de gaef niet had van yts in Dicht te seggen,
Ten sy men 't stadigh weer met ondight uyt most leggen?
De saeck die spreeckt van selfs, dies swijgh ick hier meê stil;
Dat is eerst singen, dat men singht het geen men wil.
Voorts klinckt uw hardigheyd, my al soo hart in d'ooren:
Een vers moet vloeyen, of het heeft zijn aert verlooren,
Dat tuyght de vloeyentheyd, van Dichters Hypocreên,
De Dicht-kunst is een vloed van klaer', en gladde reên;
't Is waer datmen in 't Roomsch, wel Mannen groot mach setten,
Dees tael die duldt het in haer Rymeloose Wetten:
Maer in ons Neerduyts mach 't in onrym niet geschien,
Dies dientmen in gesangh, dees stijl voor al te vliên:
Mitsdien het Rijm noch meer als 't onrijm dient te vloeyen;
Mydt dan uw duysterheyd, zoo sal uw Luyster-groeyen;
Verlaet dees hardigheyd, zoo wrang, soo wreet, soo zuur;
De grootste kunst die paelt het naest aen de Natuur.

59. Mijn Heer.

SEedert mijn laeste vertreck, heb ick het soo drangh gehadt met ettelijcke tachtigh nootwendige besognes, dat ick daer door de intentie van aen u Hoog Ed: te schrijven, ben genootsaeckt geweest tot noch toe aen kant te setten. Hoewel dat ick u Hoog Ed: derf verseeckeren dat daerom de Obligatie die ick op Duysentderley manieren aen uw Hoog Ed: hebben niet uyt mijn gedachten en sijn versturven. En hierom souw het wel hoognoodigh sijn, dat ick dit Papier met een heel Leeger wel Gewapende Complimenten gingh besayen; dan alsoo aen uw Hoog Ed: mijn onmaght, en aen my uw Hoog Ed: vry hartigh naturel bekent is, soo sal ick sodanige bewimpelende maniere van Schrijven voor dese tijdt achter laten.

Wat de Bruygom en Bruydt aengaet, daer souw ick vry veel van weeten te seggen. Maer om de weynighe tijdt die ick heb, so weet maer alleenigh

Dat de Bruydt nu na het Trouwen,
Niet is van haer Man te houwen,
En dat hy nauw set een treê,
Of sijn Wijf loopt altijd meê;
Selfs sy gaet in alle hoecken
Siecken met haer Man besoecken,
En, dewijl hy Doctor is,
Helpt s'hem kijcken in de Pis,
'k Loof sy acht het een braef baentje,
Hen te wesen van een Haentje,
't Geen sijn alder meeste tijd
In het Kammebyten slijt.
Souw ick u de Baentjes seggen
Die 'k hier op de Bruyloft vondt,
'k Had om die recht uyt te leggen,
Meer van doen dan eenen mondt
Want ick kanse nauw beseffen,
Soo vreemt sijn se en ongehoort:
'k Loof sy d'uwe overtreffen,
Toen ghy laest waert te Montfoort
Maer holla, 'k meen aen de Linde
Want ghy quaemt niet in de Stadt
'k Loof ghy daer ginght Dames vinden,
Mits ghy daer affayren had.
Ja affayren, en secreten,
Die ghy ons niet eens en schrijft,
Mits wy juyst niet moeten weeten
Wat ghy in 't Secreet bedrijft,
Maer dat eens voorby geslagen,
'k Blijf te langh op dit secreet,
't Geen u licht al sal mishagen
Wijl ghy toch van alles weet.

Om dies wil wenste ick wel dat ick in de plaets van onse Bruyloft te verhalen, iet anders wist te schrijven, 't geen u Hoog Ed: aengenaemer kon sijn. Maer

Al mijn schoon Poëtiseeren,
Gae ick seecker schier verleeren,
En ick lijck niet meer die geen
Die ick plach te sijn voor heen;
Al mijn vreucht is schier versturven
Al mijn lust die is bedurven,
'k Sit den heelen dagh soo prat
Als Catryne-Meutjes Kat.
'k Ben voortaen een rechte suffert,
En al 't Amsterdams Ge-Juffert
Siet my oversyds schier aen
Nu mijn vreugd soo is vergaen,
'k Plaght hun eer wat te vermaecken
Met het ram'len van mijn kaecken:
Maer nu sit ick steets soo bot,
Of mijn Backhuys was in 't slot:
'k Had daerom schier voorgenomen,
Noch tot uwent eens te komen
Om mijn hart daer eerst eens mooy
Te herstellen in sijn plooy:
Maer mits dat ick door veel reden
Word in tegendeel bestreden,
Keur ick eynd'lijck voor het best;
Dat ick my houw in mijn nest

Ondertusschen verlangh ick te byster om te weeten hoe het met al de Vrinden haer gesontheyd staet, en voornaementlijck die

Van ma Charman te Cousiene,
Die ick Eeuwigh wensch te dienen:
'k Hoop dat sy nu metter tijdt
Uyt haer Maegh, die Wurm is quyt.

Indien het anders was, ick souw hier nevens een Recept, of twee schrijven, om haer van dat ongeval te verlossen:

Doch ick hoop sy weer ter degen
Haer gesontheyd heeft gekregen,
En dat sy nu soo veel eet,
Dat sy van geen vasten weet.

60. Mejuffr.

INdien ick kon oordeelen mogelijck te zijn, dat ghy soud kunnen twijfelen aen de droefheyd die uw vertreck in mijn ziel veroorsaeckt heeft: of oock, indien het kon zijn, dat ick die met mijn Pen op dit blad te recht kon afschilderen, so souw ick de stoutheyd derven nemen van u te seggen, dat geen verdriet ter Wereldt ooyt kan vergeleecken zijn, by het leetwesen, en de ongeluckigen staet, waer in ick my, door uw droevigh afzijn tegenwoordigh in bevind; doch nademael ick niet en kan geloven, dat in u eenige twijffelingh, over soo een waerachtige saeck souw kunnen gevonden werden, vermits mijn oogen en suchten, voor de laeste mael in uw by zijn, daer al te klaeren voorteecken van gaven: en dat ick ten anderen, oock mijn selven machteloos bevind, om het honderste deel van die droefheyd op het Papier uyt te drucken; so sal voor dees tijd mijn Pen in dat stuck spraeckeloos zijn; waer door ghy sonder twijffel aen my geen kleyne Obligatie dient te hebben, nadien ghy daer door bevrijdt sult zijn van in het vreugdigh, en geluckig Uytregt, met een menigte van droevige klagten geimportuneert te worden. Nademael ick u derf verseeckeren, dat ick mijn selfs daer dickmaels so door importuneer, dat sy my somtijds vervoeren tot gedachten die u seer nadeeligh zijn, alsoo ick mijn eygen ongeval vervloeckende, somtijds derf bestaen te wenschen, dat ghy soo schoon niet meer moght zijn, om alsoo door het verminderen van uw schoonheyd, mede de oorsaeck van mijn droefheyd te sien verminderen; en hier en boven sweer ick u noch, dat ick niet alleen mijn selfs daer door soo moeyelijck val, maer dat daer en boven al mijn Vrinden hier door soo gemolesteert worden, dat het haer onmogelijck is ontrent my te duren, sonder aen mijn ongeval deel te nemen; want het schijnt, dat mijn droefheyd hier alsoo besmettelijck wil gaen worden, als de sieckte die hier tegenwoordigh grasseert. Ja selfs, ick begin somtijts in mijn geest te twijfelen, of onder al dit werck, niet wel een kleyn beetje Tovery souw schuylen: want hoewel de groote maght van uw schoone oogen my niet onbekent diende te sijn, soo kan ick eghter mijn selfs qualijck inbeelden, dat ick daer door sonder iet sonderlings in soo een wonderlijcken staet souw kunnen gebracht zijn; En daerom: na ick het van alle kanten wel door sie, so kan ick quaelijck anders dencken, of die diefstal dien uw Oogen van mijn Hart gedaen hebbben, moet niet sonder tovery toe gegaen zijn; want &c,

Ziet dit Lietjen in 't Eerste Deel van Thalia Fol. 103.

In soodanige, en diergelijcke gedachten verslijt ick somtijdts een gansche dach; waer uyt ghy lichtelijck kund afmeten, wat voor een betooverd Leven dat ick tans lyd.

Want 'k sweer dat seedert uw vertreck
Ick schier by halve Nachten mymer:
En daeghs sit als een halve Geck,
Ten minsten als een sotte Rymer;
Noch gister-Avondt 't wijl ick sat
Wat droevigh, vroegh my noch mijn Besje
Heel nauw, of ick de Koors oock had:
Des quam sy daed'lijck met een flesje,
Met welckers krachtig nat sy swoer,
Dat sy my seeckerlijck souw helpen;
Maer 'k docht, och! och! mijn lieve Moer
Mijn brandt is met geen nat te stelpen.

En hier en boven, onder al dese rampen; heb ick seedert eenige daegen noch een ander ongeval beklaeght; 't welck is, dat ick verstaen heb, dat ick twee of drie dagen, sonder oorsaeck uw vertreck beklaeght heb; nademael dat ghy eerst Sondaeghs vertrocken sijt, en ick al van Donderdaghs te vooren heb beginnen te treuren, meenende dat ghy op dien dagh, of op Vrydagh uw spillen al gepackt had, in voegen dat ick verstaende dat uw schoone oogen noch twee dagen buyten mijn weten ons Amsterdam bestraelt hadden, heb gemeent in disperatie te vallen; naedemael ick dat geweeten had, indien misschien noch het geluck sou gehad hebben, van u, voor de laeste mael de handen te kussen, waer door ghy siet, dat wanneer de ongelukken iemandt treffen willen, sy van alle kant met een groote galop hem op het lijf vallen. Oock heb ick hier-en-boven noch het ongeluck gehad, van (op Woensdagh, avondt voor uw vertreck u willende met een Serenade vereeren, met de Luyt en Fioel) geen gehoor verkregen te hebben:

Want ick had goet te leggen schraepen,
Om een goet Minnaer na te apen;
Ick loof mijn Schoone Leonoor,
Die ley al lang al op een oor.
Hoewel dat een van uwe Buuren,
Vervloeckend' onse vreemde kuuren;
Mits 't hem verveelde, dus riep uyt
De Duyvel haelje met je luyt:
Waer door sijn Hondt soo teeg aen 't blaffen
Dat ick, die hem daer voor wou straffen,
Hem met mijn strijckstock sloegh op 't lijf,
Die stuck sprongh in een end vier vijf;
En soo nam dees Musieck een ende.
In 't endt, 't was alles maer ellende,
De hondt noch janckende in sijn kot,
Die loof ick schold ons mee voor sot.

Oordeelt hier uyt nu by u self, of soo veel ongelukken aen een gekoppelt, niet machtig sijn om een eerlijck Mensch somtijts een kleyn beetje disperaet te maecken en of ick om niet, haest van droefheyd in mijn sondige Schoenen te sterven, niet wel van dese uur of aen dien op Pantoffelen te gaen. Doch my dunckt dat ick de duurte wel in de Inckt souw brengen met soo veel Papier te bekladden, en dat ick misschien uw gedachten al te lang besigh houw, met het aenhooren van de mymeryen, en het doorlesen van de Caracters van een Persoon die niet waerdigh is de schaduw van den Spijcker te aenschouwen daer uw voetsoolen aen gehangen hebben, en die nochtans een wonderlijk groot geluck souw stellen in een halfonsje Compassie, door u, op de Schael van uw goetheyt aen zijn droefheyt toegewogen. En die sich boven dat, so stout derft maecken, van u tegenwoordig te bidden, hem maer een duym-breet plaets in het Juweel-Koffertje van uw goeje gunst te verleenen, waer van hy wenst dat ghy de sleutel voor eeuwigh moogt verliesen, op dat ghy daer door mede de middel verliest van hem daer oyt weer uyt te stooten; alsoo hy u derft sweeren dat het innemen van de Stadt Weenen aen de Keyser niet van sulcken inportantie kan sijn, als aen hem het verlies van soo waerden verblijfplaets: Derhalven derft hy u noch eens voor 't laeste bidden, zijn Hart, en zijn gedachtenis in soo een verseeckerde plaets te bewaren, dat wanneer hy u daer de reeckeningh van komt eyschen, ghy hem die wederom heels huyts in een goeje stant mocht laten vinden; opdat hy, dat logis en dat tractement goet vindende, noyt gedachten mach krijgen van daer immer uyt te verhuysen, alsoo hy eeuwigh zijn grootste geluck en glorie sal stellen, in een soo schoonen gevangenhuys te leven en te sterven, onder de heerlijcke tytel van Mejuffr.

Uw Alderootmoedigste.

61. Brief aen een Vrindt.

IN 't endt 'k heb eens wat schrifts vernomen,
Oorsproncklijck uyt uw Ganse Veer,
Verselschapt met bedampte Droomen,
Die Heraclyt hy had die eer
Gelesen, in de plaets van krijten,
Soo seecker als den klaren dag,
't Hemd souden hebben doen beschijten,
Door al te schrickelijcken lagh;
Want uw van damp gekloncken Aertkloot,
Die d'opper smoock voogt Heer Jupyn,
In 't sondigh hoeckje, van den haerd goot,
Moet ieder een behaeg'lijck zijn.
Voornamentlijck dat beest van Pallas,
Behaegt my 't best van altemael,
En toonde wel, dat het niet mal was.
In 't vreeten van die Speetjes Ael;
Maer 'k vrees noch wat van sijnent wegen,
Want komt Mercuur hem aen sijn gat,
En stelt sijn Vrouw'er sich niet tegen,
Soo raeckt hy leelijck in de mat:
Doch 't gaet, hoe 't gaet, 't sal my niet raken,
Ick set haer 'saem; wijl ick vast lagh
Om dat besuckte Kalve-braecken,
Daer g'in uw Brief van maeckt gewagh;
Voorwaer soo staptmen wel ter degen
Ter Troon, die vol van kotswerck bralt,
Langs gladde, en vet bespoogen wegen,
Soo men slegs op sijn gat niet valt;
Voorts soud ick u wel meê wat senden,
Van 't geen mijn Musa heeft gebroeyt:
Maer die Caronje noch haer bende
Heeft my in lange niet gemoeyt;
Want Callioop, en Melpomene
Die (schijnt het) dragen my wat haet,
Ja 'k loof dat die Geckinnen meenen
Dat 'k schier mijn Dampen daerom laet,
Maer neen, ick sal soo sot niet wesen,
Brutsen zy my, ick bruts haer weer,
En in de plaets van haer te vreesen,
Damp ick daeghs wel een Pijp te meer,
Haer norsse stemmigheyd van Plato,
Haet ick veel meer als Snuyf-Toeback:
Maer dat Thalia, noch Erato
My niet meer komen op mijn dack.
Daer 'k haer steets soo wel getracteert heb,
Dat is 't dat ick niet vatten kan,
Wijl ick haer noyt geaffronteert heb,
Want die het seyd, die liegt'er an;
'k Hoop immers niet dat een van beyen
De Damp, mijn waerdigh Element,
Niet langer in haer snats mach lyen,
O neen die zijn 's al langh gewent.
Want al soo vaeck sy my besochten
Besochten sy den Damp niet min,
Want wat uur dat sy komen mochten,
Zy vonden Damp, en my daer in:
Soo dat 't wat aêrs sal moeten wesen,
't Geen haer weerhoud: maer A propoo,
'k Heb onderdaeghs een' Brief gelesen,
Gebracht door God Apolloos boô,
Die melde, dat Thaly in 't dansen,
Haer slincker Encklauw heeft verstuypt,
So dat sy, als sy sel gaen schranssen
Op Handt, en Voet, na Tafel kruypt,
En door dit onluck (las ick vorder)
Was sy gedwongen voor een tijdt,
(Tot dat haer koot weer was in order,)
Mijn Pen te geven wat respijt;
En wat Mevrouw Erato aengaet,
(Die van de liefde niet meer singt,
Mits mijn Matres haer niet meer aenstaet,)
Die hoor ick dat vast hartigh dinght,
Om haest langhs straet te loopen beed'len,
Nu dat haer Ambacht gaet so slecht,
Ja 'k hoor dat sy daerom leert Veed'len,
Van God Apolloos Meester-knecht;
In 't endt mijn Sangkunst is thans schraeltjes
Mijn Pen en Inck die leggen braeck,
Trots Hondert-Duysent Duyvel-haeltjes
Die ick daeghs op de Musen braeck:
Daerom moet ghy u contenteeren
Voor dees tijd, met dit schrale veers
't Geen gy noch dapper sult vereeren,
Vaegj'et op Kack-huys an je Neers:
Vaer wel dan vrindt want ick ga enden
Maer wilt my met den eersten toch
't Vervolgh van uw Herscheppingh senden
Adieu; uw Dienaer Focquenbroch.

62. Mejuffr. en Nichte.

MEt de grootste vreught des werelts, heb ick voor eenige Weecken een bladt vol schrifts van u Ed: ontfangen; het welck my te geluckigen teken is, van dat ick noch plaets in u E: gedachten besit, om u E: daer voor niet eerbiedelijck te bedancken. Inderdaet den droevigen toestandt waer in onse Amsterdamsche saeken seedert een Jaer geweest sijn, hadden my by na doen gelooven, dat wy niet alleen ballingen uyt alle Steden, maer oock uyt alle goede lieden haer gedachten waren. Doch nademael u Ed: goetheyt my door haer Brieven het contrarie heeft doen blijcken, soo ben ick genootsaeckt u Ed: goetgunsticheyd voor dit werck van Caritate, een sonderlinge lof toe te schryven. Alsoo ick, die met mijn lichaem misschien in heel Brabandt geen verblijfplaets souw kunnen verkrijgen, het geluck gehad heb, van in U Ed: Harssenvat so voordeeligen plaets te besitten. Den genadigen Hemel-Vooght die ons tegenwoordig van alle besmettelijcke sieckte heeft verlost, wil u Ed: voor de goetheyd loonen, en u E: noch ettelijcke Tachtigh Jaer in vernoegingh doen leven. Wat my aengaet ick ben, en ick blijf Johannes des selfde; mijn Amours die loopen somtijts eens een volle gallop, en staen somtijts eens weer soo bot stil of sy het Podagra gekregen hadden. Wanneer ick eyndelijck eens door mijn Practijck (die God lof redelijck toeneemt) een Hondert-Duysent Ducaten sal overgewonnen hebben, soo twijffel ick niet of ick sal U Ed: met ma Charmante Cousine, wil haest ter Bruyloft nooden.
Want na dat ick het ruyck, soo sal het Geldt my beminnelijcker moeten maken, als mijn Persoon selver, of mijn Heer uw Neef sal het altijt met zijn Papieren Wyf moeten afsien. Doch evenwel Oremus. Dat Wyf daer ick u daer van spreek, is voor my soo onaengenaem niet, of sy doet my dickwils al meer vreugden aen, als misschien de eene of andere Elf-Ribbe my oyt souw kunnen geven. De generatie daer met dit Wyf altemets in besig ben, heeft my voor een wijl een seeckre soete Dochter doen voort teelen, die ick na haer Over-Bestemoers Groot-Moeders Bestemoer, Thalia heb laten Doopen. Het is een heel goelijck Kint van haer Ouders; zy singht als een Lyster, zy speelt op de Fiool, en op de Castaignettes als een Aep. Zy schickt sigh wat lichtveerdigh op, maer evenwel is zy seer Eerbaer; en heeft somtijts wel de Eer gehad, van de alderstemmigste geck des Werelts te doen lachen.
Derhalven heb ick goet gekeurt (om u E: aen haer aengename geuren deel te doen hebben) U E: dit Papiere Afsetseltjen van U E: Neef, over te senden. Haer Schildery die U E: op het eerste bladt sult vinden, sal u E: ten naesten by, haer Natuur wel doen kennen; en haer te degen ondertastende sal U E: sien; dat zy onder sotheyt somtijds noch iet heeft dat na Wysheyt ruyckt, en het welck ick hoop dat u E: niet qualijck behagen sal. Zy is saemengevoegt van een party geuren, die mijn leedigheyt, en voornamelijck de voorleden Pest-tijd, my om tijtverdrijf heeft op het Papier doen stellen; waer onder u E: misschien wel iet vinden sult, 't geen aen u E: voor desen 't eenemael onbekent geweest is. U E: sult haer blaederen dan eens gelieven te doorsien, en my by gelegentheyd eens te Schryven, hoe zy u E: behaegt heeft. Ick heb haer opgedragen aen een heel goelijck Aepje, of Meerkatje, toebehoorende aan Mejuffr. N.N. Also ick oordeelde, dat de knoddige Aeperyen van hun beyde, seer wel over een souden komen, en om met de eene Sotheyd de andre te bedecken. Vorder soud ick u E: wel breeder schrijven, maer alsoo brenger deses op haer vertreck staet, sal ick sulcks tot de naeste reys uytstellen, en U E: met Ma Chermant Cousine, en de rest van haer Famille in de Protectie des Almogenden beveelen, en u E: verseeckeren dat ick ben &c.

63. Mejuffr.

DEse letteren (indien sy het geluck hebben, van u Ed: gesien te werden) hebben last aen u Ed: te sweeren, dat sy met de grootste vreughde des Werelts, en byna al Caprioliserende uyt mijn Pen sijn komen springen, door hoop van in mijn plaets de Eer te sullen genieten van u Ed: handen te mogen kussen, en u E: te versekeren, dat mijn Hart noch even seer in u Ed: dienst is, gelijck U Ed: wel bekent is, indien dat de veranderingh van woonplaets in u Ed: geen veranderingh gebracht heeft, soo derf ick hopen, dat het deel, het welck ick voor desen altijt in u Eds: goede gratie gehad heb, my niet sal ontnomen zijn; hoewel ick beken eenigsins in de welvoegentheyd tegens u Ed: gesondight te hebben, door mijn nalatigheyd, in aen U Ed: in soo lange tijt geen reeckenschap van de staet van mijn leven gedaen te hebben. Doch alsoo ick u Ed: verseker sulcks toegekomen te zijn, door de vrees die ick had dat mijn Brief niet wel souw bestelt worden, soo hoop ick dat u Ed: goetheyt my sulcks wel sal vergeven, te meer alsoo ick voorgenomen heb dese fout in het toekomende, soo te verbeteren, dat ick schier souw vreesen door de meenighte van mijn Brieven u Ed: al te seer te Importuneeren: indien ick niet versekert en was, dat sy U Ed: noch eenige dienst sullen konnen doen, in de Visiten die u Ed: somtijts geeft aen de heymelijcke Portugaelsche Dame met een oog, daerom om u Ed: daer stof toe te geven, soo ga ick dit Papier van onder tot boven bekladden, met u Ed: te verhalen

Dat mijn hedendaegsche leven,
Is met vreucht, en ramp doorweven;
Want ick sucht, en sing, en lach,
Meer als tienmael op een Dach:
'k Souw wel Trouwen, wou het lucken,
Maer mijn hart dat loopt op Krucken
Als een arme Bedelaer
Van het eene Huys aen 't aêr,
Soo by Vreemden, als by Vrinden,
Om een goed logis te vinden;
Maer 't is niet als roock, en wind,
Want 't is al, God helpje Vrind.
't Juffers volck is hier Canalje,
En het aldersnoost Rapalje
Dat oyt fijn, of Eerlijck Man,
Op de Wereld vinden kan;
't Gelt alleen, is 't dat sy achten,
En daer sy alleen na trachten,
Want die dat hier niet en heeft,
Is niet waerd schier dat hy leeft;
En daerom is 't weynigh wonder,
Dat, ick die in het besonder,
Meê al vry wat schraeltjes ben,
Dat volck niet behagen ken;
Al mijn kaeck'len, en mijn praten,
Kan mijn niet een Oortjen baten;
Al mijn ouwe snaekery,
Is maer viesevasery;
Al had ick soo goeje mine,
Als Ma Charmante Cousine,
En ick had daer by geen Gelt,
'k Wierd maer voor een Geck getelt.

Doch ondertussen laet ick niet na van een eerlijck Man te wesen; En dewijl dat ick vast alle daegh, de sotheyd van de Weereld leer kennen, soo heb ick voorgenomen, noyt te Trouwen ten sy dat ick vind een Juffrouw

Die met Tonnen vol Ducaten
Wijs, en schoon is boven maten,
En soo 'k die niet vinden ken,
Soo verblijf ick die ick ben.

Indien derhalven u Ed: soo danigh een Patroontje tot uwent voor my weet op te speuren, versoeck ick u Ed: my daer eens een kleyn Conterfeytseltjen van over te senden, op dat ick in Brabandt magh lopen soecken 't geen ick geloof dat in de hele Wereld niet te vinden is.

64. Een seer gewichtigh Compromis, Beneffens de uytspraeck des selfs.

ALsoo verschil is geresen tusschen den Lofrijcke, en nooyt volpresene Juffr. Mejuffr N N. En den seer Wijsen Voorsienigen en seer Discreten Heer Pleydojant Ordinaris deser Stede, alwaer hy gewonnen, gebooren, gewurpen, en gesmackt is, en daer hy (gelijck mede sijn partye) is gaende en staende, leggende, loopende, en voltiseerende ter goeder naem en faem, immers soo veel ons bekent is
En nademael de oorsaeck deser hunner questie is herkomende uyt de Phisionomie van sekere Dame N N. waer in onse voornoemde Protesteerende Juffrouw sustineerde eenige exorbitanten vitien (by anderen met het woordeken scheelheyt geintituleert) geremarqueert te hebben, en dat in 't tegendeel hy Contratestant voornoemd Contratesteerde, sulcks eer door haer Sneewitte Gorgel (onder Corectie) gelogen te sijn, dan na eenige waerheyt te ruyken; so is 't dat sy beyde Opposanten hoewel dapper en hevigh op den anderen verbeten, echter uyt vrees van uyt dese hunne Hayrklovery, een lengte van exorbitante Playdoyen te sullen sien rusulteeren (die niet gewent sijn dan met een droevige Evacuatie der Borsen, een miserable desolatie der Harssenen te Causeren) eer tot praecautie van alle onheylen; eyndelijck geresolveert hebben, de voorsz haere questie en verschil te remitteren, gelijck sy die remitteren mits desen, aen de Arbitrale uytspraeck van ons Meester Fock, Practicijn Ordinaris ter Diaconye deser Stede (wel te verstaen Pro Deo) ons gevende volle last, Maght, en Authoriteyt, ja ons wel expresselijck biddende, versoeckende, smeeckende, en suppliceerende, om uyt haer E:E: beyde contendeptens Name (na eenige naukeurige inspectien van de voorschrevene Phisionomie genome te hebben) dese questie te willen decideeren, en neer te leggen, soo als onse Harssenloose Wysheyd scharpsichtigheyd en discretie (waer van wy anders dubbelt ondieft wel versien sijn) sal bevinden na alle recht, en reeden billijck en betamelijck te sijn.
Beloovende Supplianten Respective, dat wie van haer beyden door onse rechtvaerdige uytspraek in het onderspit komt te geraecken, dat die sonder murmureren tot Amende van sijn qualijck gevoelen, een sonderlinge liberaliteyt sal doen blijcken, door een doorluchtigh tractement te verschaffen, aen de Persoonen van ons Mr. Fock, in de qualiteyt voorsz. ende te boven gekomen partye: als oock mede de bygewesene Compagnie, sonder te vergeten ettelijcke soete Meysjens, die sijn eygen goetheyt hem buyten de voornoemde troppe sal doen bligeren, en verkiesen.
Weshalven wy alle prejuditie, en vooroordelen ter syde smackende, uyt kracht van dit voorschreven Compromis, geheel onpartijdigh de saeck in deser voegen hebben willen afhandelen, en op het Papier planten.

Naulicks koost gy my tot Rechter,
En tot uwen twist besleghter,
Of ick gingh op staende voet,
Om mijn Vonnis wel te strijcken,
Stracks die schoone eens bekijcken,
Die jouw luy dus twisten doet.
'k Vond haer op haer stoep te proncken,
Byster snedigh in haer loncken,
Want die had sy na de aerd,
En haer handen onder d'armen,
Die zy daer wat socht te warmen,
In de plaets van by den haerd.
'h Hooft dat stond haer seer manierlijck,
't Hayr dat krolden haer vrij Cierlijck,
Langhs haer hals wel twee span langh;
Maer ick sou my seer verwond'ren,
Soo haer poort niet braef kon Dond'ren,
Sittend op dien kouwe banck.
Want dat kan een mensch wel beuren,
Die sijn darmen niet wil scheuren,
Dat die losbrant voor een poos;
Doch dit heeft geen mensch, geroken
Noch gehoort, want 't bleef beloken,
Onder 't decksel van haer Roos:
Voorders was haer Contenantie,
Sonder veel extravagantie:
En wat aengaet haer gesight,
('t Geen het mijne quam ontmoeten
Op mijn Doctorael begroeten)
'k Sweer, gaf sulck een helder light,
Dat het my ('k loof by mijn soolen)
Had gemaeckt tot Asch, en Kolen
Soo ick was een Turf geweest;
Maer den goeden Hemel weerdent,
En, God lof, ick escappeerdent,
Want ick was te wel gevleest:
Maer my docht dit snedich kijcken,
In plaets van na scheel te lijcken,
Treften my het hart soo net:
Dat indien ick geen Doctoor was,
Wis voor eerst al op een oor was,
Of, ten minsten sieck te Bet;
En daerom na langh betuuren
Langh bekijcken, en begluren,
Kom ick eynd'lijck het proces
Tusschen uw liên decideeren,
't Geen ick dan ga proponeeren,
In een Regel vijf, of ses.

65. Sententiael Sonnet.

VOlmaeckte Juffrouw N.N. met licentie;
Om dat ghy het woortjen scheel, hebt qualijck g'emplojeert;
So word ghy Arbitrael van my gecondemneert,
Om vaerdigh te voldoen het recht, en dees Sententie;
Het recht 't geen billick spreeckt, en lyd geen Resistentie,
Noch wil niet dat ghy oyt tot hoger appelleert,
En 't Vonnis 't geen ick spreeck, is soo vast gefondeert
Dat geen exceptien hier zijn in apparentie;
Laet des de miltheyd eer, die steets by u logeert,
En die met al uw deught ghy soo vast possideert
Als of sy van uw ziel schier was de quintessentie,
Ons heden eens doen sien hoe loflijck ghy tracteert:
Als ghy wilt dat de faem, met al haer Eloquentie,
Uw lof de werelt deur, op 't heerlijckst Trompetteert.

66. Mejuffr.

ICk soude wel wenschelijck, begeerlijck, en willelijck, met alle mijn wenschelijckheden, begeerlijckheden, en willelijckheden, wenschen, begeeren, en willen dat u Ed: tegenwoordigh kost Contempleeren, met al uw seven sinnen, dwars door een vierkant ovael dat in mijn Concepten is, de holbollige lenghte van Complimenten, die ick gereet ben op het Papier te Planten, om u E: wel eerbiedelijck te bedancken, van wegen de singuliere Faveur die u E: Dienaer genoten heeft, door het ontfangen van u E: aengename letteren; want ick sweer u E: dat mijn hart, soo dra ick het Papier in handen kreegh uyt klincklare vreught op krucken wel een el hoogh tusschen Hemel, en Aerde in mijn lijf op sprongh:

Want het Camprioliseerde,
En het sprongh, en Voltiseerden
My, soo lydigh in mijn Borst,
Dat ick met die vreemde parten,
In het springen schier souw tarten
d'Alderluchtighste Hans worst.

Maer om u E: de waerheyd toe te snakken, so begin ick te bevinden, dat de selfde Complimenten die ick terstont dacht, dat in soo grooten meenigte, op dit bladt soude komen vallen, in mijn Harssenpan soo geweldigh onder malkander leggen en twisten, stooten, en dringen, om elck het eerst daer uyt te komen, dat sy malkander de passagie toesluyten, en geen van allen daer uyt kan raecken:

Even eens gelijck 't Canalje,
Dat in 't uytgaen van de Kerck,
Op malkander dringht soo sterck,
Dat geen Mensch in die Batalje,
Door 't gedrangh van Vrouw, en Man,
Uyt de deur geraecken kan:
Of gelijck de Spaensche Vygen,
Die Signoor so heeft gepackt,
(En met een, licht wat bekackt)
Dat men die niet los kan krijgen;
Want schoon men de Ton ontsluyt,
Niet een Vygje valt'er uyt.

Daerom sal U E: aen de impertinentie van dat gedrangh, de trage voortkomst van mijn complimenten gelieven toe te Schrijven, en met een weynigh patientie haer langh achterblijven te gemoet komen; alsoo ick seer bedught ben, dat soo u E: daer eenige van saecht te bordt komen, die misschien Kreupel, of Lam mochten zijn, nademael men in soo een twistigh gedrangh, wel een Arm, of Been, quyt kan raken;

Soo acht ick ver best te wesen,
Dat ick haer liefst afterlaet,
En eer, van wat anders praet,
't Geen ghy in 't vervolgh sult leesen,
Want een Kreupel Compliment
Is niet waerd dat men 't u sendt.

Verstaen hebbende uyt u E: aengename Brief, dat u Ed: met haer Familie noch redelijck wel te pas is, soo heb ick my verheught; maer dat Moejerken Cornelia, noch al siekelijk blijft, is niet goet, want het is niet gesont Sieck te zijn; echter so vertrouw ick dat ick als Doctoor haer wel een raedt souw kunnen geven, die goedt souw zijn; te weten, dat sy sigh eens een sakje met menschen darmen op haer lijf liet binden; 't welck terstont alle Vrouwelijcke gebreken geneest, of de brand daer in. Wat Joncker Jan Pool aengaet, is my lief, hy soo wel toeneemt, hoope dat hy u E: tot vreughde sal zijn, en tot troost en onderstant aen Me-Vrouw de Schoone bedroefde Weduwe: dewelcke ick uyt al mijn Hart, en Ziel, in haer ongeval beklaegh, en wenste geen ding in de Wereld meer, dan haer in een standt te sien gelijck haer deught en gaven verdienen: Alsoo ick haer derf sweeren, dat indien, het in mijn macht was haer te helpen, ick met de grootste vreught des Werelts mijn goet en Bloet, in haer dienst souw implojeeren, alsoo ick my meer, dan door Duysend Consideratien soodanigh aen haer vindt verbonden te zijn, dat'er niet in de Wereld is, waer door ick de Obligatie die ick aen haer goetheyd heb souw kunnen voldoen; derhalven versoeck [ick] u E: boven al, mijn ootmoedige gebiedenisse aen haer E: te doen, als mede aen Ma Charmante Cousine, dewelck noch de Oude estime die ick altijdt van haer schoone gaven gemaeckt heb, in mijn Hart besit; maer ick wenste wel te weten, of ick niet haest tot Antwerpen met haer sal ter Bruyloft komen, en of'er niet een van haer galants is die haer kan behagen, dan of sy noch al geresolveert is het Klooster voor haer Bruylofts Bet te verkiesen; het welk (indien het waer was) sonder twijfel een Duysent van haer Minnaers in het Graf souw helpen;

Want door haer volmaeckte Oogen,
Acht ick haer van sulck vermogen,
Dat sy ieder sterven doet,
Die haer luyster derven moet.

Daerom souw ick haer raden, die onbehoorelijcke resolutie in een Genereuse Compassie tot haer Minnaers te veranderen, om alsoo ten minsten van de Duysent een, in het leven te houden, alsoo van de resterende Negenhondert Negen en 't Negentigh het proces al voor vast gemaeckt is.
Wat my aengaet, ick bevind my noch al in mijn oude stant, hoewel ick onderdaeghs weer op nieuws soo elderements verlieft ben geworden, dat my het Minne-Vier soo dick de Neus, en Mont uytvlieght, dat ick daer met fatsoen een Pijp Toeback aen op kan steken. &c.

67. Mejuffr.

IN de tijdt, die een scheydingh begint te maken tusschen Nacht, en Dach, en in dewelcke de flauwe straelen van de Minnaer van Cephale, de Gordynen van de duysternis beginnen wech te schuyven, heb ick voor een dagh, of drie, een droom gehad, dewelcke ick niet kan na laten aen U bekent te maken; Nademael sy u 't eenemael aengaet, en een uytleggingh schijnt te hebben die seer waerschijnelijck is, na dien ick die gehad heb in een tijt in dewelcke sy gemeenlijck waerachtigh zijn, vermits de Geesten als dan meer vryheyd dan oyt beginnen te verkrijgen.

Ick beelde my dan in, dat ick vervoert was in de aengenaemste plaets des Werelts; 't welck een velt was, geborduurt met al de schoonste Bloemen die oyt de Aerde droegh, en die niet alleen het gesicht betoverde, door de aengenaeme verscheydentheyd van haer Coleuren, maer die daer-en-boven geen minder vernoegingh verschaften aen de Reuck, door de leckerheyd der Geuren die uyt hunne blaeden uytwasemde.

Dit Veldt was omringht van twee Soet-Vlietende Rievieren, welckers Levendigh Water het Christal in Klaerheyd niet en hoefde te wijcken, en in het welcke men als in een Schildery de omwassende Bloemen op het Cierlijckst sagh afgebeelt. Rontom dese Rivieren sachmen twee lange dreven van schoone hooge Boecke-Bomen; waer van de Tacken minder Blaederen dan Vogeltjes droegen; Dewelcke door de aengename veranderinge hunner stemmen, geen minder vergenoegingh aen het Oor, dan opgetogentheyd aen de Ziel veroorsaeckten:

Want door het schaterend geluyt,
't Geen sy op 't lieflijckst queelden uyt:
Scheen elck als om de eer, van hun gesangh te strijden;
Doch de verwarringh van 't geschal,
't Geen klonck door Bos, en Bergh, en Dal.
Liet het aen 't Oor niet toe, te mogen onderscheyden,
Wie van hun 't machtighst was de Zielen te verleyden.

Nauwlijks had ick eenige stappen in dit Cierlijck Veldt gedaen, of ick sach in 't verschiet op 't endt van het selvige, een Heerlijck Gebouw opgerecht; het welck een Tempel was, welckers maecksel heel na de Oude Romeynsche manier scheen te gelijcken, en dewelcke niet minder aensienlijck was, door de grootheyd van zijn begryp, dan verwonderens waerdigh, door het Marmer, Gout, Jaspes, het Azur, en meer andre gesteenten, dewelcke men daer aen alle kanten uyt sach blincken; de nieusgierigheyd om dit Heerlijck Gebouw van nader by te besien, had my nauwlijck eenige stappen doen naed'ren wanneer ick op nieuws opgehouden wierd, door een voorwerp 't geen my noch wel Duysentmael schoonder dacht te zijn, dan als 't geen ick daer tot noch toe gesien had:

Geen Reuck, noch Schoonheyd van 't gebloemt,
Hoe waerdigh oock dat men het roemt,
Geen Christalyne Beek die men soo soet siet Vloeyen,
En die in Schaduw van 't Geboomt
Gevult met blye Visjes stroomt;
Noch selfs de Lente die daer eeuwigh schijnt te Bloeyen:
Ja geen gesteente, wat 't moght zijn,
Geen Esmaraude, noch Robyn,
Hoe seer die blincken magh, door sijn verheven luyster,
Of 't wierd berooft van glans, ja even eens als Duyster,
Gelijck het kaers-licht op den dagh
By al die schoonheyd die ick sach.

Ick geloof niet dat ghy tegenwoordigh behoeft te twijfelen, Mejuffr. of ghy het selver waerdt of niet, die aen my in dese schoone plaets te voorschijn quaemt, hoewel ghy u misschien weynigh inbeelde daer te zijn. Inderdaet schoone Z ghy waerd het selve die ick aldaer sach, en die u aen mijn oogen vertoonde, sodanigh als ghy altijt gewent sijt te zijn, dat is te seggen, de beminnelijkste schoonheyd des Werelds. Ghy laeght uytgestreckt op het teere Gras, en uw eene Hand die ghy op de kant van het Riviertjen onachtsamelijck hangen liet, geraeckte met de tippen van haer albastere Vingeren even het bovenste gedeelte van het sachtruysschende Water. Uw schoone Oogen hield ghy geslooten, en indien de slaep my het geluck beroofde van die te sien, soo hielp sy my tot vergeldingh in het vermaeck van al uw and're gaven te mogen aenschouwen, die anders gemenelijck gelijck als verscholen bleven door de stralen van uw gesicht, waer van het niet mogelijck is de luyster te verdragen.

Ick aenmerckte met opgetogentheyd de vreedsame gestalte in de welcke ghy laeght en sliept, en ick verwonderde my, dat den Hemel u soo veel rust verleende in een tijdt, in dewelck ghy my de mijne geheel ontrooft had; wanneer in my, dese gedagten gestoort wierden door een toeval, het welck my wel haest al het vermaeck van u te sien ontnam, en het welck my nu noch door het herdencken het Hart doet beven.

Want een Slang van een ongemeene groote, de welcke tot noch toe onder de Groente was verborgen geweest, schielijck uytschietende ('t welck my het Bloedt van schrick in de Aders deed bevriesen) naderde U, om U met zijn Adem te vergiftigen, en om u in de schakels van sijn Staert vast te winden.

Ick trachten u in desen nood,
(Voor my veel slimmer dan den Doot)
Te redden uyt 't gevaer, ten kosten van mijn Leven:
Maer laes! ick stont als roereloos,
Ja self mijn Mont als sprakeloos,
En kost niet eenen woordt, tot uw opweckingh geven.

Ick dan noch veel onbewegelijcker als ghy (dewelcke altijd noch even gerust laeght en sliept, alsof'er geen gevaer voor U op handen was weest) stond gelijck een Beeld dat Hand, noch Voet kan roeren, en souw genootsaeckt geweest zijn, uw leven te sien enden; Ten ware ick schielijck de deuren van dien Tempel, die ick u genoemt heb, met een groot gekraeck had hooren openen, en daer uyt sien komen een Kindt, omheynt met een heerelijcken Glans, even van gedaente gelijck men gewent is de Liefde af te Schilderen.

De geswintheyd die hem sijn Vleugelen gaeven, deed dat hy in de uyterste noodt, (alsoo de Slangh noch maer een keer of twee, te doen had) u noch tijdelijck te hulp quam; mijn gebeden om hem tot uw ontsettingh te bewegen, waeren onnut; want ick sagh hem uyt sijn eygen goetheyd, terstont met sijn eene Handt dit Serpent aen grijpen: en u uyt sijn schadelijcke banden ontwonden hebbende, het selvige vast boejen in een kleyn Gout Kettingsken, het welck hy mee gebracht hadde: dit gedaen zijnde, swaeyden hy u sijn Fackel eens of twee malen verby uw gesight, om u te doen ontwaecken, en deed' u sien uyt wat gevaer hy u quam te verlossen.

Doch in de plaets van hem te bedancken gelijck ghy schuldigh waert, betoonde [ghy] u soo ondanckbaer, dat ghy niet eens begeerde te bekennen eenighsins aen hem verplicht te zijn; weshalven hy om u daer over te straffen, het Serpent terstont wederom sien liet, en volle vryheyd gaf, om u weer op nieuws met grooter furie dan oyt, aen te tasten.

Ghy trachte in 't eerst de vlucht te nemen; maer die was u onnut: want de Slangh twee Vleugels (die ick tot noch toe niet gesien had) uytstreckende had u in min dan een Oogenblick achterhaelt, en in spijt van uw tegenstandt, begon u wederom aen te vallen, als te vooren.

De nood deed u als doen uw misslag bekennen, en my dacht dat ghy al schreyende de hulp van dien God begost aen te roepen,die ghy van te vooren soo veracht had.

Hy, die al de goetheyd van een Kind heeft, en die sigh light verstoorende oock wederom haest ter neerder gestelt word, door onderdanigheyd, en ootmoet, sagh soo dra u vernederingh niet, of liep toe tot uw bystandt, en verlosten u wederom van het Serpent, na dat ghy hem nochtans beloften gedaen had, dat ghy sijn maght soud erkennen, en u voor eeuwigh onder sijn Heerschappij begeven.

Het Serpent quam by my; maer in de plaets van my te hinderen als het u gedaen had, bewees my niet dan alle teeckenen van vrindschap.

Terwijl ick besigh was in my hier over te verwonderen, soo wierd ick schielijck wacker, en dese Spoockery verdween uyt mijn gesight; Waer door ick mijn in staedt bevond, om op dese Droom te mijmeren, dewelcke sonder twijffel soo een ordentelijcken gevolgh niet souw gehad hebben, ten waer sy iets verborgens in sich besloot;

De uytleggingh die ick daer van maeck; is dese: De aengename Lansdouwe, dewelcke sigh aen mijn gesicht vertoonde, ende my soo veel vermaeck voorstelde, oordeel ick te betekenen de soetigheden van de liefde, dewijl dit aen de Minnery scheen toe ge-eygent te zijn, alsoo het tot een toegangh tot sijn Tempel verstreckte.

De slaep waer in ick u vond, beeld my voor de ongevoelicheyd waer in ghy leeft, als u weynigh latende gelegen zijn aen een plaets, en tijdt, waer in het werck der liefde al uw onderhoudt behoorde te zijn; 't welck voor u een droevige, staet is.

De Slangh die u wouw aenranden, en u in sijn staert inwinden beteeckent niet anders dan de tijdt; dewelke altijd onder de gedaente van een slangh wordt afgebeelt; dese is een gevaerlijcke Vyandt, en te meer van u te vresen, dewijl hy u in den slaep aentast, waer in ghy u voor hem niet kund beschermen.

De Liefde die u uyt dit gevaer verlost, doet wel sien dat hy het in der daet is die ons alleen kan bevrijden van de schade, en ongemacken des tijdts, en die ons die doet doorbrengen in de aengenaemste vermaeckelijckheden des Wereldts.

De onrechtvaerdigheyd met dewelcke ghy weygerde de verplichtingh te erkennen, die ghy aen de liefde schuldigh waerd, als u verlossende uyt de klaeuwen van het Serpent, betekent genoegsaem, de tegenstrevigheyd, en de haet, die ghy onrechtvaerdelijck tegen hem hebt opgenomen. Maer oock de straf die soo haest op uw misdaed volghde, geeft te kennen, dat dese God niets ongestraft laet in die geenen die hem verachten. En dese Slangh die sijn Vleugels uytstreckt, die men in het begin niet gewaer wordt, betekend, dat de tijdt u met een groote geswintheyd vervolght, hoewel hy seer traegh schijnt te zijn in de gedaente van een Slang die langsaem kruypt.

Tot noch toe volght mijn uytlegginge seer wel, en ick vind tot noch toe niet dat valsch is. Maer ick weet niet hoe dat ick die gedachten sal vatten, die ick kreegh van dat ghy belofte deed aen de liefde, dat ghy u sijn heerschappy soud onderwerpen, wanneer hy u verloste uyt het gevaer van de Slangh. Ick vrees geweldigh dat mijn Droom niet 't eenemael valsch is in dit gedeelte, vermits ick dught dat ghy weynigh begeerten hebt om te doen 't geen ick my inbeelde dat ghy deed.

Ondertusschen heb ick 't echter goet gevonden u hier over te waerschouwen, om u wel acht te doen nemen, van u te kunnen beschutten, voor het gewelt van de Vlugge tijdt, door dese middel die mijn Droom u voorbeeld nootsaeckelijck te zijn; Want ghy kunt sien door het goet onthael 't geen my de Slang dede, in plaets van my te beschadigen: dat de tijdt geen hinder doet aen die geenen die so verlieft zijn als ick; vermits sulks alleen het oprechte tegengift is, tegen het fenijn des tijdts.

Denck hier op schoone Catarijn,
En om verdriet, en Ramp, en Pijn,
Voor eeuwigh van uw hals te weeren;
Soo neemt de tijdt wel waer, die noyt kan wederkeeren.
Erkent doch van de min, de soete heerschappy,
Laet eenmeel doch uw Hart verwinnen,
En wilt getrouw, en suyver minnen,
Doch soo het moog'lijck is, soo maeck dat ick het zy.

UYT.

68. Salve
Amice.

UW Brief van Saterdagh acht dagen,
Is my gekomen wel ter handt:
Waer in ick u met onverstandt
Om mijn verblijf alhier, hoor klagen;
Als of ghy waende dat ick nouw
Noch tijdt souw weten uyt te vinden,
Om te besoecken and're Vrinden
Dan die ick hier aen 't Y beschouw;
O neen mijn waerde Vrind! de dagen
Ontschieten my tans soo geswind,
Dat Mr. Focq wel reden vind
Om van de snelle tijd te klagen:
Want dat ghy 't weet, d'aenstaende Weeck
Dat sal de tijdt zijn, om mijn lappen
Te packen, en van hier te stappen
Soo dat ick schier van rouw verbleeck;
Mijn Schip de Gideon geheeten,
Vertrock voorleden Weeck van hier,
Na 't Eyland, daer noch Bock, noch Stier
Maer Schapen meest het Gras af vreeten:
En daer wy in't verleden Jaer
Met Tys-Ooms Ried te venten voeren:
Hoewel wy op die droeve Boeren,
Soo schendigh scholden met malkaer:
Soo dat ghy seer wel kund bevroeden
Dat ick nu dapper draef, en loop,
En dat ick Vleys, en Boter koop,
En Wyn, en Kleeren, Rock, en Hoeden
Ick galoppeer den ganschen Dach
Om my op 't vaerdigst toe te rusten
Of 'k ga, om my wat te verlusten
Na d'Hofstee, als 't my beuren mach.
Denck self dan of 't my mach verdrieten
Dat ick soo waerden Vrindt, als ghy
Niet kan besoecken, wijl ick my
De tijdt soo schendigh voel ontschieten?
Dies souw ick, soo 't u beuren kan
(Gelijck ick anders niet kan peijsen)
U bidden eens na't Y te reysen
Om my voor 't laest te spreecken an:
Want Licht'lijck souw het kunnen wesen,
Dat eenigh Roch, of Tarrebot,
My in passant swolgh in sijn strot,
Gelijck Aeneas stont te vresen,
Toen hem Vrouw Juno op het nat,
Met al sijn vrome Troysche Vrinden,
Door Meester Eolus sijn winden
Soo deerlijck veterd' achter 't gat.
Om dat hy 't Land der Lybianen,
(Gelijck als ick nu mee gae doen)
Met sijn verdrevene Troyanen,
En Scheeps Vlood meenden aen te doen.
Wat weet ick of ick niet Gebooren
Ben, uyt dien Trooyschen Held sijn Bloedt,
En dat Vrouw Junoos bitse Tooren
My licht niet mee wat potsen doet?
Daerom, eer my dit licht komt beuren,
Soo bid ick komt ons hier eens by,
En doet voor 't minst my uytgeley:
Verselt met Duysent soete Geuren.
De tijdt wanneer ick trecken sal
Beloof ick u in 't kort te schrijven,
Want noch een dach, of tien te blijven,
Dat is (na dat ick loof[)] het al.
Ick sal mijn Neef als dan ontbieden,
En soo ghy kund, soo komt dan meê,
En daer mee stap ick op de Zee,
Om dees verbaesde pleck 't ontvlieden

U E: Vrind en Dienaer.
W.V.Focq.

Afrikaense-Brieven.

69. Waerde
Vrindt.

MYn laeste was aen u E: van den 22. Sept. voorlede, met het Schip het Vosje; dewelcke ick niet wil twijffelen of sal u E: wel geworden zijn. Dieshalven sult ghy mijn geluckige overkomste verstaen hebben, aen dese Noorder stranden van Lybien, en een gedeelte van het Oude Koninckrijck van de Schoone Dido. En alsoo ick u alsdoen beloofde door mijn naesten een weynich breeder van de Particulariteyten van mijn Reys, Staet, en gesontheyd, als mede van dit Landt te Schrijven, soo sal ick hier in tegenwoordigh (doch kortelijck) soo veel ick tot noch toe heb konnen sien, u daer van onderricht doen.

Wat dan mijn Reys aengaet, die is (gelijck ick u lestmael geseght heb, achter Schotland om geweest) En verselt met veel Cojonnerien, en eenige Stormen; Want ruym Dard-half-weeck aghter een zijn wy in die Barre Noorder-Hoeck, ontrent op de Hooghte van 62. Graden, dicht by Hitlandt, soo seer van Monsr: Eolus gebruyt geweest, dat wy meer als driemael de Doot tot in zijn achterste Kiesen hebben moeten sien. Alsoo dat Vaer-water vol Noordsche Klippen zijnde, het eeuwige Domicilium of Woonplaets van Joncker Orion, en al sijn Confraters lijckt te zijn.

Ontrent eenige Eylanden, en Klippen, op de Schotse Kust gelegen, en de Orcades genoemt (Forsan ab Orcu, quoniam aeque periculosae hae Rupes Nautis habentur, ac Olim Scylla, & Charybdis) waren wy een dagh, en een gansche nacht, meer als driemael op het punt, van de Brandende Toebacks-Pijp onses levens, in het Zee-water voor eeuwigh uyt te blusschen. Hoe dat ick my in die Occasie bevond (my segh ick, die dat Perfidum Elementum altijt als de Pest gehaet heb) sal u lichtelijck zijn te bevroeden, wanneer ghy u selfs sult inbeelden, my te sien leggen, in mijn kooy gedoken, klippertandende van Kouw, en schrick, over het bulderen der Golven, gonsen der Winden, klepperen der Touwen, kraecken der Masten, en Wind-veeringen; en voor al: het geloop, geschreeuw, en geroep, der Matroosen, en Pilooten. Siet my daer dan leggen in 't midden van de Nacht, by een flaeuw, en verwaeyt Was-lichje, steekende mijn mageren Hals, en slincker arm onder de Deecken uyt om een Pijp vast te houwen, waer uyt ick de roock suygende, deselve byna niet weer dorst uytblasen, uyt vrees, van dat my door de Alteratie daer ick in was, de Geest met eenen, het Gorgel-gat niet mocht uytspatten. Meenighmael riep ick al mijn Philosophie te baet, om my dit gevaer te doen verachten, en om mijn Geest te tranquilliseeren; maer ick ben u gedwongen te verklaren dat in spijt van de selve, de jonckheydt, en het playsier van 't leven, hem soo stercke partyen waren, en my soo krachtige Motiven verstreckten, om de ingewanden der Vissen niet tot mijn Logement te begeeren, dat al mijn schoone Philosophie, voor die Consideratien te swack vallende, wel haest te grond gingh, terwijl ons Schip noch op de Golven bleef voltiseeren, en sonder meer dan een Stengh verloren te hebben, den ganschen storm doorstingh. Ick weet wel, dat by een Man als ghy zijt, de schraelheyd van dees mijn Philosophie geweldigh belachelijck sal zijn, als sonder twijffel daer beter ingeconfijt zijnde dan ick: Sed quam longè distet praxis Theoriâ docent omnes Artes & Experimenta. Ick beken dat ick beter opinie van mijn Theoretische Philosophie gehad had, in my de Doot niet te doen vresen, dan ick door Exprientie bevonden heb: Soo dat my sulcks doet geloven, dat ick u in die Rencontre by my gehad hebbende, uw Philosophie, met de mijne, een en de selfde Fortuyn souw hebben sien loopen, en dat sy in Compagnie (als af sy Backsteenen om haer hals gehad hadden) den Bodem des Waters souden besoght hebben; Of voor het minst, dat soo starcken Wind, als toen blies, ons die alle bey wel van het lijf souw gewaeyt hebben Dit in passant om u te toonen, quod, secundum Paulum: Caro praedominatur Spiritui.

Derhalven, weer tot mijn reys keerende, sal ick vervolgen u te seggen, dat wy eyndelijck de Hooghte van het Eyland Fero kregen, waer door wy in korte dagen, Yrland, en Engeland voorby, de Spaensche Zee door, en soo voort tot op de Hooghte van de Canarische Eylanden liepen: Alwaer wy de Rencontre hadden van een Turcksche Rover, die op ons afkomende, ons met de Doot, of Slaverny scheen te dreygen. Doch Noteert dat hoe blijckelijck dit gevaer voor ons scheen, dat my sulcks op Duysent deelen na, soo veel niet ontsette, dan de Voorgaende stormen, alsoo ick u derf verklaren, dat de Doot noyt soo seer in Genere, als wel, Sub unica ista Specie, Naufragii, my machtigh geweest is te ontstellen, of te verschricken. Dit Slagh van Doot dan (als vry wat Genereuser dan de voorgaende) noch oock de Slaverny (als noch met leven, en hoop verselt sijnde) hadden geen macht om my eenige Alteratie aen te brengen; schoon al de Praeparatoria ad Conflictum, of Toebereytselen tot den slagh al gemaeckt waren. Doch heb danck de lafhartigheyd des Turcks, het en quam'er niet toe, vermits hy, niet van de grootste zijnde, en ons wel party Egael met hem vindende, sigh wel haest van ons afwende, om ons, onse Reys te laten vervolgen. Wy geraeckten dan alsoo voort tot by Capo Verde, alwaer wy wederom op seeck'ren Morgen schielijck wierden op geweckt, door het gesight van twee Schepen, die met volle Zeylen op ons afquamen; 't geen ons, ons selve weer in postuur van Defensie deed stellen: doch malkanderen naderende bevonden het twee Zeeusche Scheepen te zijn, die, alsoo het Lorren-Drajers waren sigh niet van ons wilde doen kennen, maer van ons afhielden; waer door wy onse Reys vervolghden, tot dat wy eyndelijck ontrent de Gout-Kust quamen, waer dat wy noch een diergelijcke Quant vonden, dewelcke, goeje Prijs voor my zijnde, terstond van ons wierd na gejaeght; doch hy de wind van ons hebbende, en oock vry wat beter bezeylt sijnde dan wy (alsoo ons Schip seer Vuyl en aen de Kiel dapper begroeyt was) soo was het ons onmogelijck hem te krijgen, schoon wy hem soo dicht waren, dat wy eenige schooten op hem losten, doch vruchteloos, alsoo hy ons te geswind zeylde. Op dese Kust van Africa; hadden wy verscheyde maelen een seecker soort van Storm, dien men Travaden noemt, zijnde seer schielijcke losbarstingen der Wolcken, met sulck een Kletterende Donder, en vinnige Blixem straelen, dat het al schynt te scheuren, en te branden, wat daer ontrent is; waer by dan komt soo schrickelijcken Regen, dat ten tijden van Noach geen swaerder kan gevallen hebben; want wy vergaderden daer door, dickwils in min dan een Quartier-uurs, door een gespannen Zeyl, meer dan 10. of 12. Tonnen Regen-waeter. Dit niet alleen, maer uyt dit stucken springen der Wolcken (die als dan seer leegh hangen) spat soo fellen Storm-wind uyt, en so schielijck, dat men hier noyt met alle Zeylen derft varen, also men deselve in soo subieten occasie, soo spoedigh niet sou kunnen los maecken, en inhalen, of men souw met Schip met al moeten omslaen, indien de Zeylen, Masten, of Touwen, van selfs door hulp van de Winden niet in stucken sprongen. Dit alles hebben wy verscheyde maelen moeten doorstaen, doch heels-huyts ontkomen, en veel geluckiger dan een ander Compagnies Schip, 't geen ons onderweegh ontmoetende ons verhaelde, dat daer twee Mannen van de Donder op Doot, en een van de Blixem Blindt geslagen was. Doch dit was vry dichter onder de Linie geweest, dan wy waeren. Maer dit is men altijdt op dese plaetse niet onderwurpen, maer alleen twee Maenden in 't Jaer, die sy de Quaje Tijd noemen, en soo veel is, als haer winter. Hier hebt ghy in 't kort de principaelste voorvallen van mijn reys, soo dat ick met mijn Burlesq: Aeneas sal besluyten, en seggen, dat wy

Na so veel geurige gevallen,
Na soo veel Suck'lens voor, en na.
Gesolt, gekaetst, gelijck als Ballen,
Noch sijn geraeckt in Africa.

Negen Weecken, en vijf dagen is het verloop van mijn reys geweest, wy hier op den 18. Septemb: voor het Casteel St. George Da Mina zijn ter Reede, en oock aen landt gekomen.

U nu de wonderbarelijcke Vreemdigheden te verhalen, die ick hier op mijn aenkomst (als voor my noyt gesien) met verwonderigh, en verbaestheyd aenmerckte, souw my 't eenemael onmogelijck zijn; alleen weet ick u te seggen, dat geen betovert Casteel van Amadis my wonderbarelijcker souw hebben kunnen voor komen. Gelijck ick my oock inbeelde iets diergelijcks te sien. Het Casteel van verre, Wit, en heerlijk afschijnende, en gebouwt op een Rondom-uytgehouwe Rots (wiens voet van de grooten Oceaen met een Hemels-hooge Barningh bespoelt, en gekust word) en wiens Graften aen de Land-kant tot in den Afgrond schijnen te strekken: van my aen Land komende genadert zijnde, bevondick te grimmelen (gelijck als mede de gansche strand van Duysenden van Swarten; Welckers verf, Naecktheyd, vreemde Posturen, Geschreeuw, en Gejuygh met ongehoorde, en Barbarische Toonen, my so wonderbaerlijck op getogen maeckte dat ick als betovert, en gansch buyten mijn self, door dien Spoockenden hoop doordringende, endelijck tot binnen in 't Casteel, en soo voorts by den Heer Generael geraeckte. Indien ick tegenwoordigh van sins was u te verhaelen, of mijn staet hier van aensien, en of ick hier geëert ben, dat souw eenighsins voor Vaniteyt, en opsnyery geacht worden, soo ick alles van punt tot punt afbeelde: weet dan maer alleen, dat ick de tweede Persoon van een kleyn Koninckrijck ben, ontsien, en geëert, als een Vorst, doch met een Ontsagh, Eer, en Dienstbaerheyd, soo wel in Blancken, als in Swarten, die men niet gewoon is in 't Christen-Rijck te sien. Alsoo selfs geen van al de hooghste Officieren van het Kasteel, behalven den Opper-Koopman (die mee Raed-Persoon is) my met gedeckten Hoofde soude derven toespreken; elck buyght, en stuypt ter Aerde toe, wanneer men ons siet, en elck rekent het voor groote Gracie van ons toegesproocken te mogen worden.

In 't end, siet my hier een Man van Staet, en van Eer; aen wien anders niet schijnt te ontbreecken, dan het waerde geselschap van soo veel goeje vrinden, als ick in Holland heb gelaten, en voor al, dat van u E: met de welcke ick de vermakelijckste dagen van mijn leven reecken door gebracht te hebben.

O! Hoe menigh Duysentmael komen die playsierige tijdtverdrijven, die geurige invallen, en Burlesq: Sangen my in den sin, dewelcke ons soo menighmael, soo op 't Landt, als in de Stadt, tot lever schuddinge toe, hebben doen lachen.

Wat beklaegh ick dickmael mijn ongeluck (geseten op een hogen Bergh, wiens gesicht sigh over een gedeelte van Libyen, en over menigh Goud-stroomende Rivier, als mede over een gedeelte van den wyen Oceaen, uytstreckt) van nu voortaen van sulck een tal van waerde Vrinden versteeken te zijn.

Gewis, indien mijn eenighsins gecontenteerde ambitie (die altijdt in mijn Ziel, gelijck ghy weet, geensins de minste plaets gehad heeft) my het Contentement, 't geen sy gewend is aen luy van mijn humeur toe te brengen, niet en gaf, ick vertrouw dat my dese plaets in korten tijdt een Doot-Kist souw verstrecken, en sulcks alleen uyt puure droefheyd, door het missen van mijn goeje Vrinden, en voor al van u geselschap. Mijn selfs dan gedwongen zijnde te contenteeren, met wat eer, en redelijck goet profijt, soo soeck ick het resterende vermaek, by den Opper-Koopman, by den Domine, by mijn Boeken, en by de Negen Susters van den Helicon: Want de Rest van dese Kust, zijn meest altemael vol vuylicheden, (als Dronckenschap, en Hoerery) en dieshalven (als mede om dat ick mijn Digniteyt by mijn minder, niet wil, noch oock moet Vilipenderen) mijn Vrindschap gansch onwaerdigh.

Wat aengaet Juffers, Alias, Negrinnen, en Malatinnen (quae hic in Dilitiis habentur) die vind ick soo Doodelijck, infaem Desperaet, ja Godloos leelijck, dat by aldien ick een Hond was, ick mijn selfs niet souw willen verontwaerdigen, daer tegen aen te Pissen, soo dat ick in staet ben van suyver Maeght weer uyt dit Land te gaen (id est, soo ick daer sleghs Maeght gekomen ben) of de sinnen moesten dapper veranderen. Wat dit Land aengaet, het selvige is meest dorr, en Klipachtigh, aen de Zee-kant, doch vol Boschadien binnen in, en op veel plaetsen vol Orangie, doch meest Limoen-Boomen: van and're Vruchten is het hier Planteyt genoegh voor die se lust, doch worden van my wel lecker, maer seer ongesond gekeurt. Andere Inlandsche Vivres zijn hier schaers voor de gemene Man; doch op onse Tafel manqueren noyt Hoenders, Schaepen, Cabriten, en seer leckere jonge Varckens, soo dat ick niet kan gevoelen uyt het Vaderland te zijn, te meer, also geen landt in de Werelt overvloediger kan zijn van allerleye soort van goeje Vis.

Het Broot, 't geen sy van een seecker soort van Turcksche Tarw (Milie genoemt) Backen, is wat swaer, en deegachtigh, door manquement van Gest, doch goet van smaeck. In 't end, het is hier voor mijns gelijck gansch niet qualijck te zijn. &c.

De Drucker heeft de rest vergeten,
Die U niet noodigh was te weten.

70. Waerde
Vrindt.

ICk heb over Veertien Dagen geschreven, met een Hollands Schip, doch alsoo het selve noch eerst een Reys moet gaen doen na Angola, soo vertrouw ick dat die Brief wel eenige Maenden na dese sal arriveren; ick leer hier van alle slagh van Ambachten worden; alsoo ick buyten Fiscael, voor Secretaris, voor Raed, voor Notaris, voor Ambassadeur, voor Caper, en voor den eenen Drommel met den ander moet spelen: Soo dat ghy wel kunt dencken dat ick hier niet veel tijdt heb om speelen te loopen; daer oock niet veel Occasie toe is, in dit Barbaersche, Melancholique, en verbaesde Dorre Land, 't welck ick niet gesind ben heel net af te schilderen, uyt vrees dat ghy schreyen soud als een Kind, en de Arme Focq beklaegen, om dat hem het Nootlot in soo verdoemde pleck gebragt heeft. Want beeld u selfs eens in te sien, een swaermoedigh Kasteel, gesitueert op een schrale, en Dorre Rots, daer de Zee, met een eeuwigh naer geruysch op leyd te gnorren; Figureert u vorders aen de Rechter-hand van 't voorsz. Kasteel te sien een lanckwerpigh Dorp, bestaende in hutten, gedeckt met swart verbrand Hooy, strooy, of Riet (want de Duyvel selfs souw niet kunnen raden welck van drien het is) waer in het swermt van half-naeckte, en Kool-Verwige Schimmen, die u den ganschen dagh de ooren warm maecken met een eeuwig getoet van Loejende Hoorens, daer sy haer Artem Musicam, met het Abominabelste geschal des Werelts op exerceeren. 't Geen u wel een Bael Cattoen in 't Jaer souw kosten, om uw Geluyt-Vangers daer mede toe te stoppen Aen de slincker syde van 't Kasteel swalpt een droevigh Riviertje, 't geen al 't Zout van de Zee in sijn Boesem schijnt ingesogen te hebben, alsoo 't selve tienmael souter is dan het aldersiltste Pekel-Nat.

Bedenckt nu voorders by u selven, ontrent 3. Mijl in 't Rond te sien een barre, en schraele Woestyn, waer op noch telgh, noch lover te vinden is, die u voor een strael van de Zon kan beschutten, die hier soo schrickelijck steyl, boven onse kruyn, in 't Zenith staet, dat men op 't midden van den dagh selfs ontrent de hooghste Tooren des Werelts geen Duymbreet Schaduw souw kunnen vinden. Denckt nu vorders, of ick geen reden heb, van somtijdts in drie Weecken niet buyten het Kasteel te komen, en in mijn Sel te blijven; al waer ghy my soud sien sitten, in Compagnie van mijn twee Swarte Jongens, al Dampende dat het sijn Oogen verdraeyt, en dat sy met hun beyde eeuwigh werck hebben, met Toeback te kerven, en te stoppen; Dit gaet soo sijn gangh al Schrijvende, of iets vermakelijcks Lesende, of met een eerlijcke Ziel of twee by my, onder de Beneficie van een Glaesjen, om de Geest te verfrajen, en de Melancholie te diverteeren. Wat aengaet mijn Musieck, die is, door het afsterven van mijn Cousin van Heden (die met my overgekomen, en hier sedert eenige Weken overleden is) sodanigh verstorven, dat ghy mijn Violon met droefheyd aen de wand soud sien hangen, sodanig gediscordeert, dat ghy daer niet, dan de enkele Bas op soud vinden; terwijl in de holte van dat droevigh instrument, de Spinne-koppen sodanig haer Logement hebben verkosen, dat ick geloof, dat sy van sins zijn van hun eygen weefsel, nieuwe Snaren daer op te maken. In 't end, ick vind, dat ick met reght magh singen pas als de Kinderen Israëls in een der Psalmen doen: Super Flumina Babyloniae, illic sedimus, & flevimus, & suspendimus Organa nostra,

Dat is.

Aen de Babylonsche Stromen,
Hingen wy, met naer gesteên
En met jammerlijck geween,
Al ons Speel-Tuygh aen de Boomen.

Doch echter Patientie, is 't Landt sleght, het Gout is goet; en dat is het alleen 't geen my veel ongenuchten, die my hier voorkomen, doet digereeren, want daer is geen Cardiacum in de Wereld, dat soo krachtigh is, als dat; Dieshalven is het dat ick geresolveert ben, in alles gedult te nemen, en ondertusschen, terwijl ick hier ben, mijn naed te Naeyen soo veel ick kan, en de playsieren van de Wereld voor een Jaer of Ses te vergeten, als of ick Doot was. Want hier is geen vermaeck ter Wereld, als alleen dat in uw eygen gemoed, en by u selfs bestaet; want de Wijn in overdaet, en de Swarte Vrouwen, haet ick dapper: En ick geloof niet dat ick tot een van beyden heel light sal vervallen, alsoo ick het egael voor Beestachtigheyd, en een Doodelijcke Coyonnerie houw. Alleen heb ick mijn meeste vermaeck in een kleyne Swarte Jongen die ick heb, die van seer grooten Huyse, en van seer treffelijcke luyden is; want ick verklaer u, dat ick noyt Schoonder; noch Heroïquer, wesen gesien heb, vermenght met een groots, doch eenigsins stuurs opslagh van Oogen, 't geen my vaeck op hem heeft doen appliceren de woorden van Seneca in Hyppolyto.

Quam Grata est Facies torva Viriliter,
& Pondus Veteris triste Supercilii?

Dat is

Hoe Heer'lijck, en voortreff'lijck staet,
Een fier en Mannelijck gelaet?
't Geen door de opslagh van sijn Blicken,
Een ieder vol ontsagh doet Schricken?

Want inderdaet dat wesen is in die Jongen soo heerlijck te sien, dat ick my dickwils inbeeld in hem te sien een schets van dien ouden Afrikaenschen Hannibal; oock zijn al sijn inclinatien groots, en moedigh, ja soo, dat hy met jongens van sijn jaren (die ontrent 12. zijn) niet sal omgaen, maer altijdt met sijn ouwer, waer boven hy noch altijdt wil de preferentie hebben 't sy in den Dans, of andere Spelen, daer hy altijdt de eerste wil zijn; of soo iemand hem die rang disputeert, soo ontsiet hy selfs geen volwassen jongens voor de kop te slaen. En by al dese Barsheyd is hy weer by my soo vriendelijck, beleeft, en trouw, dat ick de jongen lief heb in mijn Hart, en souw (soo hy een slaef was) niet weygeren een Pond Gout voor hem te geven &c.

Op 't Casteel
St. George Da Mina,
Den 10. Febru: 1669.

Focquenbroch.

71. Seker aenhanghsel van een BRIEF. Vervattende in sigh veel opmerckelijcke, en geloofwaerdige saecken: als De aengenaemheydt der Landtstreeck Botrou': De kluchtigen aert van de Koekebou': De verschrickelijckheydt der Slangen aldaer: En voorts in 't kort de gantsche Godsdienst, Geloof, en aert der Guineesche inwoonders. &c. Soo dat wy met waerheydt mogen seggen dat in dese weynigh Letteren meer bysonderheden van Guinea zijn, als in al de Boeken die'er tot noch toe van beschreven zijn, immers soo veel ons bekent is.

Mijn Heer,
en waerde Vrindt.

ALsoo het Schip daer dese mee gaet, noch een dach langer, dan ick gedacht had, blijft leggen; soo heb ick goet gevonden uw (in Passant, en om uw Philosophische Nieuschierigheyd te contenteren) hier nevens noch eenige particulariteyten van dit Land over te senden, weet dan, dat dit Land hier omstreecks (dat is rondom da Mina) vry schrael, en byna sonder Telgh, of Lover is; met sober Gras, waer in nochtans eenige kleyne, en dorre Dans-Meesters van Koejen loopen weyen; die geen Melck geven dan voor haer Kalven, en dat noch schrael genoegh; de Schapen, en Varckens, voed men hier met Milie, dat is Turcksche Tarwe. De speculatien ontrent Kruyden, Saden, Wateren, en Mineralen (die u E: my lest gerecommandeert hebt) kunnen hier geen plaets hebben; alsoo hier geen Kruyden, noch Saden, noch Wateren van eenige Consideratie zijn. Oock valt hier geen Minerael dan alleen Gout, en dat noch schrael genoegh; waer van de kracht de heele Wereldt genoegh bekent is, om daer niet veel van te schrijven.

Doch de Dorheyd der Land-streeken, is niet universeel over dese gansche Kust: alsoo ick u verseker, dat ick verscheydemael in Boschadien op het geberghte, ontrent soete Rivieren geweest ben, die de Vruchtbaerheyd, en schoone Gesichten van het Land van Kleef niet behoeven te wijcken. Onderdaegs aen Boutry zijnde (daer wy den Zeeuwschen Lorrendrajer, daer ick u van geschreven heb, vervolghde) begaven wy ons met ons drie Persoonen elck in een kleyne Canoa, ons alsoo latende een seer schoone, en soete Rivier op Roeyen; onderwegen verscheyde Gevogelten (Waer onder een Pauw, met een witten Arend waren) schietende; dit vermaeck ons de tijdt seer kort makende braght ons sonder dencken wel meer dan drie Mijlen de Voorsz. Rivier op; alwaer ghy de aerdighste Aepjes van de Wereld op het geboomte soud hebben sien springen, en voltiseren, van Tack, op Tack, die de Rivier van beyde kanten overschaduwden, en daer over heen, in malkander gevlochten waren, soo dat dit Riviertje, somtijts smal, en somtijds wel weer soo wijd, als den Rhijn by Aernhem, en gedurigh tusschen hooge, en lage Bergen (meest met Oranje, of Limoen-Boomen beset) heen stroomende, ons het grootste vermaeck des Werelts gaf; het schieten van een seer grooten Aep, dee ons onder anderen, op sekere plaets onse Voeten aen Land setten, zijnde het selve een seer dight, en Woest Bos. Wy aldaer na onsen geschooten Aep soeckende (die in het kreupel Bos gevallen was) wierden aldaer op verscheyden plaetsen gewaer, een groote meenighte Olyfants stronten, die door haer Varsheyd (alsoo sy noch Warm waren) ons deden geloven dat die Monssjeurs daer niet langh van daen geweest waren, en dat dese plaets hun leger-stee was. Het Perijckel daer in wy, door dese rouwe gasten souden hebben kunnen raken, deed ons een paer Koegels op onse Snaphanen setten, en noch een weynich dieper Boswaerd in stappen, om te sien of wy niet een van die Zielen alleen kosten vinden (want een waren wy machtigh) om hem elck met een schoot, ses Koegels in sijn kop te planten, waer door [wy] hem gedoot souden hebben; doch geen van allen gewaer wordende, trocken wy weer in onse Canóas, en begaven ons dicht daer ontrent in een Dorp, daer de Luy als Duyvels voor ons wegh vluchten, alsoo weynige onder haer oyt Blancken gesien hadden; hier maeckten wy ons onder een seer hooge, en dighte Groene Boom (die in 't midden van 't Dorp stond) dapper Vrolijck, met verscheyden delicate vrugten, en leckere Wyn de Palm; en keerden tegen den Avondt weer aen ons Boord voor Boutry, soo dat ick u verklaer op dien dagh seer schoone Land-streecken gesien, en groot vermaeck genoten te hebben: gelijck mede verscheyde dagen daer na, alsoo wy die toght tot verscheyden malen hervatte. Dit in passant. Wat vorder de Natuur deser Africanen aengaet, soo moet ghy weten, dat sy seer veel van de Oude Hebreen, of Kinderen Israëls hebben over geërft, doch door de tijdt wat verbastert, alsoo sy sonder Boecken, en Schriften leven. Sy hebben veel wetten, en Ceremonien die met het Oude Testament dapper over een komen: Want vele van haer, ja hele Land-streecken zijn Besneden. Het gebruyck van des Broeders Weduwe (soo hy sonder Kinderen gestorven is) te trouwen is hier mee noch in vigeur; 't welk by weygering mede als in 't ouwe Testament Publijckquelijck met Affront van een Kinneback-slagh gestraft word; Voorders Trouwen sy ettelijcke Wyven, en nemen soo veel By-wyven, als sy willen, ja somtijdts wel tot het getal van 600. toe. Voorts hebben sy mede onder haer een Priester, die mede voor Siender, of Propheet speelt, die sy Fetizéro noemen. Dese maeckt mede de Minen van voor het volck, Cabriten, Duyven, en andere Dieren te offeren, die sy hem hier toe 't Huys brengen; doch hy (na mijn Opinie) steeckt die ondertusschen (alsoo het offer op een verholen plaets geschiet) fraeytjes na sijn Maegh, en houd daer een goet leven van. Sy kryten, en weenen mee eenige dagen over de Dooden, die sy oock wasschen, als de Joden schoon, die gene die de selve aenraeckt, mede eenige dagen onreyn is, Sy bestroyen sigh op de Begravenis, met Asschen; en de naeste Vrinden verscheuren haer Kleederen; 't welck al onder Musieck, en Danssen, en schieten van Musquetten toe gaet. De Vrouwen soo langh sy hun Maend stonden hebben, zyn meê onreyn, en komen niet uyt hun Huysen. Sy hebben veele verboden spijsen, die ordinaris de beste, en leckerste zijn, en die den Fetizéro, om te offeren werden gegeven, doch ick meen eer om sijn leckere kiesen mee te vullen. Sy observeeren mede eenige Feesten; by Jaren, Maenden, en Dagen, doch ick weet niet tot wat eynde Sy erkennen wel een God, doch bidden hem niet aen. Wanneer het Dondert, Blixemt, en Regent, dan Danssen, en springen sy, Vermits sy seggen, dat Ian Commé (dat is God) als dan Feest-dagh houd, en dat hy 't Canon laet los-branden, in den Hemel, 't geen de Donder, en Blixem is; het Water dat Regent, meenen sy de wyn te wesen, die Ian Commé plengt, en stort. De Dooden seggen sy, dat binnen 4 a 5. dagen (in welcke tijdt de lichamen in dit warme Land al vergaen zijn) met lijf, en al weer opstaen, en vertrecken in een plaets diep in 't Land, Bosman-Queê genoemt, 't welck aen een groot water gelegen is, daer seker oud Vend bywoond, die de Menschen, die qualijck geleeft hebben, in dat water doet versuypen, en de eerelijcke luy daer over voert na het Land der Blancken, alwaer sy in witte menschen verandert worden; Sommige Land streecken, geven aen voorname versturvene Luyden, een Slaef, of ettelijcke mee tot geselschap, die sy dan levendigh by hem in 't Graf dompelen; doch hier steecken sy een gebraden Bout, met een Kan Wyn by hem in 't Graf, om hem geen Honger te doen lyden. Van de Duyvel weten sy weynigh te spreecken, dan dat hy een quaed Vend is, die sy met Offer moeten Payen. Sy weten van geen Spoock, noch Apparitien; En zijn altijt vernoecht, en vrolijck, als sy maar Broot; en Water, of Wyn de Palm hebben: sy bicken snedigh op Brandewijn, op Loock, Uyen, en Knufloock, in 't end het zijn halve Hebreërs. Waer van ick meer souw schrijven, doch reserveer de rest, tot op andere gelegentheyd.

Onderdaeghs wierd hier een groote Slangh gevangen van 18. Voeten langh, en 20. Maet-Duymen in 't Rond; dese in onse Presentie geopent zijnde, wierd bevonden, een vol-wassen Rhee-Hart in sijn lijf te hebben Sulck slagh zijn hier veel, en kunnen selfs de aldergrootste Dieren (haer uyt een Boom op 't lijf springende) te barsten douwen; doch sy die in geslockt hebbende ('t welck al suygende geschiet) zijn daer van soo dick dat sy hun niet roeren kunnen: waer door het dickwils gebeurt, dat sy aldus leggende, van de Mieren die hier seer groot, en menighvuldigh zijn, wederom overvallen, en opgegeten worden. Weshalven de Slangh oock so voorsichtigh is, dat hy eenigh groot Dier gedoot hebbende, het selve niet eer sal beginnen op te slocken, voor en aleer dat hy wel ter deegh in het ronde sal omgesien hebben, of aldaer geen Mieren-Huysen zijn, die door de Mieren van Aerde opgewurpen worden, somtijdts een Mans-lenghte hoogh, gelijck ick dickwils gesien heb.

Dese Mieren die ontrent soo groot zijn als een Ordinare Vliegh, zijn ieders Vyand, en daer is geen Dier, dat haer den Oorlogh in hun Logement derft aen doen, dan een seker kleyn Beesje met 4. voeten bykans van fatsoen als een Weseltje.

Dit Diertje, alhier Koukebou geheeten, is het slimste, en arghste dingh, daer ick oyt van gehoort heb; want het weet hem met sijn eygen spogh te besmeeren ('t welck na het schijnt Vyandelijck tegen de Mieren is) en alsoo derft het in het Mieren-Nest in stappen, en daer alles 't onderste boven kerende, so arbeyd het soo langh, tot dat het der Mieren Koningh (die ontrent soo groot is als een Rhijn-Kreefje, oock twee scharpe Schaeren hebbende als een Schorpioen) by de lurven krijght; die het daer uytsleept, en Dood martelt. Dese Kouckebou, heeft oock de slimmigheyd van Tygers, Leeuwen en Olyfanten, te overwinnen, en ter doot te brengen; want het springht dese groote Dieren aen de Testiculen, die hy niet verlaet (spijt hun springen smijten, en tieren) voor hy die op gegeten, of geconsumeert heeft; waer door dese groote Beesten veeltijdts het leven komen te verliesen. Hy weet oock aerdigh de Boeren Hoenders te vangen; Want hy begeeft sigh somtijtds ontrent de plaets daer de Hoenders gaen Weyden, en verberght sich aldaer onder eenige Bladeren, of Ruyghten, sodanigh dat niets van zijn Lichaem te sien is, dan het Aersgat, 't geen hy weet te openen, en 't geen sich van binnen Rood vertoont; Waer door de arme Hoenders verlockt, en bedrogen (meenende misschien het selve eenigh rood Fruyt te zijn) daer in beginnen te Picken; 't welck de Koukebou toe laet, openende sijn poort hoe langhs hoe wijder, ja sodanigh dat het Hoen daer met sijn gantsche Kop eyndelijck al pickende in geraeckt; 't welck hy waernemende, seer geswind sijn Aersgat toenijpt, en het Hoens Kop daer in besluyt, en soo vast beklemt, dat hy daer mee een poosje door de Wildernis heen loopende, het selve aldaer in korten tijdt doet versticken, en versmooren; het welk hy dus vermoort hebbende, tot sijn maeltijdt gebruyckt. Dit Dier heeft oock verstand van de grootste Slangen ter Doot te brengen, doch op wat manier is my noch onbekend. Maer à propos van Slangen, ick moet u tot besluyt een Vreemde Historie verhalen, my onderdaeghs verhaelt van een ouwe geloofwaerdige Neger. Wiens Vader met eenigh geselschap door dese Inlandsche Woestijnen reysende, en by nacht ontrent eenige Geboomten slapende, heel stil van een seer groote Slangh wierd bekropen: dewelcke hem in den Slaep sijn gansche Slincker-Been, en Dye, tot aen de Lies toe al had in gesogen, eer hy wacker wordende sulcks gewaer wierd. Doch hy eyndelijck ontwakende, meende, door de ongevoeligheyd van sijn Been, dat de slaep daar in was, doch eyndelijck nauwer toesiende, en zijn staet gewaer wordende, weckte terstond zijn mackers: dewelcke hem rieden sijn Voet ('t geen hy noch wel doen kon) in des Slanghs lijf te verroeren; waer door sy (bespeculerende, hoe ver die in des Slanghs Buyck stack) den Slangh een weynigh beneden door-hackte met hun Sabels: en alsoo desen vreemden gevangen weer heelshuyds verlosten, en in goeje gesontheyd herstelden.

Dit is het al't geen de tijdt my voor ditmael toelaet te schrijven, 't geen u E. derhalven sult gelieven voor lief te nemen. En verwacht op een ander tijdt wat anders.

Vale, iterumq; Vale.
Focq.

72. GEDACHTEN, gehouden in een Canóa, op ZEE.

Aen mijn
Vrind N.N.

AL sittend' in een Holle Boom,
Beswangert met een troep Soldaten,
En met Elf Swarte Potentaten,
Gaet Focq vast dobb'ren langhs de stroom,
Om seeck're Zeeuwsche Caravelle,
Die hier voor Lorren-drajer speelt,
En 's Compagnies Octroy besteelt,
Te gaen vermeest'ren, en beknellen.
Soo loopt hy, en gevaer van Zee,
En dat van Koegels, en Musquetten,
Die meenigh stijve Kop verpletten,
En Schinckels smacken uyt haer steê.
En wijl ick dus vast legh te talmen
Soo sit ghy light, mijn waerde Vriend!
By 't soete Dier dat ghy Bemind,
Of streelt uw Veel met soete Galmen.
Ghy sit light by mijn goeje Neef,
In schaduw van die selfde Bomen,
Of op de kand der selfde Stromen,
Daer men wel eer Rondeelen schreef,
Daer sit ghy light gerust te Dampen,
Wijl ick het selfde sit en doe,
In Zee, ontrent het Vleck Botrou',
Doch dick verselt van Smart, en Rampen,
Want schoon het Gout my redelijck,
Ja ruym genoegh word toe gesmeten,
Wijl ick een dingh niet kan vergeten,
Soo ben ick Arm, al word ick Rijck.
Steets speelt 'er noch door al mijn sinnen
Het Beeld van dat bevalligh Dier,
Dat door haer Oogs betoverend Vier
My drongh voor eeuwigh haer te minnen;
Geen Uur passeerter op den Dagh,
Of 'k denck wel tienmael aen dat Maetje;
Dat Net-gevormde Potentaetje,
Wiens weer-ga noyt de Wereldt sagh.
Steets denck ick, of ick van mijn Leven
My uyt dit droevigh Mooren-Landt
Wel eens sal wed'rom sien geplandt,
Ter steê daer 't Hart noch is gebleven?
Dat is, by Haer, en oock by U,
Mijn waerdste Vrind van al mijn Vrinden,
Die 'k altijdt meer als Broeder Minde,
En nimmermeer soo seer als nu:
Nu segh ick, dat ick u moet derven
En al dat soet vermaeck met een,
't Geen onder Duysent Koddigheên,
Ons vaeck schier deê van lachen sterven.
Ach! hoe speelt daeglijcks mijn gedacht,
Op al de Geuren die wy samen
Soo vaeck by onse Kinders namen,
Wiens weer-ga ick noyt weer verwacht.
Want, schoon ick al weerom moght komen
Van hier, in 't waerde Vader-land
Dan ben ick licht al van den Tant
En al verdort als ouwe Bomen.
Want, schoon dat ick hier Venus schouw
Gelijck een pest, van alle Pesten:
En dat ick meê, tot mijnen besten,
Niet heel veel van Silenus houw:
Soo meen ick dat de Tracassade,
Die 'k vaeck langhs Land, en Water doe
En 't roosten van de Son daer toe
My maecken sal tot Carbonade.
Gelijck ick nu in dees Canò
Wijl ick dit Schrijf, kan ondervinden;
Wijl dat de Son, spijt Zee, en Winden,
My braed, soo Geel als Haver-stroo.
Denck eens wat ick dan wel sal lijcken
Na 't afzijn van een vijf, ses Jaer?
Gewis, ick loop wel light gevaer
Dat men my laet voor Mumie kijcken.
Doch 't schaedt niet; Ick heb noch wel moedt,
Dat ick noch in mijn Hart, en Aaren,
Wel een Restantje sal bewaren
Van 't oud Galand, en Geurigh Bloedt.
Op dat wy, op mijn weder-keren,
Noch menighmael, gelijck wel eer,
Te samen rymen, keer, om keer,
En lachen dat ons' Oogen keeren.
Nu magh ick hier, noch voor een tijdt,
Wat leggen talmen by de Mooren
Maer 'k sal den Dach noch sien geboren
Dat ick dit Land sal schelden quyt.
En dat ick redelijck geladen,
Met 't Minerael van dit Quartier,
Weer sal gaen Dampen by het Vier,
In plaets van in de Son te braden.
U hoop ick in die oude staet
Noch eens gesond weerom te vinden,
Met al het tal der goeje Vrinden
Daer 'k noyt voor dees van wierd versmaedt.
Om noch een koppeltje van Jaren,
Vol Vreughd te slijten in een Land,
Daer al mijn hoop aen is verpandt,
En 't geen mijn luck kan op doen klaren.
Maer saght: wat 's dit? Ick hoor, terwijl
Ick dese Regels sit te malen
Een van ons Volck, tot twee drie malen
Uytroepen, 'k sie een Zeyl! een Zeyl!
't Geen my sal dwingen nu te enden,
Om met het schip Zeelandia,
Daer ick soo stracks in stappen ga,
De Steven Zeewaerd in te wenden.
Vermits dat wy de Caravel,
Van verre diep in Zee beoogen,
Die 'k wensch dat w'attrapperen mogen,
Om hem te brengen in de Knel.
Adieu dan Vrind! wy gaen laveeren,
En veet'ren 't Zeeuwtjen na zijn Vleys,
Den Hemel geeft hem ons tot prijs,
En u al wat ghy kund begeeren,

Focquenb.

73. Liefdens onversettelijcke Standtvastigheydt, Vertoont in de wonderlijcke Trouw-gevallen van Alerame en Adelasia.

HEt Keyserrijck van 't Westen, dobberde op de ongestuyme Golven des Oorloghs, waer door gansch Duytslandt by na beswijckende, op het Punt was geheel te gronde te gaen, door de gedurige Roveryen, Brandtstichtingen, en Moorden der Barbaren, (wanneer om dit onweer te stillen, ontrent het Jaer Negen-Hondert, en Veertigh, na de Geboorte onses Salighmakers:) Otto, de twede van dien Naem, en de eerste onder de Duytsche Princen, met de Keyserlijcke Kroon verçiert wierd.

Dese, de Vyanden verdreven, het Keyserrijck in rust gestelt, en vele verbrande, en gesloopte Steden herbout hebbende; droegh in Vrede, gedurende den tijdt van 37. Jaer, met de grootste lof des Werelds, dien wytberoemden Scepter. Of hy grooter Eer door de Weegh-schael van Astrea, of door het Slagh-Swaerd van Mars verkregen heeft, staet noch te Oordelen. Duysent deughden verrijckten sijn Kruyn met Laurieren: en Duysent overwinningen vervulden sijn Handen met Palm-Tacken. Hy verdreef de Halstarrige Ongeren uyt Duytsland: bestreedt, en versloegh, de Bohemers door een lange, en halstarrigen Oorlogh: braght 't onder de Slavoners: verrnielde de wederspannigen: trock driemael over in Italien: versloeg Berengarius: die sigh van dat Rijck met gewelt had Meester gemaeckt: verdreef van daer de Sarazynen en Griecken; in 't endt, sliste de oproeren van Romen, bevredighde Italien: en gaf aen Duytslant een bloeyende, en langhdurige Vrede. Soo dat hy in de loop van sijn Regeringe, meer overwinningen, dan dagen, en meer Zegen-pralen dan Oorlogen dee tellen; waer door hy, door soo veel heerelijcke, en loflijcke daden, met reght den Tytel van den Grooten Otto verkregen heeft.

Begiftight met soo veel eer, wierdt hy daer en boven van den Hemel verrijckt met een Dochter, Adelasia genoemt, in dewelcke de Schoonheyd, de Deught, en de Minnelijckheyd boven alles, door een onderlinge twist, om het grootste voorrecht scheenen te strijden. Sy, in de eerste Jaren van de Regeringh haers Vader, by na al Huwbaer zijnde, sagh sich wel haest in staet, van sich wel haest van de gansche Wereldt voor Keyserin der harten te doen eeren: nadien het onmogelijck was so Godlijcken light te sien, sonder soo veel volmaeckte Zeden aen te bidden.

Dit groote Hof bloeyde vast door de vermaerste Princen, en Ridders, die alsdoen de Wereldt droegh, terwijl dat (om de Kryghsoeffeningh, en de bestieringh van een Scepter te leeren, onder soo lofrijcken Keyser) daer van alle kanten de Edelmoedighste, en dapperste Ridders, als na hun School, toe vloeyden. Onder alle dese, sagh men gelijck een Zon onder de Sterren uytblincken Alerame, Prins van Saxen, dese in het bloejenst van sijn Jaren, vertoonde sich als een Blom van aengenaemheyd, doende onder een minnelijcke gedaente van Schoonheyd, in sich sien het afbeeldsel van een onvergelijckelijcke dapperheyd. Indien in de Keyserlijcke Salen, Dansen, Mommeryen, of andere spelen wierden aengerecht, Alerame was die geen, die door sijn aerdigheyd, vermakelijcke vonden, en geestige bewegingen, altijt de eer van de vrolijckste, aerdighste, en beminnelijckste Hovelingh te zijn, verkreegh. Indien 'er in een heerlijck Tournoyspel, of in diergelijcke andere gevechten, een teken van een ware dapperheyd, in een geveynsde Oorlogh was te geven, noyt vond men iemand, die beter een Paerdt wist te beschryen, den Ringh te loopen, een Lans te drillen, of den Degen te handelen. In 't endt, hy was in dit Hof het eenige voorwerp van Liefde, by de Juffers, van nydt by de Hovelingen, van gunst by den Keyser, en van verwonderingh by een ieder.

By soo veel geesticheyd, en by soo grooten dapperheyd; voeghde hy noch grooter Ziel, dewelcke eghter niet machtigh zijnde de schoone Oogen-stralen van Adelasia ongequest 't ontkomen, wel haest met Duysent andere tot in sijn binnenste, met dat hevige Vuur, 't geen men liefde noemt, ontsteken wierd. En sy (die geheel van Ys was, voor de Konincklijcke liefde, van veel gekroonde Hoofden), veranderde wel haest geheel in Vuur, door de besmettingh van de suyv're Minnevlam, van desen haren onderdaen, soo wel door Eerbiedt en Plicht, als door Liefde. Het onderscheyd van hun staedt, was niet machtig haer dese ongelijcke Liefde te ontraden. Want waer de Minne-God het besit verkrijght, daer moet de Grootsheyd wijcken. Onmogelijck was het haer, dit wassende Vuur, langh onder de assen van Veynsery te verbergen:

De Brandt die alreets het Dack lichterlaegh begint uyt te slaan, kan niet dan van de gansche Stadt gesien worden.

De Liefde noch een teer, en eerst Geboren Kindt zijnde, is lichtelijck met weynigh Windels te bedecken: maar in wasdom toenemende, en by na een Reus geworden zijnde, soo is het onmogelijck die aen een ieder te verbergen. Het Hof, heeft, gelijck de Faem, Duysent Oogen om te sien, Duysent Ooren om te hooren, en Duysent Tonghen om alles 't geen sy hoort, en siet te vertellen.

't Gerucht van hun liefde, al een wijl onder de Hovelingen gelopen hebbende, quam eyndelijck mee ter Ooren van den Keyser, die in sulcks te hooren misschien de alderlaetste was; nadien de Faem in 't Stuck van Eer, op 't alderuyterste aen de aldernaesten, en 't alderlaetste aen d'aldereerste komt. Dit gerught vergramde den Keyser op 't alderhooghste, hebbende de Princes alreets tot een voordeliger Huwlijck geschickt, overeenkomende met sijn Keyserlijcke Maeghtschappy; dit deed hem de lichtvaerdigheyd van Adelasia vervloecken, en de reuckloosheyd van Alerame haten; Maer door de voorsichtigheyd geleert, wilde hy geen uyterlijke tekenen van sijn gevoelen, doen blijcken. De saken van staet en van eer, moeten ondoordringelijck, onder het Zegel van een onquetsbare geheymenis besloten blijven. En de misdaet en kan niet verborgen zijn, wanneer de straf openbaer is. Om het eerste niet te haestigh kenbaer te maken, dee dit den Keyser het laetste noch tot nader blijcks uytstellen: Alsoo hem met een oock niet onbekendt was, dat Alerame (hoewel zijn Onderdaen) een loflijck Ridder, een doorluchtigh Prins, en dienvolgens door sijn verdiensten sijn Dochter wel waerdigh was.

Sijn gramschap dan voor een tijdt veynsende, verwachte hy met vlydt een nieuwe gelegentheyd, door welckers schijnbaerheyd hy den wortel van dit gehate, en groejende onkruyt moght uytrucken.

Dese openbaerde sigh wel haest, Nadien de gelegentheden en oorsaken van beschuldiginge, aen groote Princen en Vorsten noyt ontbreken.

Op eenige schijnbare vermoedens sijn straf dan grondende, verbande hy Alterame voor eeuwigh uyt sijn Hof: en korts daer na onder schijn van vermaeck te gaen nemen, besloot hy Adelasia buyten op het Landt, in een seer vermakelijck doch niet minder welbewaert Casteel.

Dus wierden dese twee getrouwe Minnaers gescheyden, en op de wreetste manier des Werelts van een geruckt.

Doch het is niet waer dat het afzijn alle diepe wonden geneest, misschien dat sy allenskens eenige kleyne quetsuuren kan doen heelen? maer het Hart getroffen zijnde, soo is sy onnut en de wondt ongeneeslijck. Wat baet het Hart de vlught, wanneer het de Pijl die hem de Lendens doorboort, met sigh draegt? Door een alte wreede Wet, is een Menschelijcke Natuur gelijck de Palm-Boom, geneygt tegen den last die hem druckt op te steygeren.

Het afwesen vermeerderde het verlangen, en de scheydingh der Lichamen verdubbelde de knoop hunner Zielen. Adelasia geen tydingh van hem vernemende, leefde een leven soo droevigh, als ongeluckigh. De Muren die dit Landthuys omringden: beslooten, en benauden met een haer Ziel. De Bloemen, die de Hoven aldaer verçierden, waren aen haer soo veel Doornen die haer het Hart doornagelden; Al haer gedachten wierden alleen na haer beminde Prins gedreven: en van hem gescheyden zijnde was al haer vermaeck var te soecken, En 't Leven self haer niet dan verdrietigh.

Alerame ondertusschen, aen wien de ware oorsaeck van sijn Ballinghschap niet onbekent was, doolde in verscheyden vergelegen Lantstreecken, ruym twee jaren langh, om de gramschap des Keysers t' ontvluchten: maer indien de vrees hem al vliedende Duytslandt had doen verlaten, de Liefde door noch grooter macht, trock hem eyndelijck weder derwaerdts. Aldus door dese schoone Zeyl-steen van sijn Ziel, getrocken, vervoegde hy sigh op nieuws in een arm gewaet, en in een vermomde gedaente ontrent het Casteel, waer hy Adelasia wist in besloten te zijn: en hoewel den ingangh daer van, aen al de Wereldt verboden was, soo was het hem eghter onmogelijck, die Noortpool, van al sijn wensch te verlaten. O Sotheyd der buytensporige Minnaers! zijn leven! somtijdts sijn Ziel selfs in een openbare gevaer van die te verliesen te setten, door een ydele begeerte, dewelcke gewent is meer rampspoed dan vreugde na sich te slepen, en dickwils maer een vreughde die alleen in een inbeeldinge bestaet, en die het onmogelijck is te bekomen! Want wat klaerder teken kan men oyt van een sinnelose Harts-toght geven, dan sigh selfs neer te storten in een so oogschijnelijcken gevaer, 't welck in plaets van voordeligh te zijn, niet dan alle ongevallen veroorsaeckt, onder de gedaente van een ingebeeldt genot?

Soo sietmen een verdoolde mugh rontom het glinsterende Kaerslight swieren, tot dat hy eyndelijck door de Oogbetoverende vreught, sijn verlangen met sijn leven uytblust.

Alsoo souw oock Alerame (door eenigh quaet vermoeden 't geen men van sijn verblijf aldaer, alreets had beginnen te krygen) sijn leven voor wis gelaten hebben, ten ware den Hemel door sijn voorsienigheyd de suyverheyd van dese onderlinge liefde aenmerckende, en de gewenste vruchten van dit Huwlijck voorsiende, hem van dit groot gevaer niet bevryd had.

Een tydelijcke waerschouwingh, van dat hem eenige lagen geleyd wierden, hem van eenige naburige Harders ter ooren gekomen zijnde, deed hem sijn voorgenomen aenslagh verlaten, en sigh op het spoedighste van daer begeven.

De verliefde Adelasia korts voor sijn vertreck, een weynigh kennis van sijn verblijf ontrent het Casteel, gekregen hebbende, 't geen haer van vreughde, van haer Minnaer soo dight by haer te hebben, by na deed opspringen, en om sijn drygend ongeluck, de grootste droefheyd des Wereldts deed gevoelen, een lange wijl in haer Ziel verscheyden stoute voornemens overdacht hebbende; had eyndelijck beslooten sigh op een van haer bewaerders, aen welckers genegentheyd sy niet niet twijfelde, te vertrouwen; dese, na dat sy hem de besonderheden van haer liefde ontdeckt, om bystandt gebeden, en eyndelijck geheel tot haer dienst bewogen hadde, besloot sy haer beminde Prins heymelijck na te senden.

Dewelcke hem na eenige daghreysen op de Grensen van Saxenlandt achterhaelt hebbende, in stilligheyd een Brief, met het Hart voor gestelt, en met de handt van sijn beminde Princes geschreven, overleverde: waer in sy hem voor eerst afbeelde, hoe seer haer sijn leven ter harten gingh, van het welcke het hare alleen was hangende; dat hy sigh had uyt dese Landtstreeck te begeven, om de lagen, die sy hem wist geleydt te worden, t'ontgaen: Daer na hem versekerende van de Eeuwighdurentheyd harer Liefde, beloofde sy hem op nieuws een onverbreeckelijcke getrouwheyd, van voornemen zijnde: of, met hem te leven, of sonder hem, van al de wereld afgesondert te sterven: Voorders bad sy, hem, en haer een veylige plaets te willen voorschrijven, waer sy, verselschapt van desen selfden Dienaer, en van noch een haer toevertrouwde Staet-Juffer, hem in vermomde gedaente souw kunnen komen vinden: hopende dat de Liefde haer souwde een middel aenwijsen, om de oogen haerder bewaerders te bedriegen, alle vervolgingen te ontmijden, en hem in 't kort weer te sien.

Geheel verwondert en ontstelt stont Alerame, over so stouten voornemen van een Keyserlijcke Dochter, waer uyt hem licht te besluyten was, van hoedanige stof haer liefde tot hemwaerts was. 't Is wel waer dat hy met eenen oock klaer genoegh bespeurde, hoe twijffelachtigh desen aenslagh was, en in wat blijckelijck gevaer hy sigh met sijn beminde Bruyt stellen soude; maer de Liefde is blindt, en blindelinghs is het dat sy haer navolgers gewendt is te lyden: Weshalven dese Bode weder afgeveerdight hebbende schreef hy haer weerom, haer tijdt en plaets stellende, waer hy haer soude komen vinden, met een de wegh aenwijsende dewelcke sy om daer te komen te volgen hadde, met belofte van haer op het spoedigste aldaer [te] ontmoeten, om haer den wegh veyliger te maken.

Sy den Brief ontfangen hebbende, maeckte sigh geheel verheught, en kloeckmoedig tot den aenslag gereet. Een groot getal van haer Rijckste Juwelen by een vergadert hebbende, en den bestemden dagh gekomen zijnde, braght sy soo veel by haer bewaerders te weegh, dat sy onbekendt, en in Boerinne gewaedt, heymelijck met een Staet-Juffer, en den boven gemelden Dienaer, haer Gevangen-huys ontsnapte, en sich op Reys begaf.

Hun wegh verhaestende, en in 't kort ter plaetse gekomen zijnde, waer sy sigh in Mans klederen, die men daer voor hun gereet gehouden had, moesten verkleden: begaven sy sigh in dat gewaet, op het spoor 't geen Alerame haer had voorgeschreven. Maer alsoo sy met de grootste vrees des Werelts gingen van vervolght, of bekent te zijn, verdwaelde sy allenskens onwetende van den rechten wech, gerakende in een groot, wilt, en dicht bewossen Bosch: Waer sy niemandt vindende, die haer weer op het rechte spoor konde leijden, soo langh in hun verdwaling voortgingen, tot sy van de nacht overvallen wierden. Dewelcke door de dichtheyd, en hooghte der Boomen veel duysterder dan na gewoonte zijnde, met eenen al de vrolijckheyd harer Zielen met een donckere Nevel bedeckte.

Van haer Paerden getreden zijnde, begaven sy sich onder het geblade dack van dese Woestijn, om door een weynigh rust het gewenste Dach-licht te verwachten, het welck sy hoopte dat haer weer op den rechten wech souw helpen.

Doch in 't aldernaerste van den Nacht, terwijl sy vast op de harde aerde neer gelegen, van de slaep besigh waren een weynigh rust te Bedelen, wierden sy op 't onversienst het Hoefslagh van eenige Paerden, en een onder een gemenght geluyt van verscheyden stemmen gewaer; 't welck sy, scherp toeluysterende, in 't endt bevonden voort te komen, door een troep struyckrovers, dewelcke om een buyt, die sy kort te voren scheenen gestolen te hebben te delen, sich in dese onbewandelde eensaemheyd begeven hadden.

Het welcke de schoone Princes met haer geselschap, om hun gevarelijcken staet, in de grootste ontsteltenis des Werelds braght. En nademael het vluchten, sich ontdecken was, en oorsaeck van in hun handen te vallen, waren sy genootsaeckt geheel stil en onbewegelijck den uytkomst te verwachten. Maer het gebries van een hunner Paerden, verriedt kort daer aen hun stilswijgentheyd, en bedroogh al haer hoop. Dese Booswichten hier op toelopende, vonden drie Personen, die sy aen hun Manne, en kostelijcke Klederen voor drie Ridders namen, dewelcke sy besprongen, en met ontallelijcke wonden belaste, waer door de Dienaer, en de Staet-Juffer doot, en Adelasia Zieltogende op de plaets bleven leggen. Sy wilde haer uytplunderen, maer in haer Vallysen soo veel Gout, en Juwelen vindende, bleven sy daer door niet minder voldaen, dan verwondert. Vertrouwende nochtans dat het Persoonen van grooten staedt waren, en dat die lichtelijck van eenige leytslieden mochten gevolght worden: en alreets sienden dat de Morgenstondt begon aen te breken, begaven sy sigh op het spoedighste daer van daen, om een andere veylige plaets te soeken, om desen hunne Rijcken buyt in ruste te delen.

Alerame ondertusschen, met een goeje bende welgewapende Mannen van sijn trouwste onderdanen, aen dewelcke nochtans hun Meesters aenslagh onbekent was, sich op wech gestelt hebbende, om Adelasia te ontmoeten, was op het hoogst verwondert van haer den ganschen dach niet vernomen te hebben; weshalven hy (aen de welcke de omleggende doolwegen niet onbekendt en waren) twijfelende aen haer verdwaling, begon te geloven, dat sy het rechte spoor missende, misschien in het dichtste van 't Bos mocht vervallen zijn. In dese gedachten een groot gedeelte van de Nacht dese Wildernis met sijn by hebbend geselschap doorlopen hebbende, bevond hy sich op 't kriecken van den dach, ontrent dese plaets, waer dit dodelijck toeval geschiet was. Hier sach hy niet sonder groote ontroerenis drie bloedige, en neergevelde Lichamen, onder dewelcke, hy van 't Paerd stijgende, sijn waerde Adelasia wierd kennende, dewelcke op 't punt was, van haer Vermoorde metgesellen wel haest te volgen. Sy hem echter, hoewel ter nauwer noodt, kennende, begon hem in 't kort met een verflauwde stem, de oorsaek van haer ongeluck, en dese deerelijcke ontmoetingh te verhalen.

Hoe dat door dese doodelijcke tijdingh, en op dit ellendigh Schouwspel Alerame te moed was, bedencke een ieder die een menschelijck Hart heeft. Hy stierf niet? neen: nadien de gramschap, die geheel van Vuur is, de droefheyd die geheel van Ys is, ten dele dee smelten: Waer door de droefheyd sijn kraght verliesende van hem te dooden, hy van de gramschap voor die tijdt het leven behield.

Swerende een bloedige wraeck over dese Moorders te plegen, die hy verstond dat korts voor sijn komst vertrocken waren: en twee van de sijne tot bewaringh, en tot bystandt van de Prinçes gelaten hebbende, trock hy van de rest gevolght, op een volle galop die Schelmen achterna: Dewelcke sy in 't kort achterhaelt hebbende, met sulck een kloeckmoedigheyd besprongen, dat maer eenige weinige sich door de vlucht hun handen ontruckten, blyvende de rest op de plaets doot geslagen, meest door de wraecksuchtigen Arm van de vergramden Alerame; hier op hun buyt weer mee draeghende, begaven sy sich wederom in haest, ter plaetse daer sy de schoone gequetste gelaten hadden.

Alerame sijn gramschap uyt geblust hebbende, trachte van gelijcken sijn droefheyd, door een menighte van tranen, waer mee hy de half-stervende Oogen van sijn waerde Bruyd besproeyde, uyt te storten: En haer in geen staet siende, van haer in het naeste Dorp te kunnen brengen, begon hy indachtigh te worden, dat daer ontrent in een eensame Spelonck een seker Kluysenaer woonachtigh was, dewelcke door sijn Vroom, en Godsaligh Leven, van de omleggende inwoonders, voor een seer heyligh Persoon gehouden wierd: Daer was het dat hy haer op sijn eygen armen, soo gevoegelijck als mogelijck was, na toe droegh.

Den Kluysenaer, de Prins Alerame kennende, ontfingh hun met de grootste Liefde, en goedertierentheyd des Werelts: En nademael hy door zijn hogen Ouderdom, en een langhdurige ondervindinge, eenige ervarentheyd verkregen hadde, van met eenige kruyden, die hem het Bosch in goeye menighte uytleverde, verscheyden qualen te genesen: wilde hy mede de wonden van de Juffer besien: en die niet voor doodelijck gekeurt hebbende, verbandt hy die, met versekeringh, van haer in korte dagen door de hulp des Hemels tot volle genesingh te brengen.

Dese uytspraeck gaf Alerame met een groote blijtschap het leven weer, en aen de sijne niet minder, dan aen den Heremiet de Naem, en staet van Adelasia verbergende, gaf hy voor, haer een Juffer van geringen staet, en veel minder dan hy te zijn:

Maer dat nochtans haer uytmuntende deugden, en sonderlinge schoonheyd, hem door een kuysche, hoewel blinde Liefde hadden bewogen, haer tot sijn Bruydt te verkiesen: En haer Naem een weynigh veranderende, liet hy haer Alassia noemen. Daer na, van dit alles, aen al de sijnen de stilswijgentheyd bevelende, gaf hy hun verlof van sigh na hun huysen te begeven, niet by sich houdende, dan twee van sijn aldertrouwste, en welbekenste Dienaers.

Weynigh dagen gingen 'er verby, of door de minnelijcke voorsorgh des voorsichtigen Kluysenaers, en door de getrouwe bystandt des sorghdragenden Minnaers, bevonden sigh de wonden van Adelasia die sy van de rovers ontfangen had, 't eenemael genesen, maer de quetsuren die haer de Liefde gegeven had, bleven in hun beyder Zielen gedurigh even varsch, en levendigh.

Soo dra sy in haer vorige stant gekomen was, dede sy sich van den Godsaligen Heremiet, op hun bede met weynigh omstandigheden wettelijck door den bant des Huwelijcks verbinden. Het gebreck van een Prachtigen Bruyloft, wierd in haer vergolden, door de vergenoeghtheyd der Harten. De Armoede van een Kluys, was aen Adelasia meer waerd in het geselschap van Alerame, dan oyt al de Heerlijckheyd van het Keyserlijck Hof, aen haer souw geweest hebben, sonder hem. En inderdaet het zijn niet de leckernyen, de Prachtigheyd, en de eer, die door sigh selfs aen onse ziel vernoegingh kunnen toe brengen: maer de genoeghsaemheyd van het Hart alleen, is machtigh ons de Vrede, en wellust te doen gevoelen, die sonder haer op de Wereldt niet is te vinden: Niet minder vreught heeft dickmael een onvermoeyden Jager, in het opdoen van eenigh vreesachtigh Wildt, door hem met Sweet, doch met vermaeck achtervolght, dan een Machtigh Veldt-Overste, door het winnen van een machtige welbeschermde Stadt: En meer vrolijckheyd vind men menighmael in 't Hart van een onnoos'le Harderin, in haer Hooft, en Boesem verçiert te sien, met een weynigh by een-gevoeghde Rosen, of aengename Angelieren, dan in een Prachtige, en Hoofse Juffer, in spijt van al haer Perelsnoeren, en Edele Gesteenten, daer sy dagelijcks vol Hoogmoet, de moeyte neemt, van sigh meê op te toyen.

Het is wel waer, dat de vergenoegingh van dese twee Minnaren niet langh duurde; maer wat isser ter Wereldt dat niet dagelijcks sijn veranderingh onderworpen is?

Nauwlijcks waren daer drie dagen na haer Trouwdagh voorby gegaen, of sy sagen op een avont den Heremiet komende van een Siecke in het naeste Dorp te versoeken, met een verbaest gelaet, en al hygende tot hun komen lopen; dewelke terstondt voor alle dingh Alerame badt, soo daedelijck met sijn Bruydt, Juwelen en knechten met hem te gaen, om seeck're swaerwichtige redenen. Het welck sy deden, terwijl hy haer op het spoedigste leyde aen een by gelegen Steen-Rots Dewelke in dese Wildernis met sijn Kruyn de toppen der Bomen overrijckte, waer in hy haer, door verscheyde enge, en dicht bewossen paden deed ingaen, dewelcke aen niemandt dan hem bekendt waren. Dese Klip van binnen hol, en redelijck wijdt zijnde, ontfingh door een seeck're kloof die hy in sijn bovenste gedeelte had, lichts genoegh om malkander, met alles 't geen er in was te kunnen sien. In dese Rots was het, dat hy gewent was somtijts sijn vertreckplaets te nemen, wanneer hy in stilheyd sich alleen met sijn geestelijcke gedachten wilde besich houden. Al het Huysraedt 't geen dese droevige woningh verçierde, was niet dan een Kruys, een Doots-hooft, en een Geessel, dienende tot sijn gebeden, overdenckingen des Doots, en tot Castydingh sijns Lichaems. So dra hy haer hier gebracht hadde, keerde hy sich na Alerame, tot den welcken hy seyde, dat 'er een Keyserlijck gebodt tegen hem was uyt gegaen, het alderstrafste en gestrengste, dat men oyt gehoort had. Dat sijn misdaet niet bekendt was, maer dat men seyde dat hy gesondight had in een stuck van gequetste Majesteyt: het welck hem Duysentmael de Doot schuldigh maeckte. Dat sijn Keyserlijcke Majesteyt, met seer strickten last, aen alle Gouverneurs sijner Provincien, een groot getal gewapende Mannen door het gansche Rijck had doen senden, om hem te doen achterhalen, vast te houden, en gevangen te brengen, met al die genen die by hem souden gevonden worden. Hier voegde hy by, dat een Bende Soldaten, eenigh vermoeden gekregen hebbende van sijn verblijf in dese Heremitagie van het Bosch, sich derwaerts souden spoeden, en misschien daer nu alreets waren; en dat hy derhalven bewogen door een Christelijcke liefde, en Vaderlijcke genegentheyd had goet gevonden, hem in dese Rots te versteken, waer sy in volle sekerheydt konden blijven, tot dat dit nakend onweer soude voorby zijn, om alsdan een veyliger verblijf-plaets te beramen. Dit geseght hebbende, en haer belovende haer soo dra als mogelijk was, daer van daen te komen verlossen, verliet hy haer, om in sijn Kluys de Soldaten waer te nemen, en op de toestant der saecken te letten.

Seer wel hadden dese twee getrouwe Minnaers gedacht, dat soo dra de Keyser sijn Dochters Vlught souw gewaer worden sijn gedachten wel souden zijn, dat Alerame daer de handt aen moest gehad hebben, en dat hy derhalven groot gerucht souw maken: Maer sy hadden niet geoordeelt dat hun gevaer daer over so groot, en so haest aenstaende souw geweest zijn; weshalven haer sulcks in een Zee van onstuyme gedachten, en schrickelijcke droefheyd begon te dompelen.

Den Kluysenaer ondertusschen aen sijn woonplaets gekomen zijnde, vond die alreets omçingelt, en vervult met gewapende Mannen, dewelcke hem daer dien ganschen dach geselschap hielden, doorsnuffelende niet alleen met alle neersticheydt dese kleyne Heremitagie, maar oock alle plaetsen daer ontrent gelegen; doch in 't endt geen voetstappen van Alerame vernemende, waren sy genootsaeckt, dese plaets te verlaten om hem in andere gewesten te gaen soecken.

Van dese verstont den Kluysenaer, dat al het Keysers Krijghsvolck door alle gewesten des Rijcks afgesonden, en vespreyd waren om hem te soecken. Dat sijn beschuldigingh was, de wechvoeringh van de Prinçes Adelasia. Dat den Keyser, aen alle Vorsten, en Prinçen, posten had gezonden, met last den eenen soo wel als d'ander vast te houden, aen haer de misdaet bekent maeckende, om haer in sijn maght te krijgen, 't zy ver, of naby, 't zy levend, of doot. En dat hy derhalven een seer groote somme gelts had laten uytroepen, tot loon van die gene die haer de Vryheydt, of Alerame het leven soude benemen.

Dese deerelijcke tijdingh gingh den beleefden Kluysenaer op het spoedighst aen den bedroefde Alerame verhalen, aen dewelcke het ongeval van sijn beminde Bruydt Duysentmael gevoelijcker was, dan sijn eygen gevaer. Onmogelijck was het hem langer bedeckt te houden, dat dese Juffer die hy getrouwt had, de Prinçes was. Waer op hy sigh met den Kluysenaer begon te beraden, wat best in dit swaerwichtigh toeval diende by der hand genomen te zijn.

Sijn Voorstel was, dat Adelasia, verselt met den Heremiet, sigh voor haer Vaders voeten soude gaen werpen, om hem om vergiffenis over haer Vlught te bidden, gevende al de schuldt hier van aen de listicheden van Alerame. Dat de twee Dienaers, om het gevaer van by hem gevonden te zijn, te ontvluchten, in sekerheyd na huys soude keren; en dat hy vluchtigh, onbekendt, en alleen, in var gelegene landtstreken dit gevaer souw soecken te ontwijcken: of wel, dat hy vallende in de handen des Keysers, alleen de straf soude dragen, van sijn Reuckeloosheyd, dewelcke hem de gedachten op soo verheven plaets had doen verheffen, en dat de schoone Adelasia, geen deel aen sijn ongevallen sou hebben.

De Edelmoedige Prinçes niet kunnende dulden, dat hy in sodanigen voorstel volharde, hier op sijn reden brekende seyde; dat, wyl den Hemel haer hadde samen gevoeght, sy hem eeuwigh, in alle voorvallen, tijden en plaetsen, een getrouwe, en een onafscheydelijcke metgesellin wilde zijn: en dat sy niet soo flaeuw van Hart, van Liefde, noch getrouwheydt was, van hem maer alleen in voorspoet by te willen blyven. Hier op wilde haer Alerame antwoorden, en haer bidden, haer eygen behoudenis te willen bewercken, en haer Keyserlijcke Persoon niet te willen stellen in de ongevallen, en gevaren, die de wrede ballinghschappen, en droevige Pelgrimagien gewent zijn met sich te brengen; Doch sy meer dan stantvastig in haer eerste voornemen; wilde, noch, en konde geen ander voorstel verdragen.

De twee getrouwe Dienaers van Alerame, offerden sigh selven op, om hem overal (waer het hem souw believen haer te leyden) te volgen, om een selfde lot met hem te delen: maer hy bedenckende, dat, hoe veel grooter het geselschap was, hoe lichter sy te ontdecken soude zijn, bedanckte haer voor dien voorstel, doch nam die niet aen. In 't endt wiert'er vast gestelt, dat Alerame, en Adelasia alleen, in rouwe Boeren klederen gekleedt, het Hayr af gesneden, en de teederheydt hunner gedaente door 't sap van eenige Kruyden verbastert, en een Plompe ommegangh nabootsende, haer Fortuyn souden gaen soecken, waer haer den Hemel geliefde te leyden. Op dit voornemen volghde terstont de uytvoeringh.

Den Kluysenaer besorghden hun van Kleederen, en alles 't geen sy nodigh hadden. De bedruckte Minnaers, voor sich behoudende tot haer onderhoudt, het kostelijckste, en draegbaerste der Juwelen, die sy beyde met sigh genomen hadden, bestedende de rest in Aelmoessen, en andere goede wercken na gevallen des Kluysenaers, uytgesondert een goet gedeelte, waer mede Alerame sijn twee Dienaren begiftighde. Hier na altesamen uyt hun Schuylplaets vertreckende, en sig in de Gebeden des Heremiets, en in de stilswijgentheyd der twee Saxen bevelende, scheyden sy sigh altsaem van een, begevende sigh, dese na hun Vaderlandt, den Heremiet na zijn kluys, en dese twee Minnaers daer 't geluck hun soude leyden.

Op dese Manier doorwandelden sy verscheyden Provincien des Keyserrijcks; soeckende altijdt de afgesonderste, en minst begangene wegen, en sigh dickwils onder verscheyde Namen verbergende.

En nademael door de tederheydt van Adelasia, niet gewent dus ongemackelijck te voet te reysen, hun daghreysen niet groot konde zijn, soo waren sy genootsaeckt op verscheyde plaetsen stil te houden, waer sy overal het strengh Gebodt tegen Alerame hoorden vergrooten, en met eenen de naerstige nasporingh die op hem in alle plaetsen geschiede. Doch den Hemel was haer gedurigh soo gunstigh, dat sy aen ieder onbekendt bleven, tot dat sy eyndelijck behouden tot Tirol quamen.

Daer was het dat in sekere Herbergh, waer sy sigh een nacht gehuysvest hadden, ick weet niet op wat manier, van eenige gasten bespeurt wiert dat sy een goeje Rijckdom van Juwelen by sig hadden, hoewel sy sigh arm veynsden, en soo veel het mogelijck was, sorgh genoech droegen om die te verbergen.

De openbare Herbergen dienstig tot het gemack der Reysigers, verstrecken dickwils tot verderf van eerelijcke lieden. De Roveryen, en Moorden, die soo menigmael in de Bossen, en op den wegh geschieden, worden den meesten tijdt in sodanige plaetsen beslooten, en voor genomen.

Sulcks geschiede mee aen onse twee Vluchtige Minnaers, dewelke daegs daer aen op de weg van Italien haer Reys vervolgende, sig op 't onversienst van een menighte Rovers besprongen vonden: dewelcke haer al hun Gout, en Iuwelen ontnemende, haer van alle hun onderhoudt beroofde, voegende alsoo noch by al hun andere ellende, de rampsalige arremoe. Aldus het Speeltuygh van alle rampen geworden zijnde, door oorsaek misschien vande al te groote onmatigheyd hunner verliefde Dolheen, sagen sy sigh genootsaeckt langs de wech hun Broodt te Bedelen, om hun ongeluckigh leven op te houden.

O Schielijcke omkeer (souw hier een Heyden seggen) van het drayende radt van de wanckelbare Fortuyn! Maer ô groote verborgentheyd (mogen wy wel seggen) van de Godlijcke Oordeelen! Een soo tedere Princes, Dochter van soo grooten Keyser, dus armelijck te vluchten, te Voet, al Bedelende, wie souw sulcks ooyt gelooft hebben? Doch in soo grooten verlies, verloor sy eghter geensins het minste deel van dat Vorstelijck, en Edel gemoet, 't geen haer de geboorte had mee gedeelt; sy beklaegden sig noyt, noch van den Hemel, noch van 't geluck, noch van sig selfs; maer met een onverwinnelijck Hardt, haer ongevallen verdragende, verstreckte sy menigmael tot vertroosten van den bedruckten Alerame.

Aldus hun wegh na Italien vervolgende, gedurigh, soo veel mooglijck was de Keyserlijke steden mijdende, beproefden sy die ellenden, dewelcke die gene gewent sijn te smaken, die arm, onbekendt, gebannen, en verlaten: der Vorsten gramschap ontvluchten, en onbekende landen doorwandelen moeten. Ruym drie Maenden duurde dese hunne Pelgrimagie, in het endt van dewelcke sy tot in het Alpische Geberght geraeckten, dewelcke een scheydingh maecken tusschen Lugurien, en Piemondt.

Vermoeyt van hun lange Bedelende Pelgrimagie, besloten sy sigh in dese Berghte t'onthouden, dewelcke eensaem, en onbewandelt de grootheyd hunner geboorte, konden verborgen houden, en aldus hun leven voor de vervolgingen des Keysers veyligh maken.

Sy sloegen sigh dan voor eerst neer, niet ver van den Rivier Tenaruns, in de eensaemheyd van een verheven Rots, ontrent een Casteel, Garresium genaemt, gelegen in een plaets tegenwoordigh Pietra dogna geheten. Alwaer noch huyden eenige overblijfsels van een Regen-back te sien zijn, van dewelcke de Faem seydt, dat Alerame met sijn Huysvrouw daer gewoont hebben; gelijck Leander Albertus, in sijn Beschrijvinge van Italien vermeldt.

Maer, of dat sy vreesden al te licht in dit Geberghte ondeckt te sullen werden, dan of sy de onderhoud van hun leven daer niet wel konden gewinnen,

Sy verlieten die in 't kort, en begaven sigh daer niet ver van daen in een ander Geberght, niet ver van de Stadt Savona gelegen. Waer sy, op een der selve, een groot, en dicht bewossen Bosschadie gewaer wordende ('t welck, als by na onbeganckelijck zijnde, voor een ieders dienst open stondt) voornamen, van aldaer hun werck te maken, van Hout te Hacken, Kolen te branden, en die in de naest gelegen Dorpen te koop te brengen, om alsoo hun levens Nootdruft te winnen. Een voornemen al te ongelijck, met de grootheyd hunner geboorten, doch van hun voorgestelt door de gelegentheyd, en uytgevoert door de nootsakelijckheydt. Sy voor eerst so veel Gelts gebedelt hebbende, waer mee sy een Bijl, een Saegh, en noch eenigh ander nootwendigh werck-tuygh konde kopen: en sigh met eenen van eenige tacken, en bladeren, door de hulp hunner Handen, een kleyne hut op geslagen hebbende, 't geen hun tot een woonplaats moest verstrecken, begonnen sy sigh in 't kort aen 't werck te begeven, 't geen hun den onderhoud souw verschaffen.

Alerame was met een kloecke, en stercke Jonckheyd begaeft, en Adelasia, hoewel op gevoedt met een uytnemende saghtigheydt, was nochtans van gelijcken hardt genoech van Natuur, en nu alreets door haer lange, en ongemackelijcke Pelgrimagie veel tot de moeyelijckheden, en den Arbeyd gewent. Soo dat sy door hun naerstigheyd, en moeyten in 't kort een groote menighte Kolen versamelden. Dese plaght in 't begin Alerame, met opgeschorte lendenen, in Bundels gebonden, sich op de Schouderen te laden, en die in de naest gelegen plaetsen te verkopen. Maer door hun arbeyd, en spaersaemheyd, een weynich Gelts, boven hun dagelijcks Broodt, over gegaert hebbende, kost hy sigh voor eerst een Esel; en kort daer aen, noch een ander, en die beyde met sijn Koopmanschap ladende, was hy gewent die selvige in dese Stadt Savona te marckt te brengen, hebbende sich selfs een nieuwe wech gebaendt, door het onbeganckelijckste van het Bosch.

In soodanigh een Bergh, Bosachtige, en afgesonderde Plaets, en in soo moeyelijcken staedt, volharde dese Edele Minnaers, gebooren tot vorstelijcke Leegers, en Konincklijcke Troonen, in hun manier van leven, den tijdt van sestien Jaren.

Soodanigh was nochtans de genegentheyd, waer meede sy malkander, tot verwonderingh lief hadden dat al de bitterheden van hun onluckig leven, voor hun niet dan soetheden waren, door de minlijckheyd van hun aengenaem geselschap.

Gedurende dese tijdt, verkregen sy tot waerdige vruchten van hun kuysch Huwlijck, seven kinderen, alle van het mannelijck geslacht, en alle van de natuur begiftigt, met een heerlijk en aengenaem wesen, en met een wonderlijck verstant, waer by sich voeghde een edele opvoedingh, meer over een komende, met de doorluchticheydt van hun bloedt, dan met de nedericheyd van hun staet.

Met de Konincklijcke Melck des Moeders, Konincklijcke geesten insuygende, verkregen sy van hun Kindsheyd af, door de Moederlijcke onderwijsingh, Konincklijcke zeeden, en Godvresende gedachten: tot hun Jongelinckschap gekomen zijnde, wierden sy van hun Vader, in de kennis der Letteren en der goede zeeden, als meê in de Ridderlijcke Wapen-oeffeningen onderwesen, in die uuren, dewelcke hem buyten sijn gewoonen Arbeydt tot rust verstreckten. Weynigh onderwijsingen waren genoech aen de begrijpelijcken, en levendigen aert van dese edele verstanden: soo dat sy in 't kort soodanigh wierden, dat sy, en tot troost van hun Ouders, en tot verwonderigh van een ieder verstreckten. De Jaght was in hun eerste Jaren, haer gewoonelijcke oeffeningh, waer in sy sich soo meesterlijck met de Swijn-spriet, Boogh en Pijlen wisten te behelpen, dat geen Wilt voor hun veylich bleef, in dit Bosch, waer uyt sy hun Huyshouding dickwils meer dan overvloedigh versagen.

Den eerst geboorne, dewelcke Wilhelmus genaemt was, soo dra hy tot de jaren van een bloeyende Ouderdom gekomen was, dewelcke het lichaem op sijn starckste maeckt, en aen het gemoet het onderscheyd van saken leert, konde langer niet verdragen, dat sijn beminde Vader in Persoon met soo grooten ongemack, de Koolen in de Stadt gingh te koop brengen, en dese last selfs op sich nemende, begon hy hem van dese, en veel andere moeyten 't ontslaen: maer de Stadt te doorsien, en met de steedelingen te handelen, ondeckten hem te met veel saken die hem tot noch toe onbekent geweest waren: en deed hem tot verscheyden dingen lust krijgen, waer hem sijn ingeboorene edelmoedigheyd toe neyghde. Waer door hy somtijdts voor het gewonnen Kool-geldt, nu een Rapier, of Poock: dan een Veder-bosch, en somtijdts een Sparwer, en een Valck, en s'anderdaeghs een Boogh, en Pijlen bestondt te kopen, Waer door hy (nalatende de Huyshoudingh met nootsakelijck onderhoudt te versorgen) wel haest dat weynige 't geen sijn Ouders hadden over gegaert, begon in diergelijcke (hoewel Edele) nochtans onnutte Koopmanschappen te verquisten.

Dickwils wierdt hy hier in over, 't eerst minnelijck', en in 't endt straffelijck, van sijn Ouders bestraft. Maer al te veel vermogt in hem, die ingebooren geest; waer door hy op seek'ren dach, willende sijn lust voldoen in het kopen van een Vuur-Roer, en een welgeleerden Patrijs-hondt, vervoert wiert tot het verkopen van een sijner Vaders Ezelen, welck Geldt, als meê van de verkochte Koolen, hy geheelijck daer aen bestede, waer over hem sijn Ouders die daer door t'enemael in gebrek van broot waren, hem soo strengelijk bejegende, dat hy sich aen haer door de vlucht quyt maeckte. Sy hier over dapper bedroeft, begonden hier na, de twee na hem geboorenen, in desen Arbeydt op te trecken, dewelcke door de jaren meê alreets tot de selfde bequaemheyd gekomen waren: hun waerschouwende in die verquistingh wijser, en voorsichtiger te zijn. Doch dit konde echter niet voorkomen, dat sy door dat selfde ingeven, meê niet somtijdts in die fouten van den eersten vervielen.

Hoewel sy echter niet na en lieten hun Huys (was het niet met gemack) ten minsten met nootsakelijckheden te versorgen. Waer over haer hun Ouders niet al te straf derfden bejegenen, uyt vrees, van haer door de vlucht de voet-stappen van hun Broeder te doen volgen.

Dewelcke dit Geberght verlaten, en in Savona een Schip gevonden hebbende, 't welck na Romen moest vertrecken, sich aldaer in scheepte, om sich derwaerds te doen voeren. Korts te vooren was in Italien, door de valleyen van Trenten, gekomen den Keyser Otto, met een leger van 5000. Soldaten: en Beringarius, die sich van Italien Meester gemaeckt had, overwonnen hebbende, trock hy na Romen de wederspannige te gemoet, die de Partye van den onwettigen Paus, aldaer voor stonden: en dese getemt hebbende, stelde hy in den Pausselijcken stoel Leo den achsten.

In dese tijdt quam Wilhelmus tot Romen, en dienst in 't Keyserlijcke Leger nemende, sijn onbekende Groot-Vader: gaf hy in 't kort soodanige tekenen van sijn beleydt en dapperheyd, dat hy wel haest van de Pieck, aen het Vendel geraeckte: en van trap, tot trap, in het eyndt Capiteyn gemaeckt wiert, zijnde van de Keyser selver seer bemindt, en aengesien: Sijn sonderlinge dapperheyd, sijn bevalligh wesen, sijn aengename ommegangh: en boven al de overeenkomsten van het Bloet, waren de middelen, door dewelcke hy sich 't eenemael des Keysers gunst, en genegentheyd won.

Het geviel in 't endt, dat de Keyser, van Romen door Toscane trock, waer hy met eenige afgesanten, groote geschencken van Niceforus Keyser van 't Oosten ontfongh: waer na hy van daer over Zee tot Savona quam te landen. Waer hem Wilhelmus ondeckte, dat hy soon was van Duytsche Ouders, dewelcke op het Geberchte niet var van daer gelegen, hun arme woonplaets hielden; weshalven hy sijn Majesteyt bad, hem verlof te willen geven, van haer te mogen gaen besoecken.

Den Keyser hier door nieuwsgierigh geworden zijnde, vroech hem van wat deel van Duytslandt, en van wat Staedt sy afkomstigh waren, en door wat reden, haer Vaderlandt verlaten hebbende, sy sich in het Lugurische Geberghte begeven hadden.

Waer van Wilhelmus gansch onkundigh seyde te zijn, nademael hy de eerst geboornen van seven, na hun verblijf in dit Geberghte, ter Werelt gekomen was; dat hun namen waren Antriso, en Alassia; en dat hy geen andere kennis van hun Staedt en afkomst had kunnen vernemen, schoon hy hun menighmael daer na gevraeght had; hoewel hun wesen en ommegangh hem altijdt hadden doen gelooven, dat sy van geen gemeene afkomst waren, hoewel tot een arme staet gebracht.

Dese antwoordt deed den Keyser een goeje wijl vol gedachten stil staen, en de Jaren des Ouderdoms van Wilhelmus oprekenende met die van de vlucht van zijn Dochter, en de omstandigheden overlopende, begon hy te dencken dat Alerame en Adelasia, hoewel onder andere namen verborgen, de Ouderen van Wilhelmus wel konden zijn. Hier voegde sich by, dat hy oock in hem gewaer wierd eenige trecken van het Moederlijcke wesen, boven dat hy in sich gevoelde een seeckere boven gewoonelijcke bewegingh, die hem door een teere sucht desen Jongelingh dwongh te beminnen.

Om de sekerheyd hier van te ondersoecken, gaf hy hem verlof, haer te gaen vinden; maer hy wilde hem in dese besoekingh doen vergeselschappen, door een sijner Hoovelingen, een Neef van Alerame, aen de welcke hy sijn twijffelmoedigheyd, en sijn gedachten te kennen gaf.

Dese vertrocken te samen; zijnde de gedachten van Wilhelmus anders niet, dan zijn waerde Ouders weer te gaen sien, en haer te omhelsen, en haer vergiffenis over sijn voorgaende fouten en sijn heymelijck vertreck versoeckende, haer armoe te gemoet te komen, met eenigh over gewonnen dienstloon, 't geen hy in eenige Ducaten met sich bracht.

Ontrent de Hut gekomen zijnde, sagen sy terstondt de twee gelieven, op het ongewoone Hoef-slach der Paerden, in de deur verschijnen. Terstond wierd Alerame (hoewel verbrant, vuyl, en bemorst) van zijn Neef bekendt, dewelcke afstijgende, en hem by sijn oude Naem noemende, toeliep om hem te omarmen; dewelcke 't eenemael verbaest zijnde van sich ondeckt te sien, sich wilde veynsen een ander te zijn; maer sijn Wilhelmus soo kostelijck gekleedt by hem siende, nam hy moedt, en siende dat hem het veynsen onnut soude zijn, begon hy sijn Neef te bidden, hun beschermer voor de gramschap van sijn Keyserlijcke Majesteyt te willen zijn, dewelcke sy met een bevend hart verstonden, soo na by hun te wesen.

Dese versekerden haer deshalven van sijn voorspraeck; en grooten hoop stellende op de hartelijcke genegentheydt, waer mede den Keyser Wilhelmus had begost te beminnen, eer hy hem voor sijn Neef gekendt had, begon hy haer van dese hoop tot de gunst de Keysers, versekeringh te beloven, wanneer sy de twee oudste Soonen van hun Kool werck komende, sagen naderen: Waer op de twee gelieven hun Neef in de Hut leydende, hem de vier jongste mede toonden, dewelcke altesamen (hoewel seer armelijck gekleet) door de Heerlijckheyd hunner wesens, sodanige tekenen van hun geboorte gaven, dat sulcks alleen machtigh was haer te doen kennen, van een Konincklijcke Stam gesproten te zijn.

Hier verstondt in 't kort den Hovelingh, van Alerame, alles 't geen haer na hun vlucht was over gekomen, 't welck hem door 't hooren van soo vreemde, en ongeluckige toevallen, dickwils de Tranen uyt de oogen persten. Hier opende sich met eenen aen Wilhelmus, en aen sijn Broeders, het wonderlijcke toneel hunner Ouders, 't welck voor haer tot noch toe met de Gordijnen van stilswijgentheyd gesloten was geweest. Waer door sy sich nederknielende voor hun beminde Ouders, haer niet alleen een Vaderlijck eerbiedt bewesen, maer gelijck men aen groote Prinçen schuldich is; en wederom van dese minnelijck omhelst wordende, vonden sy sich genootsaekt altsamen in Tranen uyt te barsten. In 't endt door hun Neef vertroost zijnde begaven sy sich al te gelijck, te Paerdt na Savona.

Waer sy gekomen zijnde, van den Hovelingh geleydt wierden in een Huys, aen het Keyserlijcke Hof palende, en toe geschickt voor den Bisschop van Albenga, dewelcke daer, om den Keyser de handen te kussen, kort te vooren gekomen was.

Desen (alsoo sy wisten in hoe hoogen achtingh hy by den Keyser was) de saeck geopenbaert hebbende, baden sy met hun te gelijck na 't Hof te willen gaen, om by sijn Keyserlijcke Majesteyt voor sijn Dochter en Swager tot voorspraeck te verstrecken: om hun, na soo veel jaren strafs, een gunstige vergiffenis te doen verkrijgen. Seer geern voegde sich desen Eerwaerden Prelaet, tot soo goeden werck; weshalven hy (latende dit Edelmoedich, doch angstich geselschap, in het midden van een brandende hoop, en een Ys-koude vrees) met den Hovelingh verselt, sich na het vertreck des Keysers begaf, om hem sodanigen vreemde, en wonderlijcken tijdingh te verhalen. Soo veel bracht het oprechte verhael des Hovelinghs, en de goethartige voorspraeck des Bisschops by den Keyser te weegh, dat sy sijn Edele Ziel, met een teere medegevoelicheyd over de ongevallen van dese twee Minnaers, begonnen te bewegen, en het t'enemael tot een minnelijcke vergiffenis van haer verliefde doolingh te neygen.

Doch hoewel sijn Ziel, dus tot de Vaderlijcke genegentheyd quam te hellen, ja selfs geen voet-stappen van de oude gramschap meer in sich behield: soo wilde hy nochtans voor een tijdt veynsen, en (sijn Prinçelijcke grootheyd begeerende te behouden) seyde hy, noch eerst sijn Dochter te willen spreken, en haer gemoet te willen ondertasten. Weshalven hy geboot dat sy alleen met Wilhelmus, by hem soude geleydt worden; inkomende wierp sy sich heel ootmoedelijck voor sijn voeten neder, hem den boort van sijn Tabbaert kussende, en met betraende oogen om vergiffenis smekende.

Dit gesicht, en dese daet ontroerde den Keyser soodanigh, dat indien Adelasia, haer oogen (die sy gedurich op de aerde gevest hielt) op sijn wesen geslagen hadde, sy sijn teer gevoeligheyd genoechsaem soude gemerckt hebben. Doch hy echter sijn Keyserlijcke deftigheydt behoudende, en haer een weynich opheffende, seyde haer; dat hy gereet was haer alles te vergeven, en haer in Staedt van sijn Dochter te houden, met alle behoorelijcke grootheden: indien sy Alerame wilde verlaten, en geen vergiffenis voor hem vorderen; nademael hy seyde, voorgenomen te hebben, sijn rechtveerdige gramschap aen hem te willen koelen, hem voor eeuwigh uyt zijn Hof, en uyt het gantsche Keyserlijk gebiedt verbannende.

Adelasia hier op in Tranen uytbarstende, als of sy haer eygen Doot-Vonnis quam te hooren, gaf hem stantvastelijck tot antwoordt; dat, hebbende den Hemel haer door het wettich Huwelijck aen Alerame verbonden, sy liever met hem veracht, en verstooten wilde leven, of ongeluckigh sterven, dan sonder hem aen de Prachtige grootheyd van haer Vaderlijck Hof deel te hebben.

By sich selfs prees den Keyser dese voorsichtigen Antwoordt, doch met een geveynsde antwoordt, haer met eenige dreygementen bejegenende, waer door hy in haer noch meer stantvasticheyd ontdeckte, begon hy haer het gevangen-huys voor oogen te stellen: en aen sijn Lijf-wacht een teken doende, geboodt hy hem dese in hechtenis te nemen; maar Wilhelmus, de handt aen 't Gevest van sijn Degen slaende, en sich tot den Keyser keerende, seyde hem met een onversaegde stem; dat sijn Moeder vry geboren was, en dat hy met verlof van sijn Majesteyt gereet was het Hart te doorboren aen die geene, die de stoutheyd souw derven nemen, van haar de minste overlast in haer Persoon of vryheyd te doen; nademael hy t'eenemael bereydt was in haer beschermingh, sijn leven, doch niet sonder wraeck, te verliesen.

Dit seyde hy met soo levendigen yver, en met soo edelmoedigen gedaente, dat het langer aen den Keyser (die daer het grootste genoegen des werelts in schepte) niet mogelijck was, de teederheyd van sijn Ziel te verbergen, door het sien van soo grooten stantvasticheydt, liefde, en getrouwicheydt; soo dat hy sijn Keyserlijcke grootsheyd afleggende, van sijn Troon oprees, om sijn Dochter, en haer Zoon te omhelsen; en Alerame met al de andere Zoonen mede tot sich hebbende doen leyden, omarmde, en kuste hy hun altesamen op de Minnelijckste manier des Werelts, sich nauwlijcks kunnende versaden, soo by den eenen als den anderen.

Het gantsche Hof-gesin stondt geheel ontstelt van verbaestheyd, door de Majesteyt des Keysers dus vernedert te sien, in de omhelsingen van dese twee Koolbranders, en in de kussen van dese qualijck gekleede Iongens; maer soo dra ruchtbaer wierd, wat voor Persoonen dese waren: soo wierd terstont niet alleen het Hof, maer oock de naest gelegen Steden, en aengrensende Provinçien, met dese vreemde nieuwicheden vervuldt; met verwonderingh van een ieder, over soo een noyt gehoorde veranderingh, soo stantvastich een liefde, en onverbrekelijcke getrouwheyd.

Met der haest wierden de twee verresene Minnaers, met haer op nieuws-herboorne Soonen, versien van kleederen en andere verçierselen, over een komende met de grootheyd van hun staedt; en van al de aensienelijckste Heeren soo van het Hof, als van het Leeger, met groote blijdschap verwellekomt.

Toen was het, dat men in Savona, eenige Weeken niet dan Feesten, Tournoyen, en andere gewoone tekenen van vrolijckheyd in swang sach gaen; en dat men daer van Genoua en van andere omleggende Steden, de grootsten Adel na toe sach vloeyen, niet soo seer om deel te hebben aen de Vreugde van de Stadt, als om te komen sien Alerame en Adelasia, wonderlijcke voorbeelden van de wonderlijckheden deses Werelts, en de stantvasticheyd der Liefde.

Den Keyser korts hier na (alreets de oneenicheden van Romen geslist, en de verschillen der Italiaensche Prinçen bevredicht hebbende) vertrock sich weder in Duytslandt, latende Alerame met zijn beminde Adelasia, vreedige beheerschers van Savona, en de omleggende Landen; het Toneel van haer voorgangen ongelucken, tot een Troon van alle wenschelijcke vreuchde, en voorspoet: Met Seven Marquisaetschappen wierdt Alerame hier boven van den Keyser begiftight; dewelcke na sijn Doot van sijn seven Zoonen geërft wierden; wordende Wilhelmus hun eerst geboorne, Marquis van Montferat, en de Ses andere, die van Ceva, van Por Zione, van Bosro, van Salvesso, van Carretto, en van Ancisa.

Sijnde het leven van hun allen, na die tijdt soo geluckigh, als doorluchtich geweest; ieder van hun erfgenamen naelatende, die noch op dese uur tot eer van Italien, en tot verçiersels van de Werelt verstrecken.

UYT.

Toe-Gift Tot Bladt-Vullingh. Vervattende eenige verdubbelde Rondeelen

74. Op een Pruyck. Die Focq opgekruldt in een Venesoens korst aen de Backer gegeven had, om in den Oven te setten, meenende (op het aenraden van een seker Personagie) dat de selve als dan beter sijn krul soude behouden: doch deerelijck misluckt

NA Focq sijn Harsen-Schael verydelt was van Hayren,
Licht van te veel gesoens, en sneuckelings ter sluyck,
Dacht hy (om kael van kruyn geen kinders te vervaren)
Dat het hem raedtsaemst was, te soecken na een Pruyck.
Want 't Hooft begon te staen, gelijck een dorre struyck
(Die door de Winter-tijdt nu half berooft van blaaren
Schier kael gevreten is, van Slack, of Alykruyck)
Na Focq sijn Harsen-Schael verydelt was van Hayren:
Des heeft hy groot gelijck weer locken op te garen
Want elck ligt anders sey, die Vent was niet te puyck,
Sijn rare kruyn begint sijn streeken t'openbaren,
Ligt van te veel gesoens, en sneuckeling ter sluyck;
Focq liet zijn kop, dan soo raseeren als sijn buyck:
En wouw in 't minste deel de kleynste vlock niet sparen,
Ick wil een Pruyck, al wast een Wael sijn vagt Luyck
Dacht hy, om kael van kruyn geen Kinders te vervaren:
Met recht soo bieck hy dan, een koeck van Roggen Aayren,
En gaf die voor Pasty de Backer door sijn Luyck:
Want elck hem over lang genoeg had gaen verklaren,
Dat het hem raetsaemst was, te soecken na een Pruyck.
Het vlies was gaer gesmoort, soo swart gelijck een Huyck
Gekronkelt als een Bos van heel verwarde Snaren,
Genaeydt om een Calot, pas als een leere Fuyck,
Bequamelijck in 't ront gestickt met Zyd, of garen
Na Focq sijn Harsen-Schael.

UYT.

75. Op de Vrede, Tusschen Engelandt, en Hollandt. Ao. 1674. den 19 Feb.

DIe 't al beroerde door sijn wrede Sentinellen,
Staet nu van angst beroert, die luyster van Bourbon:
Heel Vranckrijck siddert selfs, en hoer, en Macarelle,
De stoutste vliet van vrees gelijck een bloo Cojon.
Soo dra Louis vernam, hoe dat Lord schittelton
(Waer door hy al sijn doen, soo listich kon bestellen)
Betigt wiert van verraet, met noch een Schots poltron,
Die 't al beroerde door sijn wrede Sentinellen:
Begon hem 't hert gelijck van spijt, en schrick, te swellen,
Hy Blixemt op Iupijn, op Stijx, en Acheron:
't Wijl Montespan hem met dees vraeg noch meer quam quellen
Staet nu van angst beroert die luyster van Bourbon?
Ach lief! soo ick u met een kus nu helpen kon!
Swijgh riep Louis, men wil my selfs ter nedervellen,
Is 't hier noch soenens tijdt, jou ritsige walon!
Heel Vrankrijck ziddert selfs, en hoer, en macarelle:
Ick heb mijn Gelt helaes! soo vruchtloos uyt gaen tellen
De Furstenburger sit geknevelt, thans te Bon,
Ick vrees men Munster selfs, en Straesburgh haest sal knellen
De stoutste vliet van vrees, gelijck een bloo Cojon,
De Ceulenaer die schuylt in 't Klooster Pantleon.
En Engelandt, o spijt! het hooft van mijn gezellen
Verlaet my oock voor 't laetst! o heldre Lely-Son!
O staet-zucht staet my by! mijn glory is aen 't hellen
Die 't al beroerde.

76. Op het Selfde.

NU schyt Louis van angst met al sijn Sentinellen,
Nu barst by na van spijt d'hovaerdige Bourbon
Hy siet geen Kans meer met Macro, noch Macarelle
't Bedroch is nu ontdeckt, dies staet hy als Cojon:
Hy vint geen hulp meer by dien losen Schittelton,
Noch Drittelton met al haer snode Rotgesellen,
Het rocken is nu af, het geen hy daer meê Spon:
Nu schyt Louis van angst met al sijn Sentinellen;
Soo dra het Parlement na Vreê begon te hellen,
Hier toe gepersuadeert door seek're Spaense Don,
Liet Carel datelijck d'Artikels hier van stellen;
Nu barst by na van spijt d'hovaerdige Bourbon:
Laet nu die Fransche Vorst sich selven, als een Zon
Vry kloppen op sijn Gelt, wy hopen 't haest te tellen:
't Verraet heeft geen meer plaets, waer meê dat hy begon:
Hy siet geen kans meer, met Macro, noch Macarelle;
Soo dra de Keyser ons, met Spangien quam versellen;
Soo dra men hoorde, het veroveren van Bon;
Riep Vorst Louis men sal de Ceulenaer beknellen!
't Verraet is nu ontdeckt, dies staet hy als Cojon,
Maer Ceulen antwoort hem: o Scheeps-Vloot van Toulon
Hoe deer'lijck sie ick u aen splinters, en aen bellen,
Nu Eng'landt u verlaet! dees Vreê sal wis een bron
Van Vranckrijcks onheyl zijn, en kan ick iets voorspellen?
Nu schyt Louis van angst.

77. Op het Selfde.

DE Zee-Mars geeft den geest en maeckt sijn Codicillen;
Sie daer sijn laetste wil, een deerlijck Testament;
De Vreê leyd Venus, met haer naeckte Iuffer billen,
En Schryft soo 't Vreê verbont op 't suyver Parkament.
Terwijl in Engelandt, het brede Parlament
Vergaert, soeckt onse Staet het krijghs geschal te stillen,
En komt na kort versoeck oock tot een loflijck endt.
De Zee-Mars geeft de geest en maeckt sijn Codicillen.
Soo dra Lord Schittelton (die men behoort te villen)
Bekennen most, dat hy het eenigh moviment
Van desen Oorlog was, begon God Mars te trillen,
Sie daer sijn laetste wil, een deerlijck Testament.
De Coning gaf terstont tot Vrede sijn Consent
Soo dra het Parlament hem openden haer billen:
Mercuur die riep, wat's dit? dit ben ick niet gewent,
De Vreê leyd Venus met haer naeckte Iuffer-billen;
Hier op begon die Ziel, soo fel van vreugt te gillen
Dat hem ietwes ontschoot ontrent sijn Fundament
En dreet juyst op een Boeck 't geen daer lach by sijn spillen,
En schreef soo 't Vreê-verbont op suyver Parkament.
Ach Hemel! wat is dit? riep dees verheugde Vent,
Is Hollandt dan in rust, en sijn de wree verschillen
Met Engelandt eens uyt, en dat noch voor de Lent?
Juygt dan ghy Coopluy selfs van Kammen en van Brillen
De Zee-Mars geeft de geest?

UYT.

78. OP de Victory Nacht. Ao. 1674. den 14. Maert.

't IS Vreê met Engelandt, sa Hollandt nu aen 't branden!
Het Vrede-Vier geeft wel de aengenaemste roock,
Springt nu van vreugde vry een luchtige Zerbande,
De Zee-plaeg geeft den geest, en smelt gelijck een spoock!
Brittanje, 't geen dus langh met Swavel, vier, en smoock,
Uw Steden dreygde plat te maken als de Stranden,
Omhelst u weer als vrindt: dies roept de blijtschap, stoock,
't Is Vreê met Engelandt, sa Hollant nu aen 't branden!
Het Oorlogs-Vier maeckt Dorp, en Stadt, en Lant te schanden,
Ontsiet geen hutten noch Paleysen: maer neemt oock
Gewijde Tempels, en gebouwen op haer Tanden:
Het Vrede-Vier geeft wel de aengenaemste roock.
Roept nu je Kocks vry toe, sa back, braet stoof, en koock
Ghy Koopluy die nu langh niet voer op vreemde Landen,
En reets uw maeltijdt deed met Wort'le, Kool, en Loock,
Springt nu van vreuchde vry een luchtige Zerbande!
De Koopmanschap by na gegroomt van ingewanden:
En die nu ruym een tijdt in 't sterf-bed ley en doock,
Leeft weer, en klopt van vreugt (dus singend') in haer handen
De Zee-plaeg geeft den geest, en smelt gelijck een spoock:
Mercuur die dus lang niet als vier en Swavel roock,
En schrickte voor de Zee, daer Mars hem uyt verbande
Ontsloot sijn winckel, doe dees Britse Roos, ontloock,
En riep sa Koopluy brant! brant Pickton, Kuyp, en Manden?
't Is Vreê met Engelant.

79. Op het Selfde.

OP de Victory-Nacht sietmen veel kromme sincken,
Hier baldert een Pistool: daer Dondert een Kanon:
Hier staet een Traen-vat; gins een ton met Pick te stincken,
Daer boort een Rat van Vier een vierige Galon:
Gints snort een Vier-Pijl op, en Ioris roept, dat 's bon,
Die Pijl, die vloog eerst recht, dat was'er een van klincken!
Een ander smeeckt sijn Lief, en seyt, myn waerde Zon!
Op de Victory-Nacht siet men veel kromme sincken,
Kom trecken wy eens uyt? daer hoort men het rinkinken
Van Klacke-bossen, gints daer sietmen als een bron
Van Vier opstralen, 't wijl Ian-Gat schreeuwt wy versinken.
Hier baldert een Pestool, daer Dondert een Kanon:
Daer viert een licht Toneel verçiert met ton, by ton,
Die in een volle Vlam seer heerlijck staen te blincken:
Het brant schier al wat kan, soo Duytsman, als Walon
Hier staet een Traenvat; gints een ton met Pick te stincken.
Hoor, wat die Snyer seyt? dit sijn eerst gauwe flincken!
Wel wat of dat bediet, ick loof hier woont een Don?
Sta ruym, dit is wat raers Voort Jongens uyt de kincken
Daer boort een Rat van Vier een vierige Galon:
Maer bierige Ieroen, die nimmer vreugde kon,
Als daer men Kan, en Glas, ten bodem uyt gaet drincken
Blijft sitten in de Kroegh, sijn eenigst' Helicon,
En swelgt wel soo veel nat, als twalef Jonge pinken,
Op de Victory-Nacht.

FINIS