JOHANNES VAN DEN BERGH,
BOEKVERKOPER TE AMSTERDAM

De doopakte van Johannes van den Bergh is nog niet gevonden ¹, maar hij moet in 1636 geboren zijn; bij zijn ondertrouw op 27 november 1659 (in aanwezigheid van zijn moeder Trijntje Pieters), geeft hij op 23 jaar oud en van beroep boekverkoper te zijn. ² Hij woont dan naar zijn zeggen op de "Warmesgraft", dit is ook het adres dat op de eerste uitgave die ik van hem gevonden heb vermeld wordt. Hier staat de plaats van zijn winkel nader aangeduid als "by't Blauw-huys".

Johanna Wasteliers, zijn aanstaande vrouw, is bij de ondertrouw 19 jaar oud en wordt geassisteerd door haar moeder Barbara Mone. Zij wonen op de N.Z. Achterburgwal. Haar vader was Louis Wasteliers, die eerder getrouwd was geweest met Maria Harel. Dit betekent dat zij uit een milieu van leidende figuren van de Waalse kerk komt. De Van Harels waren regenten van deze kerk en Louis' oudste dochter trouwt met een van deze regenten. ³ Bij de doop van Johanna was ene Saar Moonen als getuige aanwezig, zonder twijfel familie van haar moeders kant. ⁴

In 1661 verhuist Van den Bergh naar een pand in de Gasthuissteeg, bezijden het stadhuis. Tegenwoordig is dit de Paleisstraat die, wanneer men op de Dam staat, links lang het paleis naar de N.Z. Voorburgwal loopt. De naam van de winkel daar is "Altijt wat Nieus", deze naam is ook op de gravure te zien die de titelpagina's van enkele van zijn uitgaven sieren. Deze gravure toont het interieur van een boekwinkel en het zou goed kunnen zijn dat hij inderdaad Van der Berghs winkel laat zien.

Gravure afkomstig van de titelpagina van: Franciscum de Wael: Reuck-offer, ofte practijcke des ghebedts. Amsterdam, Joannes van den Bergh, 1662. (CB08)

Er is verder niets bekend over het bedrijf. Het is niet duidelijk of Johannes een eigen drukkerij heeft gehad. In geen van zijn uitgaven ben ik een colofon met een drukkersnaam tegengekomen. De typografie van deze uitgaven is vrij uniform, als hij zelf geen pers had, zal hij zijn drukwerk steeds aan dezelfde drukkerij uitbesteed hebben. Een summiere aanwijzing krijgen we uit het bovengenoemde verjaarsgedicht. Hierin wenst Focquenbroch de familie goede zaken toe:

De genoemde Wouter is dus een binder, maar het is geheel niet duidelijk of deze bij Van den Bergh in dienst was. Had hij eigenlijk wel personeel? Is zijn titel 'meester', de titel van een patroon die een meesterproef heeft afgelegd, wel echt? Zo ja was hij een meester drukker? Er zijn nog meer gedichten waarin iets over Van den Bergh gezegd wordt. B.v. de 'Brief aen mijn heer N.N. [= jonkheer Duyst]'. (BF10,G12r), waarin jonkheer Duyst uit Delft, die op bezoek is in Amsterdam, is wordt uitgenodigd 's middags langs te komen:

Focquenbroch zegt hier, dat Van de Bergh het zo druk had met een van zijn werken. Het is niet duidelijk of het hier om het drukken gaat, danwel of de verkoop zo goed loopt.

In 'Den autheur tot sigh selven' (BF4,A10v-A12v), schrijft Focquenbroch ook over meester Jan. Hij laat daarin Michel, een buurman van meester Jan, zeggen:

Dat Michel zijn buur met drukker aanspreekt, behoeft niets te zeggen; het woord boekverkoper leent zich slecht voor een gedicht. Dat Van den Bergh in een huurpand gevestigd was, dient mijns inziens wel serieus genomen te worden.

Tenslotte komt meester Jan ook nog voor in de opdracht 'Aen de seer vermakelijke, doch niet minder eerbare juffr. Sara' van de Thalia (BF4, A4r). Hier blijkt ook duidelijk waar het initiatief voor deze uitgave lag. Van den Bergh wilde kennelijk het werk van Focquenbroch heel graag uitgeven.

Hier is toch wel heel duidelijk sprake van een drukpers.

Het probleem blijft natuurlijk dat we hier met literaire teksten te maken hebben. De meer dan zakelijke relatie tussen Van den Bergh en Focquenbroch lijkt mij hierdoor wel aangetoond, maar voor zulke technische zaken als Van den Berghs bedrijfsvoering blijft het een hachelijke bron.

Echte archivalia betreffende Van den Bergh zijn schaars. Kleerkoper en Van Stockum hebben een notariele akte gevonden, waarin notaris C. de Grijp op verzoek van Johannes van den Bergh een partij op tin gedrukte almanakken en prenten inspecteert. Deze partij was geleverd door Cornelis van Houten en vertoonde allerlei defecten. ⁵ Deze akte is van 10 januari 1659, toen Van den Bergh nog op de Warmoesgracht woonde. De gekochte aantallen zijn te klein voor een hele oplage en er is dus niet van uitbesteding van het drukken sprake. Nochtans zegt dit niets over het al dan niet in bezit hebben van een (plaat-)pers.

Als laatste bron hebben we dan nog de advertenties die Van den Bergh regelmatig in de Oprechte Haerlemse Courant zet. Hieruit blijkt dat hij voor de Thalia-uitgaven heeft samengewerkt met de boekverkopers Isaac Burgerhoorn te Leiden en Arnout Leers te Rotterdam. ⁶

Op 20 april 1671 houdt Van den Bergh een boekverkoping. ⁷ Het zou kunnen zijn dat bij die verkoping Baltus Boekholt het restant van Van den Berghs uitgave van de Herders-sangen (BF08) heeft opgekocht. In Boekholts uitgave zit deze namelijk als integraal onderdeel verwerkt (zie BF15, BF16, BF17).

Vanaf het jaar van deze verkoping verschijnen er geen uitgaven meer van Van den Bergh. De reden hiervoor blijkt een scheiding tussen Johannes van den Bergh en zijn vrouw, Johanna Wasteliers, te zijn. In een notariele akte van 1674, verklaren zij weer samen te gaan wonen en al het gebeurde te vergeten en vergeven. ⁸ Werkelijk vergeten zijn de betreffende gebeurtenissen echter niet. In een akte van 1680 lezen we dat Johanna Wasteliers 150 gulden aan Johannes van den Bergh, de van haar gescheiden man, nalaat, op voorwaarde dat hij bij haar begrafenis op de eerste plaats achter haar lijk zal lopen. ⁹ De hereniging is kennelijk niet duurzaam geweest.

Deze Johanna Wasteliers komt na 1670 wel voor als boekverkoopster, zij woont dan in de Kalverstraat. ¹⁰ Het lijkt erop dat zij de boekhandel van Van den Bergh heeft voortgezet. Wellicht was een groot deel van het kapitaal in de zaak van haar familie afkomstig. Wasteliers ziet kennelijk niets in Focquenbroch, want zijn werk verschijnt in 1673 niet bij haar, maar bij Alexander Lintman.

Het fonds van Van den Bergh is niet erg omvangrijk, echt grote boeken zitten er niet bij. Het is opvallend dat er nogal wat stichtelijke literatuur bij zit en dan nog uit Waalse hoek. De bekende Waalse predikant J. de Labadie, die overigens een buitenbeentje binnen zijn kerk was, is wel heel goed vertegenwoordigd. Het lijkt erop dat Van den Bergh, die via zijn vrouw banden had met prominenten uit de Waalse gemeenschap, ook duidelijk op die groep steunde met zijn uitgaven. Focquenbroch was Van den Berghs enige literaire auteur, die met uitgaven van een redelijke omvang vertegenwoordigd is. De anderen zijn of met een pamfletje vertegenwoordigd, of er is een goede reden om aan te nemen dat er in de kosten is gedeeld door de auteurs, zoals de uitgave van Nil (CB28).

Aan dit fonds van Johannes van den Bergh zit een ander opvallend aspekt. De heren die in het voorwerk van de Thalia's een lofdicht hebben geschreven zijn ook zelf bij Van den Bergh in druk verschenen en schreven ook lofdichten voor andere Van der Bergh-uitgaven. Het zou, met name voor Arnold Moonen, zo kunnen zijn, dat zij niet op verzoek van Focquenbroch, maar om Van den Bergh een plezier te doen hun lofdicht schreven. Ik haal hier speciaal Arnold Moonen aan, omdat er nooit een band tussen Focquenbroch en hem is gevonden. Voor Van den Bergh kan men erop wijzen dat hij Moonens Kerstzangh had uitgegeven en wellicht waren er zelfs verre familiebanden: de familie van zijn vrouw bevatte Moonens. We zouden een andere aanwijzing voor het initiatief van Van den Bergh kunnen zien in de opbouw van het Tweede deel van Thalia (BF10). Deze Thalia verscheen nadat Focquenbroch het land had verlaten. De lofdichten van Moonen waren toen nog niet geschreven, want om deze op te kunnen nemen moest de oorspronkelijke titelpagina van dit boekje vervangen worden. Het schijnt dus, dat deze gedichten zonder medeweten van Focquenbroch tot stand zijn gekomen. Ook voor Johannes Neuyen geldt, dat de enige lijn die we van hem naar Focquenbroch kunnen trekken over zijn uitgever Van den Bergh loopt.

Resumerend kunnen we zeggen dat Van den Bergh een belangrijke figuur is inzake de publicaties van Focquenbroch. Hij heeft duidelijk het initiatief gehad om deze werken uit te geven. In zijn fonds neemt Focquenbroch de plaats in van zijn belangrijkste literaire auteur. Uit de citaten uit Focquenbrochs werk kunnen we opmaken dat er meer dan een louter zakelijke band tussen beide was. Of Van den Bergh de teksten ook echt zelf op de pers heeft gelegd, is voor alsnog niet uit te maken, al neig ik naar de mening dat dit inderdaad zo is. Tenslotte is het waarschijnlijk Van den Bergh geweest die voor de lofdichten van Neuyen en Moonen heeft gezorgd, of in ieder geval bemiddeling heeft verleend.

Noten

1.

Ik heb gekeken in Kleerkoper en Van Stockum: De boekhandel te Amsterdam, Van Eeghen: De Amsterdamse boekhandel en Kroone: Willem Godschalck van Focquenbroch.

2.

Kleerkoper en Van Stockum: De boekhandel te Amsterdam. p. 35.

3.

Kroone: Willem Godschalk van Focquenbroch. p. 21.

4.

Ibidem, p. 35.

5.

Kleerkoper en Van Stockum: De boekhandel te Amsterdam. p. 1151.

6.

Ididem, p. 36.

7.

Ibidem, p. 36.

8.

Ibidem, p. 36.

9.

Kroone: Willem Godschalk van Focquenbroch. p. 22.

10.

Kleerkoper en Van Stockum: De boekhandel te Amsterdam. p. 902.

Checklist van werken gedrukt en/of uitgegeven door
Johannes van den Bergh.

Deze checklist is gemaakt op basis van de drukkersregisters van de UB Amsterdam, de UB Leiden en de KB Den Haag en de advertenties in de Oprechte Haerlemse Courant, zoals die zijn verzameld in het OHC-project. ¹¹

CB01

Den Grooten, Algemeynen, | EN | Schrikkelijken Dagh des | Oordeels. | NOODIGH | Voor alle Christenen, die hare Zielen | een Salig behoudenis wenschen. | Zijnde een Verklaringe over de woorden | onses Heeren en Salighmakers Jesu | Christi, Matth. 12.36. | Door | HENRY GREENEWOOD, | Meester in de Vrye-konsten, en Dienaer | des Goddeijken Woordts. | Uyt het Engels vertaelt door Jacob | van Oort. | [vignet] | t'AMSTERDAM | [^__] | By Joannes van den Bergh, Boeck-verkooper, | Op de Warmoes-gracht, by't Blauw-huys, | ANNO 1660. ||

12^o: A-F¹², G⁶.

Exemplaren: UBA 1943 F 9:1

CB02

TOPHET, | Zijnde een Beschrijvinge vande | HELLE, | Ende de Gruwelijke, Ysselijke, en | Schrickelijke Rampsaligheden | der verdoemde. | Machtigh om't alder-versteenste en hart- | ste herte te vermorwen en te verbrijselen. | DOOR | HENRY GREENEWOOD, | Meester in de Vrye konsten, en Dienaer des | Goddelijcken Woordts. | Den tweeden Druk na den thienden Engelsen | Druck vertaelt, door Jacob van Oort. | Jesai. 30.33. | Tophet is van gisteren bereyt, ja is ook voor den Ko- | ningh bereydt, hy heeft hem diepe ende wijt ghe- | maeckt: sinjs brandt-stapels vyer ende hout is veel, | den Adem des Heeren sal hem aensteecken, als | eenen swevel-stroom, | [vignet] | t'AMSTERDAM, | [^__] | Uyt de boek-winckel van Joannes van den Berg, | op de Warmoes-graft, by't Blau-huys, 1660. ||

12^o: A-F¹²,G⁶.

Exemplaren: UBA 1943 F 9:2

CB03

HET Leven en Bedrijf | Van de Ed: HEER | CARDINAEL | JULIUS | MAZARINUS. | Sijn geboorte, OPvoedinge, Be- | drijven, Vlucht uyt Vranckrijck, | Weder-stellinge en Doodt. | Uyt het Frans vertaelt. | Den Tweeden Druck. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | [^__] | By JOHANNES van den BERGH, | Boekverkooper, in de Gasthuys-steeg, | aen den Dam, bezijden 't Stadthuys, | in de Boeckwinckel. 1661. ||

12^o: *⁶,A-H¹²,I⁶.

Exemplaar: UBA 399 F 17, UBA 559 G 11 (*1 ontbreekt)

Opmerking: Zie klad-aantekeningen

CB04

REYSE | Van hare Doorluchtige Majesteyt | CHRISTINA, | Koninginne van Sweeden; | Gedaen door de Nederlanden, Duytslant, | Vranckrijck, Italien, en andere Ge- | westen des Werelts, van haer eerste | Uyt-tocht uyt Sweden, in den Jare | 1654. tot haer Wederkomste | in den Jare 1660. | Den Tweeden Druck vermeerdert, en | van veel fouten gesuyvert. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | [^__] | By Joannes van den Bergh, Boeck-verkooper, | op de Wermoes-gracht, by 't Blaeuw- | Huys, ANNO 1661. ||

12^o: *¹⁰, A-C¹², D⁸, E².

Exemplaren: UBA 598 G 14

Opmerking: Op *2r begint een voorwoord aan de "GUNSTIGE LESERS". Er zijn vier gravures in geplakt, die op E1r-E2v verklaard worden. Op *3r begint een gedicht van Vondel "Op den AFSTANDT DER KROONE, En het Reysen van Koninginne CHRISTINE.", gevolgt door een tweede op *4v (ook door Vondel) op de "Blijde Inkomste van CHRISTINA MARIA ALEXANDRA TE ROMEN."

CB05

Edinburgh den 26. January 1661. | DE Staten van't Parlament aenmerckende: het groot geluck dat dit Koninckrijck | heeft voor veele eeuwe genooten, onder de princelijcke regeeringe van hare Konincklijcke Majesteyten, [...] | Getranselateert uyt de Orgenele, en gedruckt | Tot Amsterdam, By Johannes van den Bergh, Boeck- verkooper op de Warmoes-gracht, by 't Blaeuw-huys, 1661. ||

1^o: 1 blad.

Exemplaren: KBH Pamflet 8456

CB06

SPIEGEL | Der | Gedenckweerdighste Wonderen | en Geschiedenissen onses tijds. | Meestendeel voor-gevallen in Euro- | pa, en voornaemlijk in de Nederlanden, | zedert het jaer 1600. tot den jare 1660. | Uyt veel Geloofwaerdige Autheuren, | Memorien en Advijsen, met groote | moeyte by een vergadert en uyt- | gegeven door | L. van ZANTEN. | [gravure boekwinkel] | t'AMSTERDAM, | [__] | Gedruckt by Iohannes van den Bergh, Boeck- | verkooper, in de Gasthuys-steegh, aen den | Dam, bezijden 't Stadt-huys, in de | Boek-winckel, ANNO 1661. || 12o: )(12,#1,A-T12. Exemplaren: UBA 1393 B 5, UBA 227 B 11 Opmerkingen: )(3r bevat een opdracht aan Frederik Alewyn, raad en oud-schepen van Amsterdam, ondertekend met "Joh: van den Bergh In Amsteldam desen 12. Iuly, 1661." Het voorwoord op )(6r is gedateerd op 12 juli 1661 en getekend door Laurens van Zanten. O6r bevat een voorwoord bij het aanhangsel en is door L. v. Zanten op de 1e van de zomermaand 1661 getekend.

CB07

CUPIDOOS | LUST-HOF, | Bestaende | In verscheyde Nieuwe Voysen, Minne-klachten, | Bruylof-sangen, Knip-vaersjes, Kusjes, Lof- dichten, | Herders-Kout, Boere Vryagien, ende andere Verma- | kelickheden noyt voorhenen in Druk geweest. | Voorgestelt | Door de Voornaemste Liefhebbers. | [vignet] | t'Amsterdam, by Ioannes van den Bergh, Boekverkoper, | bezijden 't Stadt-huys, ANNO 1662. ||

8^o-oblong: A⁸(±A1),B-S⁸.

Exemplaren: UBL 1197 H 29, KBH 174 G 27

Opmerkingen: Geadverteerd in OHC 9-5-1662. Bevat gedichten van I. Neuye, J. Blasius, J.v.d. Vondel, I. Dullaart, H. Bruno, H.D. Keyser, I. Soet, L. de Lave, I.F., I. van Breen etc. Van den Bergh heeft zelf de oprdacht "Aen de Vermaeckelijcke Calliope." geschreven (A3r). Bij het exemplaar in de KBH is het blad A1 niet gecanceld

CB08

REUCK-OFFER, | OFTE | Practijcke des Ghebedts, | WAER IN | De gantsche gelegentheyt, aengaende het wel ende geduyrigh | Bidden voor-gestelt ende aen de conscientie gebracht wordt. | DOOR | FRANCISCUM de WAEL. Dienaer des | Godtlicken Woorts binnen 's Hertogen-Bossche. | Psalm 141. vers 2. | Mijn gebedt worde gestelt als een Reuckwerck voor u aenge- | sichte: de opheffinge mijner handen als het avondt-offer. | Den tweeden Druck by den Auteur oversien | vermeerdert ende verbetert. | [gravure boekwinkel] | t'AMSTERDAM, | [__] | By JOANNES van den BERGH, Boeckverkooper bezijden het Stadthuys, in de Boeckwinckel. ANNO 1662. || 4o: *4, A-Z4,Aa-Bb4,Cc3, 2A- 2Z4,2Aa-2Cc 4. Exemplaren: UBA 1089 G 13

CB09

FRANCISCI | DELEBOE | SYLVII, | Medicinae Practicae in Aca- | demiâ Lugduno-Batav | Professoris. | DISPUTATIONUM | MEDICARUM | PARS PRIMA | Primarias Corporis humani | Functiones Naturales ex Anatomi- | cis, Practis & Chymicis Experi- | mentis deductas complectens. | [vignet] | AMSTELODAMI. | [^__] | Apud JOHANNEM van den BERGH, | CI) I) C LXIII. ||

12^o: *¹²,A¹²,Aa⁴,B-H¹².

Exemplaren: UBA 651 F 24

Opmerkingen: *2r-*2v bevat een opdracht aan "Exellentissimo, Clarissimoque VIRO, D. ADOLFO VORSTIO, Medicinae atque Botanices in Academiâ Lugduno-Batavâ Professori eximio."

CB10

APOLLOOS | MINNE-SANGEN. | BESTAANDE | In veelderhande Voisen, Bruilofs-sangen, Knip- | vaarjes, Verjaars-dichten, Minne-klachten, Ron- | deelen, Boertige Vryagien, Lijk-sangen, Vragen, | Lof- dichten, Raadzelen en andere | Vermaaklikheden. | Noit in druk geweest, soo Frans, Duyts | als mede Latijn. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | By Iohannes van den Bergh, Boek-verkooper, bezijden | 't Stadt-huys, in de Boek-winkel, 1663. ||

16^o-in-8: *⁴, A-N⁸, O⁵.

Exemplaren: KBH 174 J 6

Opmerking: *1r bevat een gravure met de tekst: "Apolloos Minne zangen." *3r-*3v bevat de "OPDRACHT Aan de Kermis-Gunstigers." door Joannes van den Bergh. *4r-*4v INHOUDT Van de Voysen. A1r-O1r "APOLLOOS MINNE-SANGEN" met liedtjes van H. Bruno, Blasius, H. Sweerts, W. Schellinks, I. Dullart, I.N. (Johannes Neuyen?), Anteringa, J. Bara, Dubbels, Karel Verloove en J. Zoet. Het register beslaat de pagina's O1v-O4v. Het formaat is lastig vast te stellen, het aantal bladen per katern en de richting van de kettinglijnen doen 16^o-in-8 vermoeden, maar er zijn delen van het watermerk te zien op D3, D4, D5 en D6.

CB11

A. MOONENS | KERSTZANGH. | Nova progenies coelo dimittitur. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | [^__] | Gedruckt by JOANNES van den BERGH, Boekverkooper | aan den Dam, in de Boekwinkel. 1663. ||

4^o: A-B⁴,C².

Exemplaren: KBH 448 K 125

Opmerkingen: A2r-Arv bevat een opdracht aan "Den zeer eerwaarden en hooggeleerden HEERE, JOANNES VOLLENHOVIUS, Leeraar in Gods Kerke te Zwolle." door Arnoldus Moonen.

CB12

ENEAS | OF | Vader des Vaderlants | TREURSPEL. | Sat Patriae, Populoque datum. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | [^__] | Gedruckt by JOANNES van den BERGH, Boeck- | verkooper ter zijden 't Stadthuys, in altijdt | wat Nieuws. Anno 1664. ||

8^o: *⁸,A-C⁸,D⁶.

Exemplaren: UBA 690 F 95

Opmerkingen: *3r-*5r bevat een opdracht aan "Den Heer en Meester PIETER SCHOUT, Rechts-geleerde, Dom-Heer van Oudt-Munster, &c." door J.N. (Johannes Neuyen). Verder zijn er lofdichten van J. Koendring en A. Moonen. Zie het commentaar bij nr. 19, een herdruk.

CB13

THALIA, | OF | GEURIGE | SANG-GODDIN, | VAN | W.G.V.F. | Fumus Gloria Mundi. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | By JOANNES van den BERGH, | Boeckverkooper aen den Dam, be- | zijden 't Stadthuys. 1665. ||

Opmerking: Geadverteerd in OHC 20-12-1664. Zie BF04.

CB14

Een en dartig uit, | Of beurt, om beurt, | Dat is, | Zoo veel klinkkerts, | Bestaande, | In Lof, Verwijt, Aanmoediging, | en Eerspooren: | Opgezongen | Voor en na de Bevochte Zegen tegens d'Engelse Vloot. | DOOR | Een liefhebber van't Vaderlandt. | [vignet van Mercurius] | t'AMSTERDAM, Gedruckt by Johannes van den Bergh, bezijden 't Stadt-huys, in altijt wat Nieus, 1666. ||

4^o: A-B⁴,C².

Exemplaren: UBL 1837 C 14, KBH Pamflet 9317a

Opmerkingen: Op A2r staat een opdracht aan "Den Hoogedele, Geboore, Gestrengen, Heer, HEER KAREL van den BOETZELAAR van ASPEREN. [etc.]" door "J.W.P.D.".

CB15

Verdubbelt | ZEGEN-SANGH, | Der Negen Musen, | Over den Gedempten Hoogh- | moed der Engelschen, | EN DE | Triumpheerende Dapperheyt | der Hollanders. | Door W. v. Focq. en J. Ulaeus. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by Joannes van den Bergh, Boeckverkooper, bezijden 't Stadt-huys, 1666. ||

Opmerking: Zie BF07.

CB16

De Herders-Sangen | VAN | VIRGILIUS MARO, | In Neerduyts gesongen, | op twee verscheydene | TOONEN. | Door I.U. en W.v.F. | [drukkersmerk] | t'AMSTERDAM, Gedrukt by JOHANNES van den BERGH, | Boekverkooper, bezijden 't Stadthuys, Anno 1666. ||

Opmerking: Geadverteerd in OHC 7-8-1666 en OHc 17-8-1666. Zie BF08.

CB17

Zeege-tranen of Ziel-zuchten, door een Konincklijck gebroken en neder-geslagen Harte, uytghestort voor de Genade Troon des alderhooghste en verschrickelijckste Godt. Vertaalt door I.W.P.D.

12^o:

Bron: OHC 7-8-1666 en OHC 17-8-1666.

CB18

ENEAS | OF Vader des Vaderlants, | Bly-eindend Treurspel. | Tantae Molis erat Romanam Condere | Gentem! | [vignet] | t'Amsterdam, | [^__] | Gedruckt by JOANNES van den BERGH, Boek- | verkooper ter zijden 't Stadthuys, in altijdt | wat Nieuws. | Anno. 1667. ||

8^o: *⁸,A-B⁸,C⁷,D⁶. (wel compleet!)

Exemplaren: UBL 1094 D 45, UBA 689 H 80

Opmerkingen: Dit is een herdruk van nr. 12. Ook deze editie bevat de opdracht aan Pieter Schout en de lofdichten van Moonen en Koendring. In het Leidse exemplaar is voor A1 is een gravure bijgeplakt met de tekst: "ENEAS: | of | Vader des Vaderlants. | Gedruckt t'Amsterdam, by Johannes vanden Bergh. A^o. 1664. ||" Deze gravure is eigenlijk voor de editie nr. 13 gemaakt.

CB19

RELAES, | Ofte generale beschrijvinge | vande Voyagie, gedaen door den Heer Iacob van | Dam, aengestelde Consul, van de Ho. Mo. | Heeren Staten Generael der Vereenighde | Nederlanden, tot Smirna, waerinne verhaelt | wort de schrickelicke distructie van Ragousa, | het ellendig omkomen vanden Heer Resident | Mr. Ioris Crook, en desselfs Domestrijcken, &c. | Gedruckt naer de Originele Copye van den voornoemde | Consul van DAM. | [vignet van postkoerier te paard] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by JOHANNES van den BERGH, bezijden | 't Stadt-huys, ANNO 1667. ||

4^o: A-B⁴.

Exemplaren: UBA Pfl G.x.7, KBH Pamflet 9447

CB20

THALIA, | OF | GEURIGE | ZANG-GODDIN, | VAN | W.G.V.F. | Fumus Gloria Mundi. | EERSTE DEEL. | [vignet] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by JOANNES van den BERGH, | Boeck-verkooper aen den Dam, be- | zyden 't Stadthuys, 1669. ||

Opmerking: Geadverteerd in OHC 25-8-1668. Komt ook met het jaartal 1668 voor. Zie BF09.

CB21

TWEEDE DEEL. | VAN | THALIA, | OF GEURIGE | ZANG-GODDIN, | VAN | W.G.V.F. | Fumus Gloria Mundi. | [drukkersmerk] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by JOANNES van den BERGH, Boeck-verkooper aen den Dam, be- | zyden 't Stadthuys, 1669. ||

Opmerking: Geadverteerd in OHC 7-8-1668 en OHC 25-8-1668. Komt ook met het jaartal 1668 voor. Zie BF10.

CB22

Smakelijcke Spijse voor een hongerige Ziele, ofte stichtelijcke Bedenkingen over 30 verscheyde Materien of Saecken, die aengaen en betreffen het geene men moet geloven en doen, om saligh te worden: door Franciscum de Wael, Dienaer des Goddelijcken Woordts in 's Hertogen-bosch.

Bron: OHC 13-11-1683.

Opmerking: De centrale catalogus in de KBH vermeldt een exemplaar in het bezit van het Provintiaal Genootschap te Den Bosch.

CB23

DE GEWROKEN | LUCRETIA, | OF | Romen in Vryheit. | RYXS-TREURSPEL. | In't jaer 243 na d'Opbouw. | VICIT. VIM. VIRTUS. | Getoont op d'Amsteldamse Schouburg. | [drukkersmerk] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by JOHANNES van den BERGH, Boeck-verkooper, | bezijden 't Stadt- huys, 1669. ||

8^o: A-I⁴.

Exemplaren: UBL 1091 B 94, KBH 447 G 190, UBA 469 F 36, UBA P.T. 57-21

Opmerkingen: Het boek is door J. Neuye opgedragen aan "de Edele en Staetkundige HEER, Mr. NICOLAES WITZEN." (A2r). In het Leidse exemplaar is tussen A1 en A2 een gravure toegevoegd van een wapen, waarop op de linkerhelft een halve Franse lelie te zien is en op de rechterhelft een kruis. Er onder staat: "DURATE".

CB24

Ydele verwachtinge der Joden | Getoont in den Persoon van | SABETHAI ZEVI, | Haren laetsten vermeynden | MESSIAS: | Ofte Historisch Verhael van 't gene ten | tijde sijner opwerpinge in't Ottomannisch | Rijck onder de Joden aldaer voorgeval- | len is, en sijn Val. | DOOR | THOMAS COENEN. | Bedienaer des H. Euangelii tot Smyrna. | Verciert met de Afbeeltsels van den Messias en sijn | Propheet seer konstigh in Koper gesneden. | [drukkersmerk] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by JOANNES van den BERGH, | Boeckverkooper, bezijden 't Stadt huys, 1669. ||

8^o: *⁸,A-H⁸,I⁷.

Exemplaren: UBA Rosenthaliana 15 G 50, KBH 799 G 12

Opmerkingen: Geadverteerd in OHC 15-1-1669. Op *4r-*7r staat een opdracht "Aen het Achtbare Collegie der Heeren Directeuren van de Levantschen Handel en Navigatie in de Middelandsche Zee, haer verblijf-plaets hebbende tot AMSTERDAM. Ende de Eerwaerdige Broederen Gedeputeerden des Eerwaardighen Classis der genoemde Stadt tot de saecken der Nederlandsche Kercke tot Smyrna." ondertekend door Thomas Coenen in "Smyrnen, den 25 may 1667." Op *7v-*8r staan drie gedichten van A. Moonen en op *8v "Den Drucker tot den Leser."

CB25

Klare ende Krachtige | Wederlegginge, | VAN DE | Ordinaire Calumnien tegens de Leere, | het Leven, handel ende wandel van | Monsr. JEAN de LABADIE, | tot het Predik-Ampt in de Kerke van Middel- | burgh beroepen. | Allerwegen hier te Lande gestroyt, soo by monde als by | geschriften, door sijne Vyanden, soo Papisten, (als François | Monduict, in sijn lasterlijck Libel, getituleert Advis Charita- | ble, &c. hebbende gedient tot stoffe ende materie aen de Courante van Amsterdam, van dato 4 April, ende vernieuwt den 19 Augusty 1669) als door an- | dere Quaet-sprekers, daer toe aengeleyt, | of door voor-oordeelen, of door haet, | of door nijt, of door interesten. | Getranslateert uyt den Franschen. | Al is de Loogen snel, | De Waerheyt achterhaeltse wel. | [drukkersmerk] | t'Amsterdam, by Johannes van den Bergh, bezijden 't Stadt-huys. 1669. || 4o: A-D4. Exemplaren: KBH Pamflet 9794

Opmerking: Geadverteerd in OHC 10-9-1669. A1v bevat een "Waerschouwinge aen den Leser." Op A2r begint de "Klare en Krachtige WEDERLEGGINGEN [etc.]. Op D3v begint het "Advertisement aen den Leser" waarin wordt aangekondigd dat "in weynigh dagen by Joh. van den Bergh sal uytgegeven werden, de Attestatien of Publique getuygenisse, [...]". Zie nr.26.

CB26

PUBLYCKE | ATTESTATIEN | En andere | EXTRACTEN | EN | BRIEVEN, | Dienende | Tot bewijs van de leere, het leven en handel van | Monsr. JEAN DE LABADIE. | [drukkersmerk] | t'AMSTERDAM, | [__] | Gedruckt by JOHANNES van den BERGH, Boeck verkoper | bezijden het Stadt-huys. ANNO 1669. || 4o: *4, **4, ***1, A-H4, I3. Exemplaren: UBA O 77-828, KBH Pamflet 9792 Opmerking: Geadverteerd in OHC 22-10-1669 (?). De pagina's *2r- ***1r bevatten een voorreden. De vertalingen van brieven en attestaties beginnen op A1r. Op I3v staan de "ERRATA".

CB27

ASTRATE, | Koning van Tyrus; | TREURSPEL. | [gravure N.V.A.] | t'AMSTERDAM, | By JOHANNES van den BERGH, Boeckverkooper | bezijden 't Stadthuis. 1670. ||

4^o: *⁴,A-H⁴.

Exemplaren: UBL 1089 B 18, UBA 687 H 17:2, UBA 1303 B 44:1, KBH 760 E 8

Opmerkingen: Op *3r staat een opdracht "Aen zijn Doorluchtige HOOGHEIDT WELHEM HENRIK, Prins van Orange, &c." door D. Buysero.

CB28

DE | GELIJKE | TWEELINGEN, | KLUCHTIG BLYSPEL; | Uit de Menaechmi van Plautus getrokken. | Nooit op de Amsterdamsche Schouwburg gespeelt. | [gravure N.V.A.] | t'AMSTERDAM, | Gedrukt by JOANNES van den BERG, Boekverkoo- | per bezijden 't Stadthuis, 1670. ||

8^o: *⁴,**²,A-F⁸,G⁴.

Exemplaren: UBL 1253 G 14

Opmerkingen: Geadverteerd in OHC 25-2-1670. De eerste astriks van de signatuur van het tweede katern heeft eigenlijk maar vijf straaltjes. Op **2r staat een opdracht aan Mr. Pieter Blaeu, Stadssecretaris van Amsterdam, door J. Antonides, gedateerd "den 3 van Sprokkelmaandt; 1670."

CB29

KEN-TEECKENEN | VAN DE | WEDER-GEBOORTE. | Vermeert met eenighe Brieven van Kerckelijcke Consideratien. | DOOR | HENRICUS SCHLUTER. | [drukkersmerk met boom] | t'AMSTERDAM, | Gedruckt by JOHANNES van den BERGH, | Boeckverkoper bezuyden 't Stadthuys. 1670. ||

8^o: @¹(±@1),A-T⁸, V³.

Exemplaren: UBA 333 C 13

Opmerkingen: Geadverteerd in OHC 1-7-1670 en OHC 29-7-1670. De titelpagina is waarschijnlijk vervangen! Op PI1v staat de mededeling: "Christelijcke Leser. U.E. wordt bericht, dat seeckere 22. Stellingen van den Staet der Gereformeerden Kercke handelende, die Mr. de LABADIE en YVON worden toegheschreven, van haer niet voor de haere erkent worden, als haer gevoelen in de oprechtigheyt niet uytdruckende; Maer sy zijn van lasteraers t'samen gestelt, om aen het werck Godts te schaden." Op E7r staat een voorwoord van de vertaler uit het Duits, die ondertekend is met "J.A.Z."

CB30

Points fondamenteaux de la vie vraiment Christiene, necessaires premierement á mediter & en suite á practiquer a toute fortes de Persones apelles de Dieu a suivre Iesus Christ notre Seigneur, á vivre selon l'Esprit & les lois de L'Euangelie, recueillis de l'Escriture & en mis en ordre, par Iean de la Badie, Pasteur.

8^o:

Bron: OHC 29-7-1670.

Opmerking: De centrale catalogus in de KBH vermeldt dat in de Biblotheca Thysiana een boek van deze auteur en deze titel ligt, dat in 1670 te Amsterdam bij K. van Velsen gedrukt is.

CB31

FRANCISCI | DELEBOE | SYLVII, | Medicinae Practicae in Aca- | demiâ Lugduno-Batavâ | Professoris. | DISPUTATIONUM | MEDICARUM | PARS PRIMA | Primarias Corporis humani Functio- | nes Naturales ex Anatomicis, Practi- | cis & Chymicis Experimentis de- | ductas complectens. | EDITIO ALTERA, | Cui accesserunt DUAE DE FEBRIBUS, | DISQUISITIONES. | [vignet] | AMSTELODAMI, | Apud JOHANNEM van den BERGH. 1670. ||

12^o: *¹²,²*¹²,A-K¹²,L ⁸.

Exemplaren: UBA 661 F 18

Opmerkingen: Herdruk van nr. 9

Noten bij checklist

11.

Tijdens dit project zijn alle boekverkopersadvertenties verzameld uit de Oprechte Haerlemse Courant, zoals die bewaard zijn in Museum Enschedé te Haarlem, tot en met het jaar 1675. Deze advertenties zijn nu grotendeels op internet geplaats. Volg nevenstaande link: OHC